جناب محترم و نویسنده توانا، احمد آریا!
مطالعهٔ مقالهٔ پر محتوای شما، تحت عنوان «دولتی که هر گز شهروند نداشت» برایم خیلی جالب و آموزنده بود. ممکن واقف باشید که من از یک درهٔ دور افتاده از شهرها و خیلی دور از قندهار و کابل، پس از ختم صنف ششم مکتب ابتدائیه، به کابل در مکتب (لیلیه) متوسطهٔ ابن سینا، برای ادامهٔ تعلیمات بیشتر، برده شده ام. قریب از همه ولایات و دهات بی شمار افغانستان هم صنف داشتیم. تفاوت مفاهیم «شهری» و «دهاتی» را در برخورد، انسانها در طی سالها حس می کردیم. زمانی که ۵۵ سال قبل به آلمان جهت ادامهٔ تحصیلات عالیتر آمدم، در همان زمان جوانتر بوده ام. ذهنیت نسبت رژیم سیاسی تقریباً غیر سیاسی بوده است. عادات و رسوم قوم و قبیله را می فهمیدم. در همان آغاز اقامت پس از قریب سه ماه به خواندن متون تمرین می کردم، اولین کتاب جیبی را که به خواندن آغاز کردم و کلمه به کلمه، به کمک فرهنگ آلمانی به فارسی که از تهران با خود آورده بودم. آن کتاب از «چیگوارا بود». از آن کتاب تا اکنون این جمله به زبان ألمانی در ذهنم حفظ مانده است که ترجمهٔ آنرا تقدیم تان می دارم: «در ارجنتاین متولد شدم. در گواتیمالا انقلابی شدم و درکیوبا جنگیدم. بدین عبارت زنده گی خود را «چیگوارا» خلاصه بیان داشته است» زمانی که معلم لسان از من پرسید که و قتی کلمات را می خواهی، بفهمی، به آلمانی فکر می کنی یا به زبان «مادری خودت» گفتم به زبان مادری. او گفت، هر وقت که به آلمانی فکر کنی، بعد در مطالعات متون آلمانی اشتباه کمتر می کنی. سالها قبل من در معنی این کلمه که در آلمانی «Bürger» می نامند، « و ترجمه را شهروند« گفته اند، با در نظر داشت سیستم اجتماعی -سیاسی کشور ما که به تمام باشنده گان «رعیت» و یا تبعه یاد می کنند، موافق نبوده ام. زیرا این کلمه در آنوقت در اروپا، شهر نشینان و قشر متوسط از اتباع دولت وقت بوده اند، نه همه اتباع، با مکلفیت و حقوق مساوی در برابر قانون. از طولانی شدن متن معذرت می خواهم . با احترام. یوسفی.
