تاریخ امروز:
از فرمان های روبان را صرفنظر کنید
به محتوای اصلی صرفنظر نمایید
جدیدبرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.فهرست باز
 اعمالبرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.فهرست باز
   
نما:  تمام عناصربرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.فهرست باز
اسمبرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.
  
تاریخبرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.
  
محل سکونتبرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.
  
کشوربرای باز کردن فهرست (پنجرۀ جدید) SHIFT+ENTER را استعمال نمایید.
  
قاسم بازجدید28.01.2026ویرجینیا http://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

په ټوله کی پدی عقیده او باور یم چی دا مونږ افغانان یو ، چی نه دیموکراسی زغملی شو نه غیر دیموکراسی. یو تعداد افغانان ظاهرشاه پدی متهم او داسی استدلال کوی وایی : چی ولی ظاهرشاه د خپل سلطنت په اخیرو وختو کی یوه نیم بنده دیموکراسی را منځ ته کړه . دي دیموکراسی په افغانستان کی کمونستی ملحدي مفکوري ته لاره هواره کړه همدا رنګه د بله طرفه بیا یو تعداد نور  ادعا کوی وایی : چی ولی داودخان د خپل جمهوریت په دور کی هاغه د ظاهرشاه د اخیرو وختو نیم بنده دیموکراسی له منځه یوړه. اوس نو مشکله ده چی ددی دو مخالفو او متضاده نظریاتو طرفدارانو ته د دوی په خوښه برابر او مناسب ځواب وویل شی.

په نورو متمدنه خط خوانه جامعو کی د هاغه هیوادو  وګړی د خپل حکومت او دولت هره کړنه د ملی کټو پر بنیاد ارزیابی کوی . ولی د بده بخته په افغانستان کی هر څه د شخصی گټو او علایقو پر بنیاد قضاوت او ارزیابی کیږی. پدی معنی. چی. فلانی سیستم یا نظام پدی ښه و  چی زه او یا زما د کورنی یو جلالتماب پکښی ښه دولتی موقف درلود. هغه نظام یا سیستم که هر څومره ناکاره په فساد اداری ، اقتصادی او سیاسی کی ډوب حکومت هم و، دی ډلی خلکو ته یو ایدال حکومت و ، ځکه چی د دوی  شخصی ګټی پکښی خوندی  وی او د دوی پکښی ښه ګذاره کیده د منلو وړ دی .
تر څو چه زمونږ خط خوانه په ضمن کی بی سواده قشر ملی منافعی د خپلو شخصی منافعو نه پورته او محترمی و نه ګڼی دا به زمونږ د هیواد او وګړو حال او احول وی.

https://www.facebook.com/share/v/1awLEtCxka/?mibextid=wwXIfr

ع، تره کیجدید28.01.2026فرانسه/FotoGallary/CountryIcons/FR.png

​از محترم الله محمد که بر نوشته اخیر من روشنایی بیشتری انداخته اند اظهار سپاس میکنم.

Hazarzbek Tajiashtunجدید28.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

دوکتور انوارالحق احدی,
" ,,,,سه روز قبل یک مصاحبه من تحت عنوان “ملی ګرایی افغانی” از تلویزیون آمو نشر شد. محتوای صحبت من این بود که ملی ګرایان افغان به هویت افغانی دولت و ملت افغانستان و بر مساوات قانونی همه شهروندان افغانستان عقیده دارند....."

محترم داکتر احدی, شما بیشتر از همه اولویت ها یک سیاست مدار هستید که در رسیدن به قله اخر ان بر علاوه کاروایی ها دیگر, حزب سازی, چسپ در مقدسیت فامیلی, ارتباط بیرونی و مدریت ذخایر پولی افغانستان را نیز در ریزمی خود دارید. بنابران همراه و مروج با سیاست مداران دیگر موقف شما در تغیر و در محور منافع خود تان می چرخد.

من چند ماه قبل در همین دریچه نوشتم که هویت سیاسی کشورها از اروپا تا اسیا مرکزی و جنوبی با گروها قومی گره خورده و نمیشود و نباید هویت سیاسی در حدود ۵۰ ملیون پشتون را در دو طرف خط دیورند مجزا از چنان ترند اجتماعی کشور ها دیگر برید.
مصاحبه ها, مرام نامه حزبی و نوشته ها شما صریحا حکایت از انحصار قومی قدرت, در اولیت قرار دادن و یگانگی هویت زبان قومی, در حاشیه کشیدن تا تغیر نام زبان اکثریت و غیره مفاهیم هم مانند دارد که عمق به اصطلاح تنگ نظری شما را بر ملا می سازد. متاسفانه روشنفکران زیاد و جود دارد که طرز برداشت شان هنوز هم در قرار داد اجتماعی انجینری شده افغانستان پا در لای گیر مانده اند که میتوان چنان ساختار خطرناک را در یک جمله خلاصه نمود.

در افغانستان برتری ذاتی به اساس ولادت از دیرزمان بنیادی نهادینه گردیده است که در راس ان حضرتان, میران, پیران, اغا صاحبان و اولاده شان قرار داده شده است که در امتداد چنین ابتکار عمل عمدتا سیاسی, اقوام بومی نیز درچنین صف بندی یکی پشت دیگری قرار گرفته اند.
تا وقتی چنین قرار داد اجتماعی خنثی نگردد, عقل اجتماعی از سرچشمه چنین ساختار کنترول گردیده و عقب ماندگی - خطرناک ترین حالت اجتماعی - در افغانستان تضمین می گردد.

محمد داؤد مومندجدید28.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

علامه داکتر اقبال فرمایی:

من آن علم و فراست با پر کاهی نمیگیرم

که از تیغ و سپر بیگانه سازد، مرد غازی را

جناب ایرانمل (آریا مهر) په خپلو اوتو بوتو کی، تل په علم او علمی تسلط، په تظاهر او تفاخر، ځان پړسوی او داسی څرګندوی، چی دی ټول علم، علم او یګانۀ دهر او عقل عالم دی.

د ځان ستاینه د کم ظرفو وګړو خصلت دی، هغه وګړی چی:

پوچ مغز و کج آئین و خود نما باشد

څرنګه چی شاعر ویلی دی:

خود ستایی پیشه ای شیطان بود

او یا هم:

کسی را که خصلت تکبر بود

سرش پرغرور از تصور بود

ماکسیزم هم د علم په توګه منل شوی حقیقت دی، آیا زموږ مسلمان ملت او د ملت روڼ فکرانو او پوهانو او د عالی تحصیلی خاوندانو ته په کار ده چی د مارکس علم د خپل ملی ژوندانه سرلوحه وګرزوی او د مارکس او لینن د علم پر بنسټ د خپلو اسلامی عقایدو نه وګرزی او د خلقت خلاقیت او د ټولنیز ژوند روابط په طبقاتی مبارزه او مادی ژوندانه  پر اصل، متکی کړی؟

زما پوښتنه د جناب ایرانمل (آریا مهر) نه دا ده چی تاته په وګړیزه بڼه او ټولینیزه توګه، زموږ وطنوالو او هیوادوالو دپاره، اسلامی ارشادات، او د معنی پر اصالت باندی اعتقاد یو لابدی اصل بریښی؟

او که د مارکسیزم- لیننیزم علم او تاریخی متریالیزم فلسفه؟

ماته داسی بریښی چی جناب ایرانمل (اریامهر) ته، د شهید میوندوال او د خپل مشرورور، اصیل آریا، یعنی جناب محمد ولی آریا چی یو متعهد مسلمان دی، برخلاف، اسلامی احکام او ارشادات اصلاْ غیرعلمی ښکاری، ځکه چی په اسلامی احکامو او ارشاداتو اعتقاد، دده د مادی علم او د مادی د اصالت، د فلسفی سره تضاد لری.

 د علامه اقبال ارشاد هم پر همداسی یو اسلامی تفکر باندی بنسټ لری.

جناب ایرانمل (آریا مهر)

بخوان و بدان

چی:

زه په هغه علم چی زموږ د ملی ژوندانه او ملی ګټو او منافعو، که هغه فرهنګی دی- دینی، که سیاسی او که اقتصادی، سره په ټکر کی واقع کیږی، لکه مارکسیزم – لیننیزم، هغه نه ځانله غیرعملی او احمقانه او جاهلانه بولم، بلکه شیطانی یی اڼډولوم.

لینن وایی چی:(دین، انسانی ذهن ته د اپیمو، حیثیت لری)

د لینن دا وینا به جناب ایرانمل (اریا مهر) ته علمی ښکاری، ولی زه داسی علمی وینا شیطانی بولم.

یو ځل بیا وایم، چی زما دپاره د ملی ګټو او منافعو د ارجحیت په برخه کی، د ګتورتوب او مؤثریت اصل د تقدس معیارلری او د همداسی معیار په تله یی انډولوم، نه هغه علم، چی جناب ایرانمل (آریامهر) پری ایمان او اعتقاد لری.

حسیب الله27.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​باز هم با عرض معذرت از اشتباهٔ تایپی که از جانب من و کیبورد موبایلم، در یکی از پیام های اخیرم، در بیت زیبای بیدل، به وقوع پیوسته بود.

تصحیح:
"دلم گر نیست فانوس خیال ات

نفس، بال و پر پروانهٔ کیست"

شیر ساپی27.01.2026بایرن / آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​ ډیر معزز او قدرمن ورور ښاغلی حسیب الله صاحب زما د زړه له تله  سلام او درناوی مراتب ومنئ!

ستاسو له عالمانه او منصفانه ارزونې منندوی او منتباریم. دا لنډ له تحسین څخه ډک پیغام دا ښیې چې تاسو یو لوی عظمت څلی یاست.  

 د عافیت تر څنګ اوږد عمر هوسا او بسیا ژوند مو غواړم.

په درنښت ساپئ

الله محمد27.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​برادر عزیزم حسیب الله خان عزیز!

با عرض سلام و آرزومندی سلامتی شما از پارگاه خالق پاک.

شما محترم همیشه از سالیان دراز به این طرف در حق بنده لطف و مهربانی خاص تان را ابراز نموده اید که مسلم جنبه متقابل دارد.

بنده هیچگاه به چیزی که در آن مطمین نباشم، دست نمی زنم و غرض اطمینان کامل همیشه از کسانیکه در زمینه علمیت داشته باشند مدد می گیرم. هیچ انسان دانش کامل داشته نمی تواند. 

  موضوعات اجتماعی بشر را می توان از زاویه های مختلف نگاه نمود،  که هر زاویه،  نمای دیگری را نشان داده و زمانی تمام زاویه ها  یا به فرموده شما "لایه" ها را   بررسی نمود ، نتیجه تفکر و یا هم هدف اصلی نوشته از آن استخراج شده و هرگاه علاقه وجود داشت می تواند تبصره گردد.

 به هر صورت  افکار و د انش هر انسان دارای محتوای اجتماع تعلیمی و تربیوی وی بوده و می تواند در صورت لزوم منطقی نقد گردد.    دانش پرستی و  عشق شما به دانش و فضیلت  قابل ستایش بوده از شما تشکر می نمایم.

درین محفل ندارد بوی راحت چشم واکردن

نگاه بی دماغان بیشتر با خواب می سازد

الله محمد27.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​استاد محترم جناب داکتر صاحب تره کی!

با عرض سلام و آرزومندی صحت شما عالیقدر گرامی از بارگاه خالق پاک.

 نوشته اخیر تان حاوی محتویات مهم بوده، به امید اینکه حاکمان افغانستان دقت جدی در زمینه نموده،  تا کشور از امکانات بهتر قوه های موثر و دانای بشری خود در ساحات مختلف استفاده نماید، تا هم کشور و هم خود حاکمان از این حالت بیرون گردند.   

به اجازه شما محترم علاقمند هستم بالای بعضی نکات تبصره نمایم:

1- "روی زمینه مساعد دشمنی جهان با طالبان، ترمپ ماموریت تصفیه حساب با آنها را به پاکستان سپرده است :"

عکس العمل پاکستان در ساحات مختلف در این اواخر از نگاه اقتصادی و اجتماعی نمایانگر نبود درایت سیاسی از طرف هر دو جانب می تواند تلقی گردد. 

مخصوصاٌ افغانستان که با شکست سیاسی قدرتهای اقتصادی و دادن قربانی های مختلف، قادر به ارایه یک استراتیژی قوی غرض جذب ملت و جامعه بین المللی شده نمی تواند.   مسلم که حاکمان فعلی زحمت در ساحات مختلف می کشند، اما به صورت قطع کافی نیست ، که باعث چنین حالت که شما معقول و منطقی بالای ان انگشت گذاشته اید، شده است.

تمایل افغانستان به هندوستان باعث بروز مشکلات مزید برای افغانستان می گردد و این راه حل اساسی غرض رفع تشنج با پاکستان نیست. افغانستان چی بخواهد و چی نخواهد باید پاکستان را در عرصه جامعه شناسی مات داده بتواند، که متاسفانه عدم این قدرت فکری و استفاده نه نمودن حاکمان از پوتانسل فکری کشور نه تنها برای خودشان بلکه منطقه و جهان مشکل خلق نموده و می نماید.

افغانستان بدون  داشتن یک فلسفه محکم سیاسی  جهان شمول در شرایط که افغانستان قرار دارد، همیشه با چنین مشکلات مواجع خواهد بود، که همچو  روال / فلسفه محکم سیاسی/ شناخت بسیار قوی روانشناسی انسان و سیاست جهان را تقاضا دارد که مسوولیت فعلی مسوولین و حاکمان کشور است،  تا راه پر شدن این خلا را ممکن سازند .  این خلا غیر ممکن است که پر گردد، مگر اینکه با ملت رنجدیده افغانستان داخل مشوره غرض حل مشکلات اجتماعی و غیر ه شد. 


2-"از همین لحاظ تمرکز ملل متحد باید روی مذاکره طالبان با عناصر پاک نفس، مسلمان و متعهد صورت بګیرد. طرف طالبان نیز باید در رابطه به مشارکت سیاسی روی شخصیت ها و تشکیالت ملی و مسلکی تمرکز کنند و هر نوع معامله سیاسی را با ګروه های جنګی منتفی بدانند"

به نظر بنده شما با این پشنهاد تان هرگاه گوش شنوا باشد ، چنانچه خداوند در قران فرموده، مشکل کشور را در سطح ملی و بین المللی جهت درست داده و خوشبختی و آزادی  سیاسی و اجتماعی را در نهایت از نگاه اسلامی و انسانی به بار باید بیاورد، زیرا تا جاییکه معلوم می گردد حاکمان کشور ابعاد امکانات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی که در سطع ملی و بین المللی وجود دارد را ، به شکل  که باید دیده شود، دیده نمی توانند. همین است که پیشنهاد نمبر دوم شما یک پیشنهاد درجه اول است. 

 اتحاد سیاسی با ملت رنجدیده افغانستان از نگاه های مختلف می تواند برای هر دو طرف موثر واقع گردد. هرگاه یک دولت را به فابریکه مقایسه نماییم، فابریکه به کارگر  و متخصصین  مجرب  ضرورت دارد، تا افکار نو را غرض سرعت بخشیدن تولیدات داخل فابرکه نمایند.   

پرواز آرزوها ما را به خواری افگند

دودی که در سر ماست گر بشکند کلاه است

حسیب الله26.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب صحرائی سلام،

از آنجائیکه لزومدید اندکی توضیح حدس ام برای جناب شما می رود، حدس ام را برایتان توضیح می دهم:

حدس من این است، که شاید عبارت اصلی "د طور خم" بوده باشد، که معنی آن هم دره ای منحنی شکلی بوده باشد، که در بین کوه ها یرار دارد. زیرا در آنصورت عبارت "دطورخم" تعبیری از یک دره در بین کوه ها را داشته می تواند. در این صورت عبارت "دطور خم" در زبان پشتو می تواند، معنی و یا تعبیر یک دره، در بین کوه را داشته باشد.

نوت: البه این یک حدس است، یک فرضیه است، یعنی یکی از احتمالات بوده می تواند، که در آنصورت "طور" به معنی کوه و "خم" هم خمیده گی منحنی شکلی بین کوه که می‌توان آنرا به یک دره تعبیر نمود.

با احترام

حسیب الله

حسیب الله26.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​با عرض معذرت که کیبورد موبایل ام اسم دانشمند محترم شیرساپی را، به اسم مرکب "شهرسازی" تبدیل نموده است. اشتباهٔ من این است که پیام هایم را که به عجله می نویسم، دوباره نمی خوانم و پس از ختم نوشتن پیام، بالای دکمهٔ ارسال رفته، پیام را ارسال میدارم. که امیدوارم معذرت ام را از این بابت بپذیرید.

با احترام

حسیب الله 

قاسم باز26.01.2026امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

مصاحبه و سوال های تخریشی ضد وحدت ملی رسانه سکتاریستی تلویزیون امو به ګرداننده ګی سمع مهدی و جواب های داندان شکن پروفیسور داکتر انورالحق احدی در باره ناسیونالیزم ملی افغانی را به علاقه فراون در چینل یوتیوب شنیدم .
یک تعداد افراد  خود عرض از قبیل بقایای سقاو کلکانی و همچنان یک عده افراد وطنفروش حزب دیموکراتیک خلق و پرچم ، اعلیحضرت غازی محمد نادرخان ، سردار محمد هاشم خان ، محمد ګل خان مومند ، غلام محمد فرهاد مشهور به پاپا ، پروفیسور داکتر انورالحق احدی ، ووو ووو، را بخاطر خوش ندارد که اولی ها بر ضد حکومت دزدان سقاوی قد علم نموده و ګروپ دوم حق و حقوق قوم اکثریت که توسط اقلیت عصب شده ، میخواهد دوباره  بدست بیاورد . 
یکنیم صد سال قبل زبان فارسی در ایران نه بنام فارسی یاد میشد و نه رسمیت در قانون اساسی انها داشت در انوقت در ایران زبان فارسی بنام زبان پهلوی یاد میشد ، همچنان زبان تاجکی یکنیم صد سال قبل در تاجکستان رسمیت نداشت . اولین شخص پشتون تبار که زبان دری ، نه ( فارسی ) را در قانون اساسی افغانستان رسمیت بخشید شخص اعلیحضرت غازی امان الله خان پاچا مترقی انوقت بود . ګروپ سکتاریستی و تجزیه طلب از قبیل فرید مزدک ، عبدالحمید محتاط ، لطیف پدرام مهدی اندرابی ، رهنورد زریاب ، واصف باختری ووووووو  امروز از زبان فارسی نه ( دری) اسلحه ساخته انهم بخاطر منافع از دست رفته شان ، انرا در مقابل پشتونها به قسم اسلحه استفاده میکند ، ولی این فراریها تا حال نمی داند که افغانستان امروز افغانستان چند سال قبل و دیروز نیست .
این افراد باید بدانند ، که اکثریت همیشه اکثریت است ، اکثریت هم در سیستم های دیموکراسی توسط ارا مردم برنده میدان است و هم در نظام های سوټکراسی برنده میدان است چنانچه این واقعیت را در دوره دیموکراسی ناتو و بعد از ناتو به چشم خود دیدیم . این یک حقیقت انکار ناپذیر است که در همه کشورهای جهان از قبیل امریکا، روسیه ، انګلستان ، هند ، چین ، فرانسه ، المان ، کشورهای عربی ووووووو زبان رسمی شان زبان اکثریت است . به این محتصر فوق برادران تاجک ما باید مرهون احسان پشونها باشد .
انچه شرط بلاغت است به تو می ګویم . 

پاچا26.01.2026امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png
پاسخ به تحریف تاریخ و مطالبه سند از مدعیان دروغین

 
حسیب الله26.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​موضوع: "د طور خم" عبارت په اړه، زما د حدس او یا اټکل لنډ وضاحت

د جنوري په ۲۵مه نیټه په خپله مقاله کې، ښاغلي محترم محمد داود مومند په مهربانۍ سره زما د حدس  "د طورخم" عبارت په اړه، زما حدس او یا اټکل یاد کړی دی، چې زه غواړم دلته لمړی د ښاغلي محترم محمد داؤد مومند صاحب څخه مننه وکړم. بی له شکه چي زما حدس له احتمالاتو څخه سر چینه اخلي، چې زه کوم علمي ثبوت نلرم. زه به په خپل احتمالی حدس او یا اټکل کې یو لنډ مکث کړم، یعنی یو څه تشریح کړم:

زما احتمالی حدس او یا اټکل دا دی، چې، موږ په شیرین پښتو او دری ژبو کې، هم، کله ناکله عربي کلمې کاروو، حتی ځینې وختونه د مترادفاتو په توګه، کوم چې موږ په شیرین پښتو او دري کې لرو، مګر سره له دي نه، موږ د متنونو ښکلا لپاره کله ناکله عربي مترادفات هم کاروو، چې د زما شخصی نظر په چوکات دا یو نیک او ښکلی عمل محسوبیژی. د مثال په توګه، که څه هم موږ د هیواد په رسمي ژبو کې د "غر" او "کوه" کلمې لرو، مګر په متن کې د ښکلا رامینځته کولو لپاره، موږ د "طور" کلمه هم، کله نا کله کاروو چې زموږ ادبیاتو ته له عربي ژبې له ادبیاتو څخه داخل شوی دی، دا کار هم زما په نظر یو ښکلی او په نړی کې یو معمول کار دی، مثلا د لاتینی کلماتو شته والی په اروپائی ژبو کې
.

همدارنګه د سمبولیزم له نظره "طور" نه یوازی یو "غر" ته، بلکه هم "هغه اور" ته اشاره ده چې موسی علیه السلام لیدلی و او د الهي مینې سمبول محسوبیژی. یعنی هم، هر "غر" د یو "اور" پر اساس چې کوم دول ځمکنی انفجار وو، مینځ ته راغلی دی.

د موسی علیه سلام د ایمان غر په یو مکان کې، په یوه دره کې وو، یعنی د موسی علیه سلام د وحی او اسرار او اړتیا ترلاسه کولو ځای، هغه مقدس ځای یو "طور" وو، یعنی یو "غر" وو.
یعنی، زما په نظر ظاهرا "طور" نه یوازی په عربی ژبه کې، بلکی په پشتو او په دری ژبو کې هم، د الهی تعالی د جمال حق د ظهور لپاره، د یوه استعاره په حیث استعمالیږی.

او زما په نظر، زما په حدس، فارغ له احتمال ځخه نه معلومیږی، چې د همدا "دره"، چې د غرونو پر میځ کې، د کوم دول منحنی شکل دره په حیث موجود ده، اصلی عبارت يی، "د طور خم" به وی.
یعنی: "د طور خم" عبارت کولای شی، چې، د همدا منحنی شکله دره قدیمی او یا پخوانی نوم به وی. البته چې دا زما حدس دی چې له ما د احتمالاتو څخه سر چینه اخلی، دا زما کوم علمی ادعا نه دی، فقط یو حدس دی.


نوت: زما حدس د کوم علمي ثبوت ادعا نلری، له دی کبله چې دا فقط یو فرضیه ده.


په فائقه احترامات

حسیب الله

حسیب الله26.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
​یادداشت مورخهٔ بیست و پنجم ماهٔ جنوری ۲۰۲۶م. دانشمند محترم جناب محترم  شیر ساپی را، که در کمیت سی سطر و کیفیت بالائی آنرا درج این دریچه نموده اند، در خور ستایش فراوان یافتم: زیرا جناب محترم شهرسازی در این یادداشت مختصر سی سطرهٔ ایشان، به ثبت کوتاه و سریع  نکات و موضوعات جالبی پرداخته اند، یعنی  به معنی اطلاعات مهمی را در سی سطر به ما بازگو فرموده اند، که می‌توان این محتویات را، شامل خلاصه های از محتویان و داشته های علمی-تحقیق بیشتر از "سی الی سیصد کتاب" تلقی نمود، که همچو تبصرهٔ اعلی، البته به نظر من، اشارات جالبی به ساختار های زنجیره ئی از نکات مرتب را دارا بوده می تواند.

دانشمند محترم شهرسازی مختصر نوشته اند، اما خیلی پرمحتوی نوشته اند، در ضمن ستایش از این تبصرهٔ عالی شان، به قلم پربار شان استدعای برکت می دارم.


با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله


احمد آریا26.01.2026امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

آقای شیر محمد ساپی، آنچه نوشته ‌اید نه نقد تاریخی است و نه بنیا ن‌اندیشی، بلکه انباشتی از کلی ‌گویی ‌های خطابی، خلط مفاهیم و داوری‌ های ایدیولوژیک است که با زبانی پرخاشگرانه جای خالی سند و استدلال را پُر کرده است. اگر واقعاً سخن بر سر تفکیک راست و دروغ است، باید از متن، زبان و روش آغاز کرد، نه از اتهام ‌زنی و هیاهو.

مدعای مرکزی شما مبنی بر اینکه واژه «آریا» پیش از کتیبه بیستون وجود نداشته یا فاقد دلالت قومی–فرهنگی بوده، تنها زمانی قابل طرح است که متن کتیبه ‌ها، زبان فارسی باستان و خوانش‌ های معتبر آنها نادیده گرفته شود. در کتیبه بیستون و دیگر سنگ‌ نوشته‌ های داریوش، صورت‌های ariya و ariya čiça به‌صراحت آمده است؛ این نه «احساسات ملی» است و نه جعل دو سده اخیر، بلکه خوانشی زبانشناختی است که دهه‌ هاست در پژوهش‌ های جدی بررسی شده. ارجاع کلی شما به یک کتاب جنجالی، بدون نقل دقیق متن، بدون ارائه ترجمه و بدون تحلیل زبانشناختی، هیچ ارزش استنادی ندارد و صرفاً جای خالی استدلال را با نام یک منبع پر میکند.

بخش بزرگی از نوشته ‌تان صرف اثبات این بدیهی شده که زبان معادل نژاد نیست. این گزاره درست است، اما ربطی به بحث ندارد. هیچ پژوهشگر جدی ‌ای زبان را معادل نژاد نگرفته است. شما با این ترفند، آگاهانه یا ناآگاهانه، مسئله را عوض کرده ‌اید. بحث بر سر وجود یا عدم وجود یک نام خودارجاعیِ قومی– فرهنگی در متون تاریخی است، نه نظریه‌ های نژادشناسانه قرن نوزدهمی که خودتان مدام علیه آن‌ها شمشیرمیکشید.

ادعای شما در باب باستانشناسی، مبنی بر این‌که اگر کاخ و بازار و کاروانسرا نباشد، اشیای باستانی چیزی جز نمایش قدرت جعل نیستند، نشاندهنده ناآشنایی عمیق با روش‌ شناسی تاریخ و باستانشناسی است. تمدن‌ها الزاماً با معماری سنگین و سازه‌ های پایدار آغاز نمیشوند و فقدان بناهای عظیم نه جعل را ثابت میکند و نه نبود انسان را. این نوع استدلال، اگر خوشبینانه بنگریم ساده‌ انگارانه است و اگر دقیق باشیم، شبه‌ علمی.

در سراسر نوشته ‌تان تناقضی حل ‌نشده دیده میشود: از یک‌سو کل ایرانشناسی، باستانشناسی و شرقشناسی را پروژه جعل و خرابکاری معرفی میکنید، از سوی دیگر، به‌ طور گزینشی به همان میدان پژوهش استناد میکنید. اگر این دستگاه علمی یکسره مزدور و مجعول است، استناد شما به آن بی ‌اعتبار است؛ و اگر نیست، فریاد توطئه ‌تان فرو میریزد. این تناقض را نه با طعنه میتوان پوشاند و نه با خشم.

اتهام‌ زنی‌هائی چون آستانبوسی، مزدوری، ناتوانی اندیشه ‌ورزی و امثال آن، نه دلیل ‌اند و نه برهان. اینها معمولاً زمانی ظاهر میشوند که استدلال تهی است. تاریخ را با هیاهو نمی نویسند؛ با متن، زبان، مقایسه و تحلیل مینویسند.

و در پایان، طنز تلخ ماجرا اینجاست، این متن شما، با همان ادبیات معمول و همان زبان نگاشته شده است که متعلق به همان کشور و همان مردمانی است که وجودشان را پیش از ۱۸۵۲ میلادی، در مقالهٔ سرو‌دم‌ کندهٔ نخستین خود، اساساً انکار کرده بودید. اگر آن انکار «بنیان ‌اندیشی» بود، این نوشتار ناخواسته اعترافی است به بطلان همان ادعا.

اگر هنوز مدعی حقیقت‌ جویی هستید، راه روشن است: متن بیاورید، ترجمه ارائه کنید، تحلیل زبانشناختی کنید. تا آن زمان، نوشته ‌تان چیزی بیش از حرافی پرحجم با محتوای اندک نخواهد بود.

حسیب الله26.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
​پس از تقدیم سلام و احترامات قلبی خدمت همه،

خواستم ستایشی از تحلیل های عمیق و دقیق دانشمند عالی مقام و نیک سیر محترم الله محمدخان به عمل بیآورم، زیرا به نظر من، نه تنها لحن ادبی و فضای عمیق تحلیلئی را که جناب محترم الله محمدخان مکتوب می دارند، قابل قدر، احترام و ستایش است، بلکه، جمله تحلیل های جناب محترم الله محمدخان، که در آنها لایه های پنهان نوشته جات، تبصره ها و متون به اصطلاح "کالبد شگافی" می گردند، قابل  شتابش فراوان می باشد.

نقد جناب محترم الله محمدخان بر یک مطلب و یا بر یک نوشته، به نظر من، فراتر از یک نظر شخصی جناب ایشان است، زیرا، من را تصور وتصویر آن است، که در تبصره ها و نقد های که جناب محترم الله محمد خان، به اصطلاح "یک نوع نقشهٔ راه"، برای درک بهتر برخی از نوشته جات، نیز، نهفته می باشد، که، در اصل، هم خواننده و هم نویسندگان متون و نوشته جات را متوجه به "پخشی ها و بلندی های نوشته ها" می سازدند.
بدون شک که، در صورت عدم موجدودیت تبصره های منصانه و مستدل جناب محترم الله محمدخان "پخشی ها و بلندی های نوشتاری در برخی از نوشته جات"، از برخی از نظر ها و نیز از برخی از اذهان به دور قرار خواهد گرفت. یعنی، جناب محترم الله محمدخان، کمالی را دارند، که به وسیلهٔ آن کمال هم نویسندهٔ یک مطلب را و هم خوانده را، متوجه "پخشی ها و بلندی های یک نوشته" ساخته می توانند! به نظر من، باید همهٔ ما باید از خداوند متعال نیز مشکور و ممنون باشیم، که از موجودیت یک هموطن آگاه، صادق و دانشمند چون جناب محترم الله محمدخان فیض می بریم و نیز باید به جناب ایشان به دیدهٔ قدر و احترام فراوان بنگریم.

من شخصا، از بصیرت و نگاهٔ موشکافانهٔ جناب محترم الله محمدخان، در بررسی جزئیات مطالب و نوشته جات برخی از هموطنان عزیز ما لذت بردم، زیرا به نظر من، تبصره های جناب محترم الله محمدخان نتنها اینکه منصفانه، مستدل و هوشمندانه اند، بلکه جناب ایشان در تبصره های شیوای شان، دقیقا روی نکات ضعف و قوت نوشته ها، انگشت می گذارند. منصفانه و مستدل تبصره نمودن، کاری آسانی نیست، یعنی هرکس منصفانه و مستدل تبصره نموده را بلد نیست، اما جناب محترم الله محمدخان، به نظر ضعیف من، در این کار "استاد هستند، استاد". در اینجا تاکید دومی ام در ارتباط تکرار کلمهٔ "استاد" بخاطر این بوده است، که شاید این تاکید، برای کسانیکه بالای نوشته های شان جناب محترم الله محمد خان تبصره می فرمایند، بهتر به این واقعیت ملتفت شده بتوانند، که تبصرهٔ جناب محترم الله محمد خان، تبصره های منصفانه و مستدل یک استادیست، که بر متنی صورت می گیرد!
یعنی: به نظر من، نويسنده گان مطالب و نوشته جات می توانند که، در اصل، از تبصره های جناب محترم الله محمدخان، فیض ببرند، یعنی نویسندگان مطالب و نوشته جات می توانند برای آینده، جهت بهبود کیفیت نوشته جات شان، جهت رفع کمبودی ها در نوشته جات شان، به ذریعهٔ تبصره های منصافه و مستدل جناب محترم الله محمد خان، به کدام نوع به اصطلاح "پختگی" برسند. امید وارم این اظهارم درست درک شده بتواند و به شکل سو تعبیر نگردد.
خلاصه: به نظر من، در جامعهٔ افغانی ما، تبصره های منصفانه و مستدل جناب محترم الله محمد خان، مقام اول و یا تراز اول محسوب گردیده، به قلم شیوا ورسای جناب ایشان استدعای برکت میدارم.

بطور مثال: جناب محترم الله محمدخان در تبصرهٔ منصفانه و مستدل شان، البته به نظر من تبصرهٔ اخیر جناب محترم الله محمدخان منصفانه و مستدل است، هدف من در این ارتباط صادر نمودن کدام به اصطلاح "حکم" نیست، که باید همه خوانندگان بهطور مثال تبصرهٔ اخیر جناب محترم الله محمدخان را منصفانه و مستدل بگویند، این نظر من به حیث یک شخص است؛ تبصرهٔ اخیر جناب محترم الله محمد خان بر قسمتی از تبصره های جناب محترم جلیلزاد، تحت شمارش "۲۱ نکته"، منصفانه و مستدل است:

یعنی به نظر من، اظهارات شیوا و رسای جناب محترم الله محمدخان، تحت شماره های ۱-۲۱، در تبصرهٔ اخیر شان، منصفانه و مستدل است، که نشان‌دهندهٔ تسلط ذهنی جناب محترم الله محمدخان بر نکات و موضوعاتی است، که جناب محترم جلیلزاد، در قسمت های از تبصره های شان پرداخته بودندی!


در اینجا، البته به اجازهٔ جناب محترم الله محمدخان گرامی، من نیز این یاد داشتم را، با یک بیت زیبای از ابوالمعانی بیدل اختتام می بخشم، که در آن بیت فرموده اند، که:

دلم گرفته نیست فانوس خیالت
نفس بال و پر پروانهٔ کیست


و من الله التوفیق

با تقدیم احترامات فائقه
حسیب الله


شیر ساپی26.01.2026بایرن/ آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
آقای احمد آریا! کلی بافی های احساساتی از این دست، که متأسفانه اسناد آموزشی ایران را پر نموده به گغتارهای رادیویی دیروز در جشن های ملی می ماند، دربارۀ بنیاد تاریخ به طور کلی ودر باره تاریخ ایران، که به خصوص برمدار "آریا پرستی" استوار است، به کار هیچ جست وجوی جدی نمی آید.
« هیچ رد پایی از این واژه [آریا]، بامعنی نژادی آن، پیش از نقر در کتیبۀ بیستون نیافته ایم. پیش از داریوش به کار نرفته و اسناد بین النهرین و دیگرسلسله های پس از هخامنشیان به آن توجهی نکرده است». بخش آریا ص. ۸۷/ هخامنشیان // 12 قرن سکوت. این بحث تا صفحه ۱۱۹ همین کتاب ادامه دارد.

بنیان اندیش، منطق مطلب را پی می گیرد ، اين مطلب گواه است که با بنيان مباحث گشوده شده به گونۀ دقيق و عميق آشنا نيستید و به جايگاه اين گفت و گو ورود نکرده‌اید. زيرا تا آن‌جا که به اسناد تاريخی، و نه هياهوهای نوپيدای دو سده‌ی اخير مربوط است، در اين محدوده ی ايران نام، هرگز قوم و يا جغرافيايی به نام فارس / آریا نبوده است که من با آن‌ها ستيزه کنم. همين‌جا بگويم که اين ادعا وروديۀ به مقوله‌ی شناخت ملی است که سر و سامان دادن به آن نيازمند حضور خردمندان بی‌تعصب و تعلقی است که سرسپرده‌ی نام و نان و محتاج مفاخرات مسخره‌ی ملی نباشند، به راه گشايی آينده بيانديشند و از هياهوها و شالتاق‌ها نترسند. زيرا در حال حاضر سرزمين ما عميقا دچار بحران هويت شناسی، ناشی از قريب دو سده خراب کاری فنی و فرهنگی دشمنان، در لباس ايران شناس و باستان شناس و اسلام شناس و شرق شناس است.
فقدان بنیان شناسی در میان علاقمندان و دنبال کنندگان مباحث جدید، که ناشی از عادت دوران درازی قبول بی چون و چرای ادعاهای وارداتی است، از امراض و اشکالات ظاهرا مرتفع ناشدنی پیکرۀ تحقیق شناخته می شود. یعنی اگر در زمانی معین، آثاری از حضور انسان، چون کاخ و خانه و بازار و کاروان سرا و پایه هایی برای استقرار تجمع و تمدن در سرزمینی معین برپا نیست، پس اگر تمام تالارهای همه ی موزه های جهان را هم با کاسه و کوزه و جام طلای آن دوران و آن سرزمین پر کنند، از نظر بنیان اندیش، تنها وسعت قدرت جعل خویش را نمایش داده اند.

آقای آریا ! اینک فقط سخن بر سر تفکیک دروغ و راست و سالم و مجعول است. همین!
آدمي موظف است در برابر حقيقت در هر زمان و مكاني و از دهان هر كسي كه خارج شود، هر حقیقت جوی بی غرضی را قانع کند. قابل ستودن است.
چندان ادله و اثبات در راه است که جز واماندگان و آستان بوسان تلقینات غربی، هر حقیقت جوی بی غرضی را قانع می کند و از سوار شدن دوباره بر خر شیطان باز می دارد.

آن اشاره و اعتراف شما در مورد مرحوم پورپیرار خود دليلی است بر همين ناتوانی انديشه ورزی شما !!!

آریایی سازان، با شیوۀ که تصنع از آن می بارد، می خواهند با یافتن وجود تشابه بسیارشکننده در الفاظ و لغات و شیوه های صرف و نحو، ملت های بسیار متنوع و متعددی را از ریشه و نژاد و خاستگاه واحد قلمداد کنند. اما تصویر موجود از تجمع نژادی، به هیچ طریق حتی از کاربرد یک زبان واحد در میان مردمی با نژاد واحد نیز خبر نمی دهد و معلوم می کند که زبان عامل تعیین و تفکیک نژاد و حتی فرهنگ نیست. مثلا در میان نژاد زرد، از ژاپن تا کره و چین و سراسر آسیای جنوب شرقی و آسیای میانه، تنوع گیج کننده ای از خط و زبان و فرهنگ برقرار است. در قاره افریقا و در بین نژاد سیاه، هیچ هماهنگی زبان و فرهنگ دیده نمی شود. سفید پوستان نیز به زبان های بسیار متنوعی سخن می گویند و به فرهنگ هایی کاملا دور از هم باور دارند، از سرخ پوستان مطلب چندانی نمی دانیم. ولی بی شک در سراسر امریکای شمالی، زبان قبیله های متعدد، در کانادا و در اتازونی، به کلی از زبان سرخ پوستان امریکای مرکزی و جنوبی و اینکاها و مایاها و بومیان پرو و برزیل و شیلی فاصله می گیرد و هیچ هماهنگی در فرهنگ سرخ پوستان سراسر قاره بزرگ امریکا دیده نمی شود. به این ترتیب نه فقط زبان واحد و تعلق فرهنگی واحد، از نژاد واحد زاده نمی شود، بل عکس آن نیز صادق است و اشتراک زبانی نمی تواند نشان از پیوند نژادی و قومی بدهد. مثلا تاجیک های آسیای میانه، به فارسی تکلم می کنند ولی نژادشان مغول است. مصریان افریقایی و قبطی به زبان عرب سخن می گویند و زبان اسکیموهای شمال تایگا، که غالبا اویغورند، روسی است.

ماندگان در باورهای پيشين را جز با دو عنوان نمی‌توان ناميد : يا تعصب آن‌ها را در چنبره‌ی نادانی و ناآگاهی محض، در حد ناباوری به چشم و عقل خويش اسير کرده است و يا برای سازندگان آن تاريخ مشحون از دغل کاری، مزدوری می‌کنند.
Hazarzbek Tajiashtun25.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​مصاحبه انورالحق احدی در بین روشنفکران تا حدی هیجان افریده است:

اقا احدی به ساختار و قرار داد اجتماعی اشاره دارد که در افغانستان بنیادی نهادینه گردیده است. ساختار کشورها حایل بین ابر قدرت ها عمدتا انجینری گردیده که افغانستان نمونه از گزشته و اکراین در مسیر چنان شدن ان هم اکنون قرار دارد. در افغانستان برتری قومی/ذاتی به اساس ولادت از دیر زمان مروج که در راس ان حضرتان,  پیران,  اغا صاحبان و وابستگان شان قرار داده شده است. در چنین پخته کاری سیاسی تهداب اجتماعی, طبعی است که درسلسله بعدی ان اقوام بومی نیز چنان انجینری و صف بندی را دنبال نماید.

بد بختی در افغانستان از انجا اغاز می گردد که صف بندی ها بعدی چنین ساختار با هم در تنش ولی از قله هیرم که بنا و مبدا چنین ساختار است حتی یاد اوری هم نمی گردد!

الله محمد25.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

 جناب محترم سمیع الدین!

 با عرض سلام.

 تبصره اخیر شما طرف علاقه بنده قرار گرفت.

 شما محترم چند سوالی در تبصره تان طرح نموده اید منجمله در ارتباط  سمت دادن نشرات صحفات  و   جستجوی رد پاهی مخربین اساسی کشور در  گذشته  و ذکری هم از محترم جلیلزاد   نموده،  متذکر  می شوید که:  

 " همان كسانی كه در دهۀ چهل و پنجاه خورشيدی در كابل از طريق كتاب، رساله، حلقه‌های و ارتباطات ...  امروز با زبان‌های جديد  ... حضور دارند. نسل بعدی آنان با ادبيات حقوق بشر، شرق‌شناسی، ادبيات مهاجرت و «مطالعات پسااستعماری» وارد ميدان شده است، اما مضمون همان مضمون است."

بنده فکر می کنم که غیر این هم بوده نمی تواند. در اوایل بنده محترم جلیلزاد را انسان روشنفکر تصور می نمودم، اما تبصره اخیر شان این تصور را از تصورم خارج نمود، که غرض روشن شدن بهتر مطلب قسمتهای از تبصره شان را تبصره می نمایم:

1-جامعه‌ ای که هر ضربه‌ ای تصادفی بر کیبورد کامپیوتر را «تحلیل» می‌ نامد، دیر یا زود اسیر توهم دانایی می‌ شود ."

منظور از جامعه در اینجا باید فرد باشد، که طرز افاده نا مناسب و مغرورانه می باشد. ضمنا "تصادف"   وجود ندارد، بلکه علت ندانستن  انسان از علت به وجود آمدن یک پدیده،  دلیل "تصادفی" بودن ان  شده نمی تواند.  ممکن یک انسان از نادانی یک کلمه و یا جمله بنویسد، اما این را با تصادف  به بهانه طنز اظهار نمودن، معقول نیست.

2-"و توهم دانایی، خطرناک‌ تر از نادانی است."

چیزیکه به نظر بنده خود نویسنده به آن گرفتار است.

3-"بسیاری از هم‌ وطنانِ خود خوانده‌، تحلیل‌ گر ما این روزها چنان با کیبورد کامپیوتر ، موبایل و آیپد سرگرم‌ اند که گویی جهان را می‌ توان با چند ضربه‌ ای تصادفی بر صفحه‌ کلید توضیح داد."

در اینجا نویسنده باید مردانه وار نکات اساس تحلیل های هم وطنان شان را تذکر داده ، و به رد تحلیل های شان می پرداختند، عوض اینکه گمنام به توهین انها اقدام نماید.  هر کس به قدر توان فهم و دانش و امکانات خود اظهار نظر می نماید. 

4-"کافی است سری به شبکه‌ های اجتماعی بزنید تا ببینید جماعتی با اعتماد به ‌نفسی حیرت‌ انگیز، در حال تولید «نظریه‌های بزرگ» هستند ،"

هرگاه نظریه بزرگ باشد و طرف استفاده کسی واقع شده بتواند خوب،  در غیر آن هیچ. هر خواننده و انسان از خود فکر و عقل دارد تا بالای ان نظریه در عمل تفکر خود را نماید. نویسنده هم اعتماد به نفس حیرت انگیز دارد که اعتماد به نفس دیگران را چنین زیر سوال می برد، عوض اینکه برای خواننده خود ان اعتماد به نفس و نظریه بزرگ را نوشته و کوچکی انرا نمایش دهد. توقع چنین طرز نوشتن از یک روشنفکر بعید می نماید. انکشاف اجتماعی بشر در همه امور هم  به علت نادانی بوده که دانایان با آن مبارزه و  انرا اصلاح نموده اند

5-"نظریه‌ هایی که اگر از دور نگاهشان کنید، بیشتر شبیه همان داستان معروف « شادی ها و ماشین‌تایپ» است،"

  هرگاه انها را از نزدیک نگاه نمود، احتمالاٌ  چنین نباشد. واقعاٌ جای خجالت است که با یک نویسندهء که زحمت کشیده و چیزی نوشته چنین توهین امیز بر خورد نمود، عوض اینکه به وضاحت نکات غیر موجه انرا به خواننده و به احترام خواننده نشان داد، نه اینکه هوایی نوشت.

6-"گروهی موجودات پرهیجان که بی‌ وقفه کلید می‌ زنند و در پایان، با چشمانی گرد از تعجب، احتمال می‌ دهند که شاید همین ضربه‌ های بی‌ هدف، مجموعه آثار شکسپیر را تولید کرده باشد."

هرگاه انها ضربه های بی هدف به اساس منطق نویسنده ،  که بی هدفی ان را هم به خواننده نشان نمی دهد، ضربه  نمی زدند، اثر شکسپیر دوم تولید نمی شد.

7-"مساله این است که این ضربه‌ های بی‌ هدف، وقتی در قالب تحلیل سیاسی، اقتصادی یا فرهنگی عرضه می‌ شوند، ناگهان لباس حقیقت به تن می‌ کنند و برای بخشی از جامعه نقش «دانش» پیدا می‌کنند."

هرگاه ضربه های بی هدف نقش دانش را پیدا نماید، معلوم می گردد که جامعه خواب است . ممکن  لباس حقیقت به تن داشته اما   دیده نشده، زیرا بخش از جامعه دیوانه نیست که انرا دانش می داند. در اینجا لازم بود که عدم دانش  آن قسمت نوشته را برای خواننده نویسنده می نوشت و به رد ان می پرداخت.

9-" هر جامعه‌ ای که تولید فکر را با تولید صدا اشتباه بگیرد، دیر یا زود در میان انبوهی از صداهای بلند اما تهی گم می‌شود."

شما این تصور نویسنده را نگاه نمایید، که یک جامعه را هوایی محکوم می نماید. موضوع هم معلوم نیست.   هیچ جامعه ای "گم" نمی گردد، بلکه صدای خشک و خالی را تشخیص داده به راه خود ادامه می دهد. جامعه احمق نیست بلکه افراد است که چنین است.

10-"  بسیاری از این «نویسندگان لحظه‌ای» حتی زحمت یک جست‌ وجوی ساده را هم به خود نمی‌ دهند، اما با اعتمادبه‌ نفسی که فقط در طبیعتِ بی‌ مطالعه یافت می‌شود، نسخه‌ای نجات جهان را می‌ پیچند."

این را باید از جملهء هنری های خاص تلقی نمود، زیرا احتمالاٌ استعداد شان انقدر بالا است که با یک اشارت موضوع را درک نموده برای نجات بشر زحمت می کشند. نویسنده خود هم برای نجات بشر زحمت می کشد و باید برای خواننده ثبوت می اورد که "این نویسندگان لحظه‌ای" راه درست نجات بشر را نشان نمی دهند. اینقدر غرور و تکبر هم خوب نیست که دیگران را چنین تحقیر نمود.

11-"گویی کافی است چند لغت ای پرطمطراق کنار هم قرار گیرد تا تحلیل متولد شود."

انسان مغرور به زمین خواهد خورد.

12-"این متن نه برای سرزنش، بلکه برای یادآوری است: نوشتن مسئولیت دارد."

  نویسنده این مسولیت را در برابر خواننده انجام نداده، بلکه به تحقیر و توهین نویسنده گان نا معلوم پرداخته و خواننده نمی تواند تشخیص نماید که نویسنده درست می فرماید و یا غلط.

13-"تحلیل کردن نیازمند دانش، دقت و فروتنی است."

 متواضع  و   تکبر نداشتن  را که نویسنده از آن ذکر می نماید در نوشته شان نمی توان دید. فقط خود برتر دیدن از دیگران را می توان دید.  باید نبود دانش و دقت "نویسندگان لحظه‌ای" را نویسنده به خواننده نشان می داد، تا سطح دانش انها را به مقایسه می توان گرفت.   

14-" اگر قرار است چیزی بنویسیم، دست‌ کم بکوشیم میان صدا و معنا، میان هیجان و خرد، و میان تایپ‌ کردن و اندیشیدن، مرزی روشن بگذاریم."

باید اول از خود شروع نمود.

15-"مشکل اینجاست که نسل تازه ‌ای از «کارشناسان لحظه‌ای» ظهور کرده‌اند، موجوداتی که کافی است گوشی‌ تیلیفون شان چارج داشته باشد تا جهان را از نو تعریف کنند."

اینرا می گویند قدرت دیجیتال و هوش مصنوعی.

16-"این عزیزان چنان با سرعت نظریه تولید می‌ کنند که اگر روزی دستگاهی برای اندازه‌گیری «شتاب تولید چرندیات» اختراع شود، احتمالاً ریکارد های جهانی را جابه‌ جا خواهند کرد."

نویسنده باید در اینجا "چرندیات" را به خواننده با منطق معقول  نمایان می نمود و خواننده را با چنین "چرندیات" نا معلوم نمی گذاشت. کی؟ چی گفته؟ که وضع نویسنده را خراب نموده که انتقام انرا در مجعول گذاشتن خواننده   می گیرد.

17-"گاهی احساس می‌ کنی اگر همین امروز یک صفحه‌ کلید را وسط میدان شهر بگذاری، فردا صبح ده‌ ها تحلیل‌ گر دورش جمع شده‌اند و هرکدام با جدیت توضیح می‌ دهند که این صفحه‌ کلید «پیامی عمیق درباره‌ی سرنوشت ملت» دارد."

اغرور هم حد و اندازه داردو همین غرور بوده که کشور ما را به تباهی کشانیده است.

18-"اما در فضای مجازی، همین حس درونی ناگهان تبدیل می‌ شود به «دیدگاه استراتژیک» و هر جمله‌ای تایپ‌شده، حکم کشف علمی پیدا می‌کند."

فضا مجازی است اما شخص که می نویسد حقیقی است و نباید آزادی بیان هر کس را محدود نمود و به ریشخند گرفت، زیرا از دیدگاه های نا درست است که دیدگاهای درست تولد شده می تواند. اینست علم و دانش مصالحت امیز. 

 19-"جامعه‌ ای که هر ضربه‌ای تصادفی بر کیبورد را «تحلیل» می‌ نامد، دیر یا زود اسیر توهم دانایی می‌ شود."

استعمال کلمه "جامعه" در اینجا کاملاٌ غیر موجه می باشد.

20-"و توهم دانایی، خطرناک‌ تر از نادانی است، چون نادان می‌ داند که نمی‌ داند، اما توهم‌ زده خیال می‌کند جهان منتظر است تا او حقیقت را اعلام کند."

جعل مرکب همیشه وجود داشته و انرا نمی توان با چنین طرز بر خورد رفع نمود، در غیر آن خود شخص محکوم به جعل مرکب شناخته می شود.

21-"پس اگر قرار است بنویسیم، بیاییم دست‌ کم یک‌ بار قبل از فشردن دکمه‌ای «ارسال»، از خود بپرسیم: آیا این حرف واقعاً فکر است، یا فقط صدای برخورد انگشتان با کیبورد؟"

واقعاٌ فکر  است  و صدای برخورد انگشتان با کیبورد.


جنون می جوشد از طرز کلامم

زبانم لغزش مستانهء کیست

صحرائی24.01.2026کلیفورنیاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​بار دیګر سلام تقدیم میدارم.

امید است که نوشتهٔ قبلی رسیده باشد. حدسیات جنابان حسیب الله خان و  آقای حهانی در مورد کلمهٔ «طورخم» تا حدی تعجب آور است. اینکه صورت تحریر از پاکستانی ها است، زیاد شک وجود ندارد.  اما در زبان اردو بعد از ت، یک ٹ با تلفظ مشابه وجود دارد. ممکن بود که اگر از تور فرار کنند، باید ٹ انتخاب می شد. دلایل آنها عجیب است. یکی با حرف ط که در مجاورت از موقعیت «کوه ها» حتماً خبر دارد، کوه های سربفلک را کج و خمیده معنی می کند و بر اساس حدس فکر می کند که کسی که اول صورت تحریر را انتخاب کرده است، بر اساس حدسیات او، باید با حدس او مطابق باشد. 

جناب «ذکی» تا حدی منطقی فکر کرده اند که در ماحول نامهای محلات را نام برده است. بازهم حرف ایشان قابل رد نیست که پاکستانی ها، این چنین اشتباه نوشته باشند. این اشتباه احتمالی که تکرار شده است، از جانب جناب عبدالباری خان جهانی، صورت مجاز تحریر برای افغانها هم خوانده شده است. صرفنظر از کوه ها، در منطقه در زبان پشتو ، ما اصطلاح «توره تیاره» یاد می کنیم. احتمال دارد که بیسوادان پاکستانی متوجه نشده باشند که بعد از «ت» یک حرف «ٹ" در الفبای زبان اُردو  وجود دارد۔ پس می شد ٹورخم بنویسند.  

عبدالباری جهانی24.01.2026ایالات متحدهhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب محترم آریاصاحب سلام.

اګر صفحه انترنت را باز کنید به ده ها  خبرنګاران افغانی را خواهید دید که فعلا هم طورخم مینویسند. چون مانند شما جوان نیستم که حوصله ادامه جنجال داشته باشم. شما را به خدا میسپارم. زنده باشید.

حسیب الله24.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
​با تقدیم سلام به همه، در ارتباط اسم مرکب "طورخم"، من را نظر این است، که کلمهٔ  "طور" که به زبان عربی "کوه" معنی می دهد، شاید در اسم مرکب "طورخم" به معنی  دو تا شدن کوه، کجی کوه، منحنی بودن کوه، پیچ و تاب کوه و یا هم محل گره خوردن کوه ها باشد؛ یا شاید هم در اصل این عبارت به شکل "د طور خم" بوده باشد، که باز هم اشارت به معانی ذکر شدهٔ بالائی داشته بوده باشد؛ احتمال موجودیت چنین چیزی، نیز،  به فکر من بعید به نظر نمی رسد.

نوت: اما با آنهم، پاسخ دقیق این موضوع به اصطلاح "حلال مشکلات اقتصادی جناب محترم وحید جان طورخم نمی گردد"، که در آن رابطه به نظر من باید که، لطفا، اقتصاددانان محترم ملی ما، طراحی های دقیق علمی شانرا مطرح فرمایند.

با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله

سمیع الدین24.01.2026ملبورن/FotoGallary/CountryIcons/AUs.png
در اين اواخر بسياری از مردم وقتی از «ديب استيت» امريكا و شبكه‌های پنهان تصميم‌گيری در واشنگتن سخن می‌گويند، در ذهن افغان‌ها طبيعی است كه پرسش مشابهی در مورد صحنهٔ فرهنگی ـ رسانه‌ای افغانستان نيز پيدا شود: در پشت پردهٔ رسانه‌ها و پلتفورم‌های ظاهراً فرهنگی چون «افغان جرمن» چه دست و چه خطی فعال است؟ كدام حلقه‌ها و كدام شبكه‌های فكری و سياسی، با چه گذشته و چه مأموريتی، روند نشرات را سمت می‌دهند؟ آيا اينجا ردپای حلقات قديمی چپ افغانستان ديده می‌شود؟ آيا اين خط از طريق چهره‌های مهاجر و كادرهای سابق ادامه دارد؟ آيا مسأله مربوط به نقش جليلزاد است یا خليلزاد است، ویا عبدالولی  يا پسر ق غوربندی است؟  ممکن این مجموعه‌اى از اين نسل‌های هم‌پيمان های چپ است كه در دوره‌های مختلف سياسی از كابل تا اروپا و امريكا پخش شده‌اند؟

به هر صورت آنچه مشهود است، اين است كه همۀ اين اشخاص و همۀ اين شبكه‌ها اگرچه امروز با نقاب‌ها و عنوان‌های متفاوت وارد ميدان می‌شوند، اما مضمون فكری آنان چيز ديگری است و آن، همان توليد و بازتوليد گفتمان چپ.

در اين ميان نكتهٔ قابل توجه اين است كه نقاب اصلی كه اين شبكه روی چهره می‌گذارد، نقاب «مدرنيته آمان‌الله خانی» است. يعنی اينكه همهٔ اين كسان به گونهٔ عجيب و حساب‌شده  با اتكا به بازي با نمادها، دعوای فكری و سياسی خود را مشروعيت بدهند. در ظاهر سخن از «اصلاحات»، «مدرنيته»، «پروژه‌های فرهنگی» و «آزادی بيان» است، اما در واقع، پروژهٔ اصلی همان بازنويسی تاريخ به نفع جريان چپ است.

 همان كسانی كه در دهۀ چهل و پنجاه خورشيدی در كابل از طريق كتاب، رساله، حلقه‌های و ارتباطات مخفی با سفارت شوروی و حزب توده ايران وارد بازی شدند، امروز با زبان‌های جديد و در قالب شبكه‌های رسانه‌ای و «اتاق خبر» در اروپا و امريكا حضور دارند. نسل بعدی آنان با ادبيات حقوق بشر، شرق‌شناسی، ادبيات مهاجرت و «مطالعات پسااستعماری» وارد ميدان شده است، اما مضمون همان مضمون است.

اين پروژه در نهايت به همان جايی ختم می‌شود كه در زمان حزب دموكراتيك خلق ختم شده بود.


ذکی 24.01.2026لندن http://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/UK.png

​سلام و احترام به همه خوانندگان  گرامی!

سپین غر، توره بوره، تورخم، اسما مناطق همجوار همین ناحیه یست که سرحد نام نهاد  تور خم درآن قرار  دارد ...

(طور خم ) بدون شک طرز تحرير  پاکستانی است

احمد آریا23.01.2026امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

جناب عبدالباری جهانی عزیز، امیدوارم صحمتمند و سلامت باشید. کامنت مزین با تصویری از دروازه سرحدی به زبان اردو نوشته شدۀ «پاکستان گیٹ طورخم» از نظرم گذشت؛ تصویری که در پای  آن متنی اردو نیز دیده میشود. اگر متن درج شده را بی هیچ دخل و تصرفی به دری برگردانیم، مضمون آن چنین است: «خیبر: آمادگی‌ ها برای بازگشایی مسیر پاک–افغان تورخم به ‌منظور تجارت جریان دارد و کارمندان مورد نیاز است. تورخم یک شهرک سرحدی مهم میان پاکستان و افغانستان است. در تورخم به مهاجران افغان کمک نقدی داده میشود.» اما مسئله اصلی نه محتوای این خبر، بلکه  آشفتگی زبانی در فضای نوشتاری منطقه، تحمیل املای «اردو» بر کلمات دری، پشتو و انگلیسی و نام‌ های جغرافیایی در متون این زبان هاست؛ پدیده‌ ای که نه از منطق زبانشناسی پیروی میکند و نه قابل دفاع علمی است. نوشتن «Gate» به‌ شکل «گیٹ» شاید در چارچوب اردو پذیرفتنی باشد، اما انتقال کورکورانهٔ آن به پشتو و دری و حتی آراستن آن با حرف «ط»—دیگر وامگیری زبانی نیست؛ بلکه تحریف آگاهانهٔ نوشتار است. ساده تر بگویم: اردو که « Gate» را با حرف «ط» می نویسد، بدیهی است که «تورخم» را «طورخم» می نویسد!

پشتو و دری، برخلاف اردو، زبانِ های بی‌معیار نیستند. در پشتو و دری معیار، حرف «ط» تنها در کلمات عربیِ ریشه ‌دار مورد استفاده دارد و استفاده از آن در کلمات فرنگی یا نام‌ های بومی، هیچ توجیه تاریخی، آوایی یا زبا‌نشناختی ندارد. نوشتن این کلمات با «ط» نه دقت علمی است و نه نوگرایی؛ بلکه چیزی جز بیسوادیِ مزین به خط خوش نیست.

واقعیت ساده ‌ای که عمداً نادیده گرفته میشود این است که در زبان اردو، هرچند هر دو حرف «ت» و «ط» وجود دارند، اما هیچ تفاوت آوایی یا معنایی میان آنها نیست. انتخاب «ط» به‌ جای «ت» در اردو، انتخابی ذوقی و سنتی است، نه علمی. بنابراین، وقتی کسی با قاطعیت از «درستیِ طورخم» دفاع میکند، در حالی که خود اعتراف دارد معنای اردوِ این واژه را نیز نمیداند، روشن است که مسئله زبان نیست؛ تحمیل سلیقهٔ نوشتاریِ بی‌معیار بر پشتو و دری است.

این‌جا ماجرا از سطح یک غلط املایی فراتر میرود و وارد حوزهٔ سیاست میشود. اصرار بر تغییر املای نام جاافتادهٔ «تورخم»— بدون سند، بدون معنا و بدون پشتوانهٔ علمی—نمونهٔ کلاسیک دستکاری هویتی از مسیر زبان است. تاریخ نشان داده است که تغییر نام ‌ها، همواره نخستین گام در تغییر حافظهٔ جمعی و مرجعیت فرهنگی بوده است.

این مسئله زمانی ابعاد عریان ‌تری به خود می‌ گیرد که به ساخت دروازهٔ عظیم آهنین و کانکریتی پاکستان بر خط دیورند بنگریم. این اقدام، صرفاً یک پروژهٔ عمرانی نیست؛ تلاشی آگاهانه برای تبدیل یک مرزِ مناقشه ‌برانگیز تاریخی و حقوقی به واقعیتی فیزیکی و تثبیت ‌شده است. هر نوع «سخت‌ سازی» در چنین خطوطی— دروازه، دیوار یا پایگاه— در عمل به معنای تحمیل وضعیت موجود و مشروعیت ‌بخشی به امرِ انجام ‌شده است.

انتخاب زبان اردو برای نوشتن عنوان این دروازه—در منطقه ‌ای که زبان تاریخی و بومی آن پشتو است—نیز به‌ هیچ‌ وجه انتخابی خنثی نیست. این کار، هم حذف آگاهانهٔ زبان بومی است و هم تأکید نمادین بر مرجعیت دولت مرکزی پاکستان بر مناطق پشتون ‌نشین. نامگذاری «دروازهٔ طورخم – پاکستان» دقیقاً در همین چارچوب معنا پیدا می‌ کند: نام، زبان و سازهٔ فیزیکی، همزمان به ‌کار گرفته شده ‌اند تا دعوی حاکمیت یکجانبه بر سرزمینی تثبیت شود که از دید تاریخی، قومی و حتی حقوق بین ‌الملل، همچنان محل مناقشه است.

در چنین مواردی، زبان هرگز بیطرف نیست. خط، کلمه و تابلو همانقدر سیاسی ‌اند که پوسته و تفنگ. این دروازه فقط یک   «Gate»  نیست؛ بیانیه‌ ای کانکریتی است برای تحمیل نام، تثبیت مرز و مشروعیت ‌بخشی به دعوی ‌ای حل‌ نشده.

پایبندی بر «تورخم» نه تعصب است و نه لجاجت؛ دفاع از معیار زبانی، حافظهٔ تاریخی و مرجعیت فرهنگی است. «طورخم» نه درست ‌تر است، نه علمی ‌تر، و نه بیطرف ‌تر؛ تنها نمونه ‌ای از بی ‌اطلاعیِ مصرّانه ‌ای است که اگر به رسمیت شناخته شود، زبان را به ابزار سیاست تحمیلی و هویت را به قربانی بی ‌معیاری بدل می‌ کند.

تورخم، تورخم است؛ نه به‌ خاطر سلیقه، بلکه به‌ خاطر زبان، تاریخ و معیار .و زبانی که معیارش را واگذار کند، خیلی زود سرزمین معنایی خود را نیز واگذار خواهد کرد.

با احترام


دوکتور محمد اکبر یوسفی23.01.2026آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​به ادارۀ محترم نشزاتی آریانا افغانستان آنلاین و خوانندگان محترم!

سلام و احترام تقدیم تان باد!

حال واقعاً این شک بوجود آمده می تواند، که آیا "وحید" از  "طورحم" مانند دیگر انسانها از جنس "هیومان" است و یا احتمالاً کدام "آیدنتیتی" مشخص از برنامه های تجربوی "هوش مصنوعی" است که برای اهداف معین بکار افتاده شده باشد. آیا دیگران مکلف اند، هر حرفی که از آدرس »وحید» پخش می شود، باید قبول شود که راست می گوید. ما دفتر سوال و جواب باز نکرده ایم. امید است دیگر مزاحمت ایجاد نشود. با احترام . یوسفی.

عبدالباری جهانی23.01.2026امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png


خیبر: پاک افغان طورخم گزرگاہ تجارت کے لیے کھولنے کی تیاریاں، عملہ طلب

طورخم پاکستان او افغانستان کي در میا ایک اهم سرحدی قصبه هې
طورخم کي افغان کډوالو سره نغدي مرسته

احمدآریای عزیز زنده وسلامت باشید. تبصره آموزنده شما را که در جواب وحید از طورخم نګاشته بودید خواندم و در باره اکا‌‌دیمی و درجات علمی بسا چیزهای آموختم.
ولی درباره طور و تور خم که جناب شما آنرا به قوس سیاه ترجمه نموده بودید، با نظر جناب شما موافق نیستم. طورخم یک اسم خاص به زبان اردو است که البته معنی آنرا متاسفانه نمی فهمم. ولی قسمیکه شما هم میدانید که ضرور نیست اسم خاص حتماُ ترجمه شود به عقیده بنده  طوریکه نګاشته میشود باید همانطور نګاشته شود و اکثریت خبرنګاران افغانی ما هم قسمیکه مثال داده ام طورخم مینګارند. بنا‌ءُ فکر میکنم محترم وحید از طورخم آنقدر به غلط نرفته که مورد توبیخ لفظی شما ګردد.
البته در مطبوعات افغانستان این کلمه به تورخم، که به زعم شما قوس سیاه باشد، تغییر یافته است. شما زنده وسلامت باشید.
وحید23.01.2026طورخم/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

​اول ازهمه سلامها یم را برای شاغلو احمد خان اریا و یوسفی صاحب عرض کنم من فقط سوال داشتم که درجه تحصیل و درجه اکادمیک ایا فرق دارد و از طرفی هم التجا کردم چیزی نشر کنید که درد مردم را علاج کند هردو شاغلو غصه شده یکی برایم توتالیتر خطاب کرده من معنی انرا نمیدانم ودومی فرموده که هنا نخواسته درجه دوم باشد فهم من درینجا هم قاصر بود علاوه براین من را خیلی قوی و معتمد و معتبر دانسته میګویند از مقامات معاش میګیرد  عرض کنم معاش من از حکومات افغانستان درسنه ۱۳۵۸ که به پشاور رفتم از خزانه افغانستان قطع است بعد از عودت ار مهاجرت کار وغربی کردم ۱۵ سال قبل نزد تجاریون در بندر مصروف حواله جات حسابات و بارنامه و لست اموال و لاری و غیره شدم غنیمت بود جوانان دفتر تجاریون بااین وسایل برق وتخنکی من را اشنا وعادت دادند شما شاید بخاطر حکومت فعلی را بد بدانید که از چکر امدن به پغمان و کاریزمیر وچوک کابل خود رامحروم بدانید مګر مایان بزهای پابسته به ریسمان قصاب ایم که روی تخته افتاده حتی نیمه بسمل انچه نوشتید خیال کرده اید اګر حالات رابنویسم مانند منصور حلاج به دار استیم شما اقلا ازاد اید پس تهمت نکنید سیر از دل ګشنه نمی اید این روز بد از دست شما امد در بزم عیش و نوش شرب و طرب ولحم و حلوا مصروف بودید ملت را به دام تاریکی غلطانیدید حالا نمکپاشی میکنید ازین اګر اضافه بنویسم حکم  قتل خود را خود نوشتم  افسو س بحال تان  وجدان را قاضی کنید از نوشتن توتالتر و هنا و سفسطه بګذرید راه فلاحت نشان دهید فقط اخرین نفسها و رمق مانده وطن همه غرق است لغات پرانی را بګذارید حالا درشام تاریک این روز مبارک جمعه بار پریشانی دو چندان است

دوکتور محمد اکبر یوسفی22.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب محترم و گرانقدر احمد آریا!

نخست سلام ها و احتراماتم را بپذیرید. از معلوماتی که به جناب "وحید طورخم"، ارائه داشتید سپاسگذارم. یک نیش حملۀ او بسوی این پیر مرد بوده است، که دیگر پس از تحمل همه قربانی ها، در انتظار هیچ امتیاز و منفعتی نیست. با توجه به این اشارات شما: "اگر دغدغه ‌اش واقعاً «وطن» و «وطندار» است، راه درست این نیست که قلم را هدف بگیرد، بلکه باید یقهٔ قدرت را بگیرد؛ همان قدرتی که به او منصب، معاش و امتیاز داده است".  برای او و همه هواداران این "حاکمیت توتالیتیر" نا مطلوب فعلی، اطمینان می دهیم که ما که "مهاجر" هستیم، سایۀ آن حاکمیت نیم بند دولتی را ترک کرده ایم، با خطر مواجهه بوده ایم. این فرد که ممکن بخواهد خودش را "مأمور خوب" این "حاکمیت" جا زند، کسی و یا مرجعی نیست که ما را از آن ارزش های حیاتی که ما خود شناخته ایم، منحرف سازد. بناءً به قول "هنا" که گفته است: "نمی خواسته است، در کشوری زندگی کند، که به او به مثابۀ انسان در جه دوم بنگرند." به عبارت دیگر در برابر او،  قانون برخورد مساوی با دیگر اتباع نداشته باشد. تحصیلات را هم به امر "وحید طورخم" پشت سر نگذاشته ایم. این فرد را که حق داده است، که با این پر روئی، در وقفه ها، به حملات متوسل می شود. با این نقل قول:«هیچ چیزی در جهان چنان قابل ترس نیست مانند نفوذ مردانی که، روحاً مستقل اند.» ("البرت آینشتاین"). بلی ما استقلال فکری داریم و معنی صلح و آزادی را هم می دانیم. اطاعت را هم از کسانی که حق فکر کردن ندهند، مجاز نمی دانیم. ما "گوسفند" نیستیم. و به این ارتباط، این نقل را هم تقدیم، می داریم:«برای اینکه یک عضو بدون سرزنش در یک رمۀ گوسفند بود، باید در جمع همه یک گوسفند بود.» با احترام یوسفی.


محمد داؤد مومند21.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​د ښاغلی اعظم جان سیستانی د معلوماتو دپاره!

د تذکر وړ بولم چی زه مرحوم سرور ناشر له هغه مهاله پیژنم، چی زما مرحوم پلار اویا کاله دمخه په قندوز کی حکران و.

تصادفا په جرمنی کی د (بد نوهایم) په ښار کی چی ۴۰ میله یی د فرانکفورت د ښار نه فاصله درلوده او په جرمنی ژبه کی د (کور) یعنی د استراحت ښار و، مرحوم ناشر هم د څه وخت استراحت دپاره همدی ښار ته راغلی و، او زموږ د هستوګنی هوتلونه یو بل سره مخامخ و.

زه او محترم حفیظ الله خان کرزی په یوه هوټل پنزیون کی و.

ناشر صاحب د حفیظ الله کرزی صاحب د کورنۍ سره نږدی تعلقات درلودل. جالبه دا وه چی ناشر صاحب ته زما نوم د قندوز له وخته په یاد وه.

یوځل هم زه او کرزی صاحب د ناشر صاحب کور ته هم ورغلو.

اصلی خبره دا ده چی څرنګه ښاغلی سیستانی ادعا کړیده، مرحوم سرور ناشر د شیر خان خروټی چی د استقلال او نجات د ډګرونو ستر او اعلی قوامندان، غازی محمد نادر خان لخوا د قطغن نائب الحکومه مقرر شوی وه، زوی نه بلکه پرکټی و

د شیر خان خروټی اصلی زوی غلام محی الدین خان نومیده چی خورا متنفذ شخصیت و، او د اعلیحضرت محمد ظاهر شاه نورالله مرقده لخوا ورته د (لوی خان) لقب ور اعطاء شوی و.

په هغه مهال په قندوز کوم هوټل نه و، نو چی اعلیحضرت به قندوز ته تشریف راوړ د لوی خان غلام محی الدین خان په کور کی به اوسیده.

دا چی ولی سردار صاحب داؤد خان د سرور ناشر نه نفرت درلود او هغه یی بی ګناه د څو کلنو دپاره، محبوس کړ، يو ځانګړی دلیل او روایت لری چی زه د سردار صاحب د عاشقانو او عارفانو په احترام د هغی توضیح څخه مصلحتا ځان ژغورم.

داؤد مومند د افغانستان ژوندی تاریخ

احمد آریا21.01.2026امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

برای رفع سوءتفاهم، وحید از «طورخم» ــ که هرچند وقت یکبار، به شیوه و لحن خاص خودش، مطالبی را در این ستون مینویسد ــ باید یادآور شد که در عرف معمول «درجهٔ اکادمیک» همان درجهٔ تحصیلی است و شامل لیسانس، ماستری میشود؛ بنابراین «دوکتورا» بدون تردید یک درجهٔ اکادمیک است، نه صرفاً یک شهادتنامه یا سند دوکتورا.


واژهٔ «دوکتور» ممکن است به ‌عنوان درجهٔ تحصیلی (دوکتورا) یا به‌ عنوان شغلی (مانند دوکتور طب) به‌ کار رود، اما در مورد دوکتور حقوق، فیزیک و ریاضی و امثال آنها، منظور معمولاً دارندهٔ دوکتورا در رشتهٔ حقوق، فیزیک و ریاضی است که این خود یک درجهٔ اکادمیک محسوب میشود.


از سوی دیگر، «اکادمسین» یا عضو اکادمی علوم درجهٔ تحصیلی جداگانه نیست، بلکه یک عنوان یا مقام علمی افتخاری است که پس از سال‌ ها فعالیت برجستهٔ علمی اعطا می‌ گردد و نباید با درجهٔ اکادمیک خلط شود.

در مورد کامنت دومی او نیز باید گفت:


اگر منطقی و صادقانه نگاه کنیم، این مشکل در وهلهٔ نخست مسئولیت خود اوست و باید آن را با همان ساختار و قدرتی مطرح کند که او را به این شغل پردرآمد در دستگاه طالبانی گماشته است، نه با نویسندگانی که نه قدرت اجرایی دارند و نه در تصمیم ‌گیری ‌های سرحدی و گمرکی نقشی ایفا می ‌کنند.

او مأمور گمرک است؛ پس: ابزار اجرایی در اختیار اوست، به زنجیرهٔ تصمیم‌ گیری دسترسی دارد، و مستقیماً با نهادی کار می‌ کند که عامل اصلی این بن‌ بست‌ ها و بحران‌ هاست.

در چنین وضعیتی، انتقال مسئولیت به روشنفکران تبعیدی یا نویسندگان برون‌ مرزی، نوعی مسئولیت گریزی آشکار است. کسانی که به گفته او در «لندن» و «جرمنی» مینویسند، نه سرحد را بسته‌ اند، نه کانتینرها را متوقف کرده‌ اند و نه سیاست‌ های گمرکی و ترانزیتی را تعیین می‌ کنند.

تناقض اصلی دقیقاً همینجاست : او از یک‌ سو از خسارت تاجران، فاسد شدن کالاها و سوختن سرمایه‌ ها سخن می ‌گوید،اما از سوی دیگر، مسئول مستقیم یا غیرمستقیم همان سیستمی است که این فاجعه را رقم زده.

اگر دغدغه ‌اش واقعاً «وطن» و «وطندار» است، راه درست این نیست که قلم را هدف بگیرد، بلکه باید یقهٔ قدرت را بگیرد؛ همان قدرتی که به او منصب، معاش و امتیاز داده است.

در غیر این صورت، این اعتراض، گلایهٔ کسی است که از اختلال در منافع شخصی ‌اش ناراضی ست، یا اینکه می ‌کوشد با سرزنش دیگران، خود را از پاسخگویی برهاند.

همچنین به ‌عنوان تذکر زبانی ، تورخم «طورخم» نیست. «تورخم» واژه‌ ای پشتو است و به معنای «انحنا یا قوس سیاه» میباشد که به ویژگی ‌های جیوفیزیکی و شکل زمین منطقه اشاره دارد. دقت در کاربرد درست اصطلاحات علمی و جغرافیایی، نشاندهندهٔ احترام به دانش و زبان است.

محمد داؤد مومند21.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​د ښاغلی اعظم جان سیستانی نه یوه پوښتنه!

تاسی د مرحوم سرور ناشر د خدمتونو په ارتباط څو ځلی لیکنی کړی دی، مرحوم ناشر واقعا یو مبتکر، فعال او د ښه ذهن خاوند و.

خو سؤال دادی چی ولی داسی یو فعال او دو طن صادق خدمتګار شخصیت ستاسی، له شهادته وروسته سردار صاحب، یعنی محمد داؤد خان د جمهوریت په دوره کی مغضوب او بندی پاتی شو، په داسی حال کی چی حسن شرق (حسن چپ)، جاسوس محمد خان جلالر ، پرچمی نعمت الله پژواک( چی دواړه په شاهی دوره کی د کابینی وزیران و) او نور ملی غداران لکه فیض محمد، ستمی محتاط، باختری جیلانی، وطنجار، ستمی رفیع او داسی په لسګونو نور د دولت، لوړو مقامونو ته ورسیدل؟ 

وجدانی ځواب لری؟

دوکتور محمد اکبر یوسفی21.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

جناب وحید از "طورخم"!

مشکل شما با نام من چیست؟ به حضور شما درخواست برای تقرر به کدام کاری تقدیم نداشته ام، که اسناد تحصیلی و کارت های ترفیع و غیره را برایتان می فرستادم. وقتی به کدام مفهوم "شک" دارید، جواب را با سند و دقیق ارائه کنید. کلمۀ "حواهد" بود و شاید و امثالهم دقیق نیست. حیثیت خود تانرا پائین می آورد. نمی دانم که به کدام زبانهای خارجی بلدیت دارید و از مؤسسات تعلیمی کدام کشورها تا چه حد آگهی دارید. نه فرد من و نه فرد  دیگر  از اتباع منفرد و آزاد کشور ما افغانستان که مهاجر اند شاید مکلف به آنچه نباشند که به خواست و  امر و تصور و طرز تفکر خودت بنویسند و همیشه از جانب خودت ترس داشته باشند..  اگر این نوع تخریبات برای شما راحت روانی ببار می آورد به مخترعین این تکنالوژی و گردانندگان، تشکرنامه بفر ستید. والسلام. یوسفی.


Hazarzbek Tajiashtun20.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​فیلد مارشال عاصم منیر,

 ".......پاکستان اکنون می‌ تواند به هدف والا ایجاد خود دست یابد.....  کشور به سرعت به سمت آن هدف در حرکت است...... اجداد ما معتقد بودند که ما در هر جنبه ممکن از زندگی, با هندوها متفاوت هستیم......و این پایه و اساس نظریه دو ملت بود...... مسلمانان و هندوها دو ملت بودند، نه یک ملت.......  " 

نقل و قول  بالا برخی از بیانیه اخیر رئیس با قدرت ارتش پاکستان می باشد. به گفتار ساده تر و مشرح تر میتوان بیانیه را چنین تفسیر و عام فهم  نمود که کشور پاکستان از مسلمانان اسیا جنوبی  نمایندگی نموده که به گفته ایشان پاکستان اکنون میتواند چنین هدف را تکمیل نماید. کور گره مشکل در این نهفته است که تعداد مسلمانان در هندوستان, هم اکنون بیشتر از نفوس پاکستان است.   پس در صورت بر  اورده شدن چنین "هدف والا" هندوستان باید دوباره تجزیه گردد. درعدم تجزیه هندوستان, مشروعیت تیوری دو کشور که بنیاد تشکیل پاکستان را می سازد, مشروعیت و حتی موجودیت پاکستان را تهدید می نماید. بنا بران پاکستان و هندوستان از بعد موجودیت سیاسی طوری از هم جدا شده اند که ریشه ها یکی در دیگری عمیقا هنوز پا بر جاه بوده که در اخرین تحلیل حتی مشروعیت یک از ان ها تمامیت ارضی دیگری را بنیاده تهدید می نماید. 

در چنین معامله و معادله دو مجهوله و تا هم اکنون لاینحل پاکستان و هندوستان, موقف افغانستان معلوم دار در توازن این جنگ و جدل تاثیر گذار بوده و خواهد بود. هرگاه افغانستان نتواند خود را از این معادله بیرون بکشد, ادل بدل و  ابزار  استفاده در مرکزیت عمق ستراتیجیک هردو طرف خواهد بود.


محمد داؤد مومند19.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

په طبابت او تاریخ لیکنی کی د صداقت اصل

صداقت د انسانی معیارونو پر بنسټ د وګړی او وګړو د انسانیت هغه متعالی معیار بلل کیږی، چی له هغی پرته د انسان د کرامت او شرافت او نجابت اصل د سؤال لاندی واقع کیږی او د صادق او منافق انسان توپیر پرهمدی اصل باندی بنسټ لری.

مخصوصا په طبابت کی د صداقت اصل، ددی مسلک، لمړی او بنسټیز اصل بلل کیږی، یعنی طبیب چی د ډاکټر په نامه هم یادیږی د مریض په معالجه کی، باید د دوست او دشمن توپیر ونکړی، یعنی  په خپل مسلک کی د معالجی په اړه، باید سل په سلو د ضمیر او وجدان په حکم د صداقت نه کار واخلی.

مورخ او مورخین، به پورتنۍ توګه، اخلاقا په رشتیا ویلو او د حقیقت او واقعیت په څرګندولو، د طبیب په څیرملزم دی.

تاریخ د یوی ټولنی د ماضی، هنداره ده، ټولنه د خپل تاریخ په هنداره کی خپلی نیمګړتیاوی او دهغی علل او عوامل مطالعه کوی او دهغی پر بنسټ د خپل مستقبل دپاره مثبت ګامونه اخلی، چی دا د ټولنی د تکامل دپاره یو بنیادی اصل دی، نو ځکه مورخ باید د تاریخی وقایعو په توضیح او څرګندونو کی د صداقت نجابت، شرافت او سیاسی او انفسی عدم انسلاک اصل په نظر کی ونیسی.

مورخ باید په خپله څيړنه کی د سیاسی انګیزو، ذاتی او شخصی شیطانی وسو سو، د حقارت د عقدو، د خپل موقف د لوړوالی، د یوی سیاسی ډلی او ټپلی د خوشحالولو، د چاپلوسانو او خدای په جات مداحانو د توجه ګرزولو دپاره، په خپل ضمیر او وجدان پښی کښینزدی.

مورخ باید د یوه تاریخی حقیقت په توضیح کی، مثلا د هیواد په شمال که د  پښتنو، د ژوند د تکامل او د هغوی د مشرانو په ارتباط عمدا د ذاتی او انفسی انګیزو پر بنسټ د تحریف نه کار وانخلی، ځکه نه یواځی داچی دا به د ضمیر او جدان نه فاصله نیول وی بلکه، تاریخی واقعیتونه د ټولنی او د هغوی د درنو مشرانو په اړه، د لمر په بڼه، په دوه ګوتو نه پټیزی.

داسی سیاست باز، منافق، ابن الوقته، او اقتضاء برسته ذوات چی د وخت په ساز او آواز ګډیږی، ښه پوهیږی چی د داؤد مومند، وینا چاته متوجه ده او منظور یی څه دی؟

ستر خوشحال بابا، چی د هند د نیم قاری فیلسوف، علامه اقبال یی حکیم او طبیب ملت افغانیان بولی، فرمایی:

تف په ږیره د همه واړو بارکو

لا زما په ږیره هم چی زه بارک یم    

وحید19.01.2026طورخم/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

​السلام علیکم 

اضافه تر نویسنده ی مضمون درین نشریه محاسن سفیدان اند از این کنج و ان کنج دنیا می نویسند فقط قطعا از وطنداران شان خبر ندارند نوشته ها باید برای وطندار و در غم وطندار باشد نه سفسطه های هوایی درین روز ها از مدیدی بلکم از سه ماه تجار ما کاملا در نقصان میباشند درحالیکه ترانزیت کراچی حق بین الملل تجاریون افغان اند شما که خود را اپلاتون و حکیم صد درد و غم میدانید برای حق تجاریون وطن تان نوشته کنید اضافه از هزار ها کانتینر مال تجاریون در کراچی و غیره بند مانده دچار حریق و اسباب وارداتی داخل هر کانتینر فاسد شدند وسوختند ایا احساس تان زنده است از دست  ما چیزی پوره نیست مګر لندن نیشنیان وجرمنی نشینان درخواب سفسطه غلطیده اید یاوه ګویی و تملق دارید صفحات را پر میکنید

وحید19.01.2026طورخم/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

​السلام علیکم. ترتیب اسناد وثایق شهادتنامه وکالت خط قرار داد از کارهای ماموریت من در شست سال ګذشته بود. حالا در بارنامه و حواله و اسناد تجار و کمیشنکار در خدمت میباشم کاملا فنی استم در سابق شهادتنامه و سند تعلیمات عالی درجه تحصیلی و درجه تعلیم نام نهاده شده بود درجه اکادمیک مربوط دوایر مانند اکادمی علوم و پوهنتون بود غایه و مقصد ازین یاد اور شدن اشاره به نوشته محترم داکتر یوسفی صاحب بود که نوشتته اند درجه اکادمیک من داکتر است به فهم من که شهادتنامه وسند داکتر درجه تحصیل خواهد بود نه درجه اکادمیک درجه اکادمیک چیز جداګانه است مانند اکادمسین ها و امثالهم اګر وقوف من اندک بود  من را واقف خواهند فرمود

الله محمد18.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​با عرض سلام،

مقالهء "ساختار های سنتی به جا مانده از دوران برده داری و نظام فیودالی" اثر محترم احمد اریا نقاط اساس را به بررسی گرفته که از نگاه جامعه شناسی اموزنده است. 

 با کمال تاسف که چنین ساختار های فکری تا کنون هم مانع تفاهمات درست در جامعه می باشد.
زحمت نویسنده در ساختار منطقی نوشته  قابل قدر است. 

چو شمع از جستجو رفتیم تا سر منزل داغی
تلاش نقش پایی داشت شبگیر بلند ما
دوکتور غروال17.01.2026ویاناhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/AT.png

​مضرو او تربیه شوو غلامو کمونیستانو  خلقیانو او پرچمیانو ( دا دوه مضرخرڅ شوی ګروپونه دروسانو له خوا پلا نیز د پښتو او دری ژبو تفریقی په اساس ئی  تشکیل کړی وو )  د افغان ملت په وژلو او بندی کولو کښی ئی لذت اخستلو او د ملت تفریقی لپاره ئی د پښتو او دری ژبو څخه خاصه مضره استفاده کوله او دی منفورو تربیه شوو خرڅ شوو کمونیستانو د افغان ملت تباهی لپاره د خپل ګډ بادار شوروی ( د روس تر مشرۍ ) امرونو عملی کولو ته ډیر فعاله وو  او کوشش ئی کاوو چی افغان ملت کښی بی اتفاقی هم زیاته کړی اما افغان ملت په ډیر لوړ قیمت سره ددوی بادار او غلامان ئی تیښتی ته مجبور کړل او دا ملی خائینین په عوض ددی چی خپل بادار روس ته تیښته وکړی  امریکا او غربی نړۍ ته دا ملی خائینین او قاتلان وتښتیدل او ددی ملی خائینینو له لاسه افغان ملت د ایران ، پاکستان او نورو ممالکو ته د اولادونو او فامیلو ساتلو له کبله  مهاجرین شول او نورو ممالکو باالخصوص پاکستان او ایران ته هم په افغانستان کښی د مستقیمو مداخلو زمینه ددی ملی خائینو تربیه شوو کمونیستانو له لاسه برابره شوه ! او ددی ملی خائنینو له لاسه پاکستان او ایران خپل غلامان د افغان ملت تباهی لپاره  د تنظیمونو شعار لاندی هم  تربیه کړل او دی قاتلو تنظیمونو هم افغان ملت شهید او چور کړ او همدارنګه پاکستان کښی د امریکا په ډالرو د افغان مهاجرینو اولادونه   قادیانیو مدرسو کښی تربیه کړۍ شول او دا قادیانی ساختګی چړیان د ملی خائینو قاتلو کمونیستانو او قاتلو ساختګیو تنظیمونو په عوض د امریکا او انګلیس په کومک کابل ته دوباره داخل کړۍ شو ل او اوس ددوی سره ملی خائینین قاتل کمونیستان په اوږدو ږیرو سره د روسیی په هدایت  ددی قادیانیو چړیانو سره یو ځای شوی دی او ددی خلقیو پرچمیو کفارو په وسیله دی قادیانیو چړیانو د قاتل روس سره نیږدی اړیکی پیداکړی دی او وحشی دونلد ترمپ د لیونی په شان اوس هری خوا باندی د ملکیت ادعا کوی ! 

  اوس دی ملی خائینینو دوباره د ژبو تفریقی بابولانو باندی بیا شروع کړی دی دا ملی خائینین باید پری نښودای شی چی د ژبو تفریقی په وسیله خائین خرڅ شوی چړیان لکه ددوی په شان د روس تام غلامان شی او افغان ملت ددی ژبو تفریقو اچولو په وسیله د چړیانو شعار لاندی افغان ملت دوباره د روس غلام وګرزوی !!!!!

شاپور جان17.01.2026کابل/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

سلّم السفير الأفغاني أوراق اعتماده إلى بوتين 

 
دوکتور محمد اکبر یوسفی17.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم Hazarzbek Tajiashtun سلام و احترام تقیم می دارم.
از توجه شما تشکر. من اسم لیوال را به حیث مقاله نویس دیده ام، اما هیچ یکی از مقالات او را نخوانده ام. تعدادی از نویسندگان، بخصوص کسانی که به احتمال قوی در قید "آیدیالوژی ناسیونالیستی" سیاست می کنند، اکثراً به زبانهای خارحی یا هیچ بلدیت ندارند و یا ناقص و فقیر آموخته ان واقف نباشند.د.با همچو افراد نمی توان روی موضوعات علمی بحث کرد. مطالعات و کشفیات جدید را در بخش جامعه شناسی، ایتنوگرافی و غیره ممکن واقف نباشند. وقتی آثار جدید را یا نمی خوانند و یا اینکه ممکن فقط کتب چابخانه های محدود و به یک لسان را بخوانند. مشابه به ایشان کسانی را هم می شناختم که من به صفت پشتون که یکی از آنها، حتی دورۀ مکتب من بود، می گفتم وقتی یک اصطلاح در زبان نداشته باشیم، از کلمات کدام زبان دیگر استفاده کنید. اما این چنین پیشنهاد را نمی پذیرفتند. و  معتقد بودند که پشتو اونها باید خالص باشد. به هر صورت دیگر وقت تانرا نمی گیرم. حال فهمیدم که او کی است.  با احترام. یوسفی.
Hazarzbek Tajiashtun15.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​ممنون از شما دوکتور یوسفی, 

سوال ها نهایت با ارزش و تصدفا تبصره این طرف نیز در ارتباط به ان بود. نوشته ها محترم لیوال صاحب اکثرا مبتنی, متکی و ریشه در جامعه شناسی دارد که عمدتا در محور پشتونها دو طرف خط دیورند می چرخد. ایشان در ادبیات پشتو دست بالا داشته, حتی لغات ها جدیدی را عوض معمول و مروج به گمان اغلب به هدف پاک سازی به ان اضافه می نماید. من تا امروز کدام نوشته ایشان را به زبان فارسی نخوانده ام.

طرز تحلیلی نوشتن نوشته ها ایشان را خوش دارم ولی پایه و اساس انرا که به گفته شما مفاهیم "فقر فرهنگی" و "بحران جهانی" در مضمون نشرشده شان رو اساسات علمی, تحقیقات مسلکی,  تجارب شخصی و یا مشاهدات ایشان بنا شده است - باید خود جواب گویند. 

تبصره اینطریف ارتباط به این  " موږ د کړکیچ پر مهال د ملی روایتونو د جوړشت لپاره  دفکر پنځه ونی بنسټونه نلرو...ایا په دی اړه مو فکر کړی؟ "  جمله عمده و سوال شان داشت. من به لیوال صاحب یاد اوری نمودم که عقل اجتماعی در افغانستان طوری انجینری شده نهادینه گردیده است که توسط شخصیت ها انگشت شمار اصلا سیاسی, ولی در ظاهر مقدس شده و نهایت مشهور شده  به اساس سلسله میراثی/ذاتی در گروگان گرفته شده است.  از دید این طرف چنین طرز و طرق زیست اجتماعی موجب میگردد که جمه کلیدی و پخته " دفکر پنځه ونی بنسټونه نلرو " لیوال صاحب در افغانستان موجودیت ندارد.

دوکتور محمد اکبر یوسفی13.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم 

Hazarzbek Tajiashtun سلام!
نتوانستم درک کنم که آیا کاربرد اصطلاح "فقر فرهنگی"، "بحران جهانی" و دیگر اشارات نویسنده ای که شما بعداً، اظهار نظر نموده اید، نتیجگیری های ،هر دوی شما  محصول مطالعات و تحقیقات مسلکی علمی است و یا اینکه از روی تجارب و مشاهدات احتمالی خود تان! دانشمندان نتیجگیری از تجارب را به عنوان حکم "علمی" که برای همه حالات بعدی صدق کند، دقیق مدار اعتبار نمی دانند. کلتور سیاسی و سیاست کلتوری را متفاوت می بینید و یا نه. با اجترام. یوسفی.

محمد داؤد مومند13.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​برادران و مجریان ګرامی

تشکر از اینکه مضمون نجیب الله پاڅون را به شکل درست و قابل فهم تعویض نموديد، بیسوادی من در قسمت کمپیوتر برایم آزار دهنده است، ولی متأسفانه از داشتن معلم و رهنما بی بهره ام.

خداوند به دادم برسد.

مننه او کور ودان

Hazarzbek Tajiashtun13.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​عبدالغفور لیوال, 

" نړیوال بحران ....... زموږ فرهنگی قحطی .......ایا په دی اړه مو فکر کړی? "

هو. افغانستان از بعد عمدتا فرهنګي قسمی که شما یاد اوری نمودید, کشور است که عقل اجتماعی در ان انجینری شده نهادینه گردیده است.  طرز و طرق انجینری شده, طوری بنا شده بود و است که شخصیت ها اصلا سیاسی ولی مقدس شده و نهایت مشهور شده به افغانستان وارد که خود و اولاد شان در هر کنج و کنار افغانستان یک طبقه و قشر نهایت بالا تر و خاص اجتماعی را تشکیل میدهند. ان ها اند که بومیان را به شمول ازبیک, تاجیک, هزاره و پشتون مادونتر و شهروند درجه دو در خاک خود شان ساخته است. ان ها اند که عقل اجتماعی را در افغانستان کنترول نموده, عقب ماندگی را که خطرناک ترین پدیده اجتماعی است ماندگار می سازند. در تعامل و تعادل چنین قرار داد اجتماعی, هزاره ها و پشتون ها نسبت به ازبیک ها و تاجیک ها بیشتر متاثر گردیده پا در لای گیر مانده اند. 

ایا گاهی در فکر محترم لیوال صاحب گشته که چرا رهبریت اکثریت مطلق موسسات فکری ,فرهنگی و اجتماعی منورین افغان ها را شخصیت ها میراثی-تایتل-دار به عهده دارند?
محمد داؤد مومند12.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

نجیب‌الله پاڅون

https://www.afghan-german.net/upload/Tahlilha_PDF/Pason_n_p_p_malandy.pdf



دوکتور محمد اکبر یوسفی11.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب «دوکتور صلاح الدین سعیدی»!

تلفظ درجۀ "اکادمیک" اینجانب، که در کشور آلمان، به زبان آلمانی، جز نام رسمی تعیین شده است، "داکتر" نه، بلکه "دوکتور" تحریر می گردد. خیلی خوب می بود اگر متناقض صحبت نمی کردید. عنوان مقالۀ اینجانب، از برداشت علمی حاصل شده است. کدام هدایت و یا امریه برای مشی سیاسی نیست. شما که هدایت می دهید، مربوط شماست. عنوان فقط وضعیت را افاده نموده است، که چه است. این مفهوم که برای شیوۀ تعیین فرد،  برای "ارگان قانونگذاری" افاده شده است، نمی گوید که بعد افراد در همان ارگان، چه تصامیم سیاسی را اتخاذ می کنند. نه  پیروی از "دین" کسی را ممنوع می سازد و نه هم مشی ترویج و پیروی از کدام "دین" نو  و یا "بی دینی" را تصویب می کند.... والسلام


دوکتور صلاح الدین سعیدی 11.01.2026لندن/FotoGallary/CountryIcons/UK.png
سلام خواننده ګان محترم 
سلام محترم داکتر یوسفی 

نوشته های شما را به شمول نوشتهٔ متذکرهٔ شما را که در مورد دیموکراسی ... مهر دینی و ... را خواندم! مستفید شدم، مطالب خوبی داشت که من در آن باشما ام! شما میدانید که خواننده امروز کور و کر نیست و میخواند و مطلب خود را برمیدارد! من بیاد دارم مجلهٔ پیام حق مدیر داشت سخت کوشا ولی زمانیکه مجله را میخوانیدیم، همه یک سبک. الله متعال ایشان را ببخشد، مدیر مذکور تمام نوشته ها را از سر تا اخیر به سبک خود اصلاح میکرد! من چندین مرتبه برای شان ګفتم که چنین نه کند، ولی کار شان تقریبا به همان سبک ادامه داشت! من به این نظر نیستم که همه باید به خط کشی من بنویسند و شما در قسمت تنویر جامعه خدمات زیادی میکنید! موفق باشید! اما ګمان دارم که هریک ما به نحوی در موضوعات جداګانه بحث داریم! سیکولار و عدم سیکولار عضوی جامعه حق دارد در کشور خود برای تحقق و معتقد ساختن جامعه به فکر خود کار تنویر براه اندازد و مردم را معتقد سازد تا در صورت کسب مشروعیت متداول حق تطبیق آنرا داشته باشد! اما سیاست و روش مشروع همان است که مشروعیت متداول کسب کرده، دیګر اندیشه ها مثلا در انتخابات اشتراک می کند و به پارلمان میرود و انجینر است و ...اما این انجینر کشوربخاطریکه مشروعیت برای سیاست سیکولار کسب نه کرده، سیاست سیکولار را در جامعه تطبیق کردن اجازه ندارد، اما انجینر خود است و در مسلک خود برای جامعه خدمت میکند! 

در یادداشت شما به نحوی که نوشته اید من موافقم اما شناخت من ( ملا، حقوقدان) از دین  اسلام ، روابط در جهان و سایر ادیان، اشتراک کننده در مباحثات جهانی ادیانو ... چنین است که دین اسلام دین سیکولار نیست! دین اسلام دین ملا شاهی هم نیست! در مورد نوشته و تقریر در کنفرانس جهانی ادیان ابراهیمی در سطح بین المللی داشتم و این را من و شما درینجا حل کرده نمی توانیم! اما سیکولاریزم مراحل و ابعاد مختلف دارد که در مراحل معین به  تاکیدات کفری و لو غیر عمدی میرسد و کمی خطرناک است! اما ملاصیب خواب دید که بر پل لوګر موتر چند تنه ګذشته میتواند! این کار ملا صیب نیست! مشکل من به روایت طالب در مورد کسب علوم و کار برای زنان در بنیاد چنین است، که این فهم شان فهم کفری نیست، صرف به برداشت من از دین اسلام این فهم و این روایت شان از دین غلط است! مجتهد در صورت داشتن شرایط اجتهاد در مواردیکه به حق رسیده  و به صواب است، دو ثواب دارد، یکی تلاش و اجتهاد فتوای  و دوم ثواب رسیدن به صواب و راه درست! 

سپردن امانت به اهلش وحیبه ای اسلامی است! در امر دین این وجیبه به عالم دین سپرده شود! اما کار معدن و استخراج، کار انجینر است! 

خلص من دین اسلام را با فهم مسلکی از دین اسلام دین سیکولار نمی شناسم، اما این را در جامعهٔ که خواست ملت ( شهروندان) اکثریت غیر مسلمان اند، تطبیق اسلام را غیر دیموکراتیک میدانم! من طرح اینکه دیموکراسی مهر دینی نمی خورد، بحث وارد نمی دانم! دیموکراسی همان مهر میخورد که خواست ملت و شهروند است و در کشور های اسلامی ، دیموکراسی اش دیموکراسی اسلامی است، بخاطریکه انتخاب مسلمان در چوکات ارزشهای اسلامی هست! عکس آنرا که شما تاکید دارید، با کمی دقت  سلاح کشنده به دست فکر طالبی میدهید و تلاش ما را به هدر میدهید که میګویید و تاکید دارید که دیموکراسی مهر اسلامی نمی خورد! من به طالب و امثال آن تاکید دارم: اګر باور دارید که  ملت مسلمان است و انتخاب مسلمان در چوکات اسلام است و شما خدمتګار اسلام! بیایید که به مردم مراجعه کنیم و مشروعیت متداول  حاکمیت بدست أید و باز شما حاکمیت مشروع ایجاد کتید! شما عکس این را کمک میکنید و استدلال مارا در برابرتنګ نظران و غلط فهنان از دیموکراسی و اسلام، در چوکات افکار اسلامی دسته ای شان را تبر میدهید و این کنتراپرودکتیف است! 

من هیچګاه نه ګفته ام که کی دینی باشد و کی نباشد و این را الله تعالی و پیامبرش ص هم نه ګفته و هیچکس چنین خط کشی را حق ندارد!  دین اسلام باور داردکه درین فرصت انتخاب، انبیاء و رسل و علما و هدایات آمده، عقل سلیم و وجیبهٔ مسلمان رساندن حق و انتخاب هر کس راهش و بعد پاداشش! کسیکه تحمیل میدارد غلط میکند! این بدان معنا نیست که من به سفید خود متزلزل و بی باور باشم! من سفید خود را دارم! به آن باور دارم! تقدیم میکنم! کس قبول کرد، هدایت شد، الله ج رحمتش کند! نه کرد، وجیبهٔ  من ختم! انتخاب خود را کرد و پاداش از خودش! اګر خداوند  ج میخواست همه هدایت شود( کن فیکن - شو و میشد) به من چه احتیاج دارد؟ و هدایت نه کار من و نه کار مولوي، و نه کار طالب و نه کار پیامبر اسلام  است! آنکه چنین میکند، اسلام رانه فهمیده و من مسؤول هدایت کس نیستم! 
کسیکه خود را مرجع تلقی کند و تحمیل کند، حد اقل ساده لوحانه و موجب تمسخر است! 

من نه آن فایقم  و نه روانی که دانش و استعداد خود را کمتر از ممدانی شهر دار نیویارک بدانم! 
شما به سلامت باشید! در یک مورد حاکمیت سیکولار و اسلام شاید تفاوت برداشت داریم و برای من قابل فهم است، در بقیه موارد خط و راه ما مشترک است!
 طول عمر صحتمند و با تولید بیشتر علمی و تنویری برای شما خواهانم! 

شما به سلامت باشید!
 تجدید احترامات دارم!
در مورد آنچه نوشته ام ممکن در موارد لازم توجیه و توضیح نه کرده باشم،  ، لغزش های ممکن املایی وسعت و سرعت است !   اما برداشت و اعتقاد من کما کان به جایش ، به همان شکل اولی باقیست!  تشکر 
داکتر ص سعیدی
۱۰/۱/۲۰۲۶
۰۰۴۴۷۸۸۶۴۷۴۶۳۸


شاپور جان10.01.2026کابل/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

​آهنگ ابر بهمن کابل، با تصاویر زیبا از کابل عزیز، ترتیب شده با هوش مصنوعی.


دوکتور محمد اکبر یوسفی09.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​تذکر کوتاه به «دوکتور صلاح الدین سعیدی»!

اینکه شما چه نظام سیاسی می خواهید و از  «دیموکراسی» و «ارزش های دینی» چه می دانید و چه می خواهید، اختیار خود شماست. این نویسنده که مقالهٔ خود را تحت این عنوان:«دیموکراسی مهر دین را حمل نمی کند» تعیین نموده است، با درک خودش از مفاهیم، به خوانندگان محترم اطمینان می دهد که از «دیموکراسی» چنین فهمی ندارد که در برابر انسانها،سؤالی به رأی گیری بگذارد که کدام فرد، عضو اجتماع «دینی» باشد و یا «غیر دینی». وقتی چنین مسئله به «روش دیموکراسی»ربطی نداشته باشد، به معنی این هم نخواهد بود که در حکومت های مبتنی بر »سیکولریزم»، اتباع دیندار حق خدمت نخواهد داشت. فکر می گنم که شما برایم مرجعی نیستید که از شما اجازه بخواهم که چه اظهار کنم و چه اظهار نکنم. با احترام. یوسفی از آلمان

محمد ولی آریا09.01.2026آیالات متحدهٔ امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​ جناب محترم حسیب الله سلام بر شما 

با استدعای سلامت شما از بارگاه خداوند (ج)، از تحلیل نیک شما سپاس فراوان دارم  و از اینکه  به کنه موضوع پرداخته اید خوشنودم . شما به روشنی استنباط کرده اید که هدف این نویسنده از آنهمه مقدمه چینی ، تدارک پرداختن به عواملی  بوده است که جناب شما آنرا با خبرت کامل، قفل گذاری و یا انسداد گذاری بر مسیر آگاهی و تکامل اجتماعی، نشانی کرده اید .

بلی در جامعه ای که ارزشها دستخوش بحران است و عوامل بحران، سمت و سوی مشخصی ندارد و یک اختلاط و امتزاج ناگوار اجتماعی و سیاسی مسیر هر نظر و حرکت را سد می کند، در چنین شرایطی  اهداف مثبت و سازنده  نمی تواند به سادگی مسیر مشخصی را دنبال کند و در نتیجه مراجع متعهد ملی نمی توانند به سوی یک هدف معین و یگانه تیر اندازی  کنند و مجبور خواهند بود با یک تفنگ چره ای به سوی چندین هدف، یکباره فیر کنند، که دلیل طول کلام اینجانب چیزی جز این نبوده است .

شاد و سعادتمند باشید

حسیب الله08.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​طلب پوزش: با عرض معذرت که در سطر هفتم پیام اخیرم، بجای اسم جناب محترم محمدولی آریا، اسم "محمدرضا" آمده است، دلیل اینکه چرا چنین اشتباهی رخ داده است، به گمان اغلب فعالیت غلط کیبورد موبایلم بوده است، که گهگاهی کلمات را پس از نوشتن به کلمات دیگری تبدیل می کند، اما چنین غلطی بزرگ را بار اول است که متوجه شده ام، که از آن بابت معذرت می‌خواهم.

با تقدیم احترام

حسیب الله

حسیب الله08.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​پس از تقدیم سلام و احترامات قلبی خدمت هموطنان محترم و عزیزم، از خداوند متعال صحت کامل و خوشی های فراوان برای همه استدعا میدارم.

به نظر من، بدون شک که نوشته و یا مقالهٔ جناب محترم محمدولی آریا که بتاریخ ششم ماهٔ جنوری سال ۲۰۲۶ میلادی، معنون به "بازار مکارهٔ تعصب"، با یک ادبیات زیبا به نشر رسیده است، یک مقالهٔ خوبی است، که جناب ایشان از ورای یکی از محسنات کلام که "تشبه" است، انگشت انتقاد به "بازار مکارهٔ تعصب" گذاشته اند، که قابل ستایش فراوان می باشد.

جناب محترم محمدولی آریا در مقالهٔ جالب شان از ورای "تشبیه" به "هیولا های متنوعی از تعصب"، به "مزارع کاشت زهر ملی" و همچنان به "پلوان های لغزنده" بین همان مزارع اشارات ادبی جالبی داشته اند، که چنین "تشبیهات جالب" به نظر من حکایتی از برداشت ها و اندوخته های علمی نویسندهٔ محترم این مقالهٔ را بازگو میدارد. من شخصا دو بار با دقت تمام این مقالهٔ جناب محترم محمدرضا را به مطالعه گرفتم، تا هدف و مقصد جناب محترم محمدولی آریا را برای خودم روشن بسازم، که تا بدانم که جناب ایشان به اصطلاح در این شش صفحه چه می خواهند بگویند، حالا پس از دوبار مطالعهٔ این مقالهٔ جالب برداشت من از این مقاله، البته اگر اشتباه نکرده باشم، این است که جناب محترم محمدولی آریا در این مقالهٔ جالب شان، با چنین یک عنوان جالب، 

از برخی از اکتور های سیاسی-اجتماعی افغانستان عزیز دست به شکوه برده اند، که به نظر جناب محترم آریا، این اکتوران سیاسی-اجتماعی در "بازار مکارهٔ تعصب"  با مطلقگرائی ها و تعصبات شان، عبور کاروان پروسهٔ تحول و پیشرفت و ترقی و تعالی کشور را به سمت و سوی به اصطلاح یک نوع "انجماد" سوق داده اند و یا سوق می دهند، هر گاه برداشتم از اظهارات جناب محترم محمدولی آریا درست باشد، خو در آنصورت به اصطلاح "نور الله نور"، هر گاه برداشتم از اظهارات جناب ایشان ناقص و غلط باشد، در آنصورت در همینجا از جناب ایشان طلب پوزش می دارم، چونکه برداشتم از حرف های جناب ایشان درست نبوده است.

اما اگر برداشتم از حرف های جناب محترم محمدولی آریا درست بوده باشد، چنین حالت و وضعیتی را که جناب ایشان در "بازار مکارهٔ تعصب" به مشاهده گرفته و به تصویر کشیده اند، به زبان علوم اجتماعی و به زبان علم سیاست "Transitionssperre" و یا "transition blockade" می خوانند، که می‌توان معنی و یا معانی آنرا "یک نوع بندش انتقالی" و یا یک نوع "قفل اندازی" و یا "انسداد گذاری" خواند، که چنین به اصطلاح "قفل گذاری" از جانب متعصبین در راهٔ  عبور کاروان پروسهٔ تحول و پیشرفت و ترقی و تعالی افغانستان عزیز ما صورت می گیرد.


نوت: مقالهٔ جالب جناب محترم محمدولی آریا را در پایان این سطور یکبار دیگر مورد ستایش قرار داده، به قلم جناب ایشان استدعای برکت میدارم.

و من الله التوفیق

با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله

محمد ولی آریا07.01.2026ایلات متحدهٔ امریکاhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​  جهانی صاحب محترم سلام بر شما 

با امتنان از حسن نظر شما در مورد بازار مکارهٔ تعصب، باید عرض کنم که درست است که بازار مکاره، در لغت نامه ها، بازاری است که سالانه یکی دو بار دائر می شود؛ اما هدف اینجانب از آن ، تذکر مفهوم یک بازار مکاره بود، نه عنوان و محل بازار مکاره، که فکر نمی کنم این تعریف برای یک بازار عادی سالانه مناسب باشد، اگرچه مشهور است . زیرا کلمهٔ « مکاره » بر اساس همان لغت نامه ها، جمع مَکَره است یعنی « آنچه انسان را  نا پسند آید » یا « انسان پر مکر و حیله  » و یا « انسان بسیار مکر کننده »  که خود بیانگر حیله و نیرنگ است که همان هدف  اینجانب را القاء می کند .

از جانب دیگر، هرگاه بازاری مکاره می شود، محلی خواهد بود که ریا و دروغ و جعل و تقلب در آن جاریست و هنگامی که این بازار فریب انگیز با تعصب عجین می شود، دیگر یک بازار نیست ؛ بلکه معامله گاه نفرت انگیزی خواهد بود. زیرا وقتی دو مفهوم منفی و یا نا جائز، با یک مفهوم  عادی جمع شود، آن مفهوم عادی را نیز منفی و  نا جائز می گرداند. 

که بازهم از دقت شما در شما در محتوای مضمومن سپاسگزارم 

عبدالباری جهانی07.01.2026ایالات متحدهhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب محترم محمدولي آریا سلام و احترامات. مضمون عالی شما را معنون به بازار مکاره تعصب را خواندم. سراپا بنا بر واقعیت های بود که ما همه افغانها باید متوجه آن باشیم. واقعاً که همه ما از تعصب های قومی، نژادي و لسانی و حتی لهجوی رنج میبریم. البته تعریفی را که از بازار مکاره نموده اید بګمانم درست نباشد. اګر غلط فهمیده باشم لطفأ اصلاح نمایید. بازار معمولاً پر از فریب و دغل بازي میباشد ولی ضرور نیست که بازار مکاره را بازاری بخوانیم که برای فریب دادن مردم دایر شده باشد. چون در تعریف بازار مکاره در فرهنګ عمید و ویکي پیدیا میخوانیم: « بازار مکاره بازاریست که سالی یک بار برای مدت چند روز در محلی تشکیل شود و از شهرهای مختلف یا از کشور های دیګر اجناسی برای نمایش یا خرید و فروش به آنجا بیاورند» در غیر آن، مضمون پر بار شما حاوی مطالبی بود واقعاَ آموزنده. شما زنده و سلامت باشید، با احترام.

الله محمد07.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​برادر عزیزم مومند صاحب گرامی!

با عرض سلام و آرزومندی صحت وسلامتی شما و همه دوستان ، در دو طرف ساحل زندگی،  از بارگاه خالق پاک.

نوشته شما را غرض خیر مقدم گفتن استاد بزرگوار و نویسنده توانا و متفکر ، محترم آریا صاحب مطالعه نمودم .

جملهء زیر شما انگیزه نوشتن چند سطر  برایم شد: 

"هدفم از روایت فوق الذکر، بی ایمانی و بی مسلکی مردم در تمام گروه ها و در سطح تمام جامعۀ ماست.". 

 با این پدیده   روانی  در طول تاریخ بشر به انواع مختلف  مبارزه صورت گرفته، چنانچه ذکر کلمهء "منافقون" در قران گویای ان می باشد.  

راه حق و درست  را در مناسبات اجتماعی در سطح ملی و بین المللی  پیدا نمودن و استوار در این راه رفتن،  معرفت و اگاهی زیاد ضرورت دارد و انسانهای زیادی بدون رسیدن به این مرحله آگاهی و معرفت ، به فکر اینکه در راه حق هستند، باعث تباهی زیاد در طول تاریخ بشر  به انواع مختلف شده اند و می شوند.  

حالت فعلی در جوامع مختلف بشری، نمایانگر حالت و حالات  گذشته تاریخ بشر بوده و در اینده هم خواهد بود. مثالهای عمده آن اکراین، کولمبیا ، ایران، شرق میانه، افریقا و غیره  شده می تواند، صرف نظر از مناطق مختلف دیگر متشنج بشری، مانند حالت فعلی روابط اروپا با روسیه که از چنین بی ایمانی و بی مسلکی های انسان ها نشات می نماید ، که علت اصلی و اساسی آن آتش حرص ، کبر و غروز و غیره افعال شیطانی انسانی می باشد. 

زندگی بیدل دلیل منزل آرام نیست

چون نفس در زیر پا دل دارم و دل آتش است

Hazarzbek Tajiashtun07.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​May be an image of ‎text that says '‎د شور بازار حضرت صاحب W 向 എല்‎'‎

شرح این تصویر با شما, ولی گره اول این معما را چنین میتوان باز نمود که بازماندگان مستقیم این مرحوم همیشه در کنترول مسیر عقل اجتماعی افغانستان رول خواهند داشت. وقتی تأثیر یکی چنین شدید باشد, اثر ات ده ها کور گره گردیده, جامعه به مافوق و مادون دایمی تقسیم میگردد. گروه اولی میتواند مسیر اجتماعی گروه دومی را رمه وار جهت دهد. این نوع بازی دپلوماسی بدون فیر حتی یک مرمی از هندوستان قبلا رخت بر بسته - هدف مفهوم سیستم کست است - و در افغانستان و ایران هنوز هم پا بر جا است.

محمد داؤد مومند06.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​آغاز همکاری مجدد استاد محمد ولی آریا را، به خویشتن مبارکباد گفتم! 

جناب محمد ولی آریا یکی از پیروان فرزنانۀ افکار و نظریات مفکر یا متفکر بزرگ ملی، شهید ملت میوندوال است، جناب محمد ولی آریا، با ایمان و ایقان کامل و استوار، هم پایۀ صخره سنگی از سلاسل جبال هندوکش، تا هنوز هم به افکار ملی و متعالی مرحوم میوندوال مؤمن و مؤتمن اند که این وفاداری مبین خصلت ذوات فرزانه و مردانه است.

بدبختانه امروز، دنیای دو رویی و منافقت و دروغ گویی است، دو سه روز قبل یک (افغان ملتی بگیل) به نام داکتر رحیم پشتونیار را در یک پروگرام تلویزیونی دیدم و بر منافقت و مشرب دو شخصیتی او لعنت فرستادم

موصوف که ادعای ناسیونالیزم انقلابی و دیمکراسی را مترقی را مینماید، پنجاه سال قبل حکم تکفیر غلام محمد فرهاد را به این گناه کبیره!!! که گویا به حکومت وقت در وقت اخذ رأی اعتماد، رأی مثبت یا مشروط داده بود، صادر نمود.

ولی در زمان اشغال کشور توسط قوای جهنمی استعماری اضلاع متحده و متحدان ناتو، در مورد یک سؤال من به ارتباط اشغال کشور، در یک پروگرام تلوزیونی، با کمال پر رویی و بی مسلکی و منافقت، از اشغال مملکت توسط قوای جهنمی ناتو، اباء ورزید و گفت موجودیت قوای ناتو، با اشغال شوروی فرق دارد و نمیتوان آن را اشغال تلقی کرد!!!!!!!!!!!!!!!!.

هدفم از روایت فوق الذکر، بی ایمانی و بی مسلکی مردم در تمام گروه ها و در سطح تمام جامعۀ ماست.

ولی و اما، جناب محمد ولی آریا در طول بیشتر از پانزده سال از طریق مضامین پر بار خود در ویب سایت های افغان جرمن و آریانا، که از صلابت قلم توانا و بی همتای مرحوم  مینوندوال برخور دار است، ثابت ساخته است که جناب شان، از زمرۀ ذوات انگشت شماری است، که شخصیت و نظریاتش همان است که بود.

به این وسیله همکاری مجدد قلمی و علمی جناب محمد ولی آریا صاحب، را خدمت شان خیر مقدم عرض میکنم.

با عرض حرمت 

دوکتور محمد اکبر یوسفی06.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​خوانندگان محترم سلام بر همه!

به تأریخ 31 دسمبر 2025م، این عنوان زیر چشم جلوه کرد: « روابط افغانستان و امریکا 2001 - 2014م» در ضمن تذکر رفته است که گویااین "جوان" در یک "یونورستی" ترکیه روی سند  "دوکتورا" کار کرده است. صرفنظر از اینکه این چه نوع "یونورستی" خواهد بود، اما تنها عنوان، باعث تعجب شده می تواند که کشور افغانساتان اقلاً از سال 1973م ببعد با بحران خونین روبرو است. کشوری که یک دهه قبل از 2001م در جنگ داخلی درگیر بوده است و بعداً هم یک قدرت بزرگ با پلان اعلان شده، که هدف "جنگ با ترویزم" بوده است، با قوای نظامی آن قدرت بزرگ وارد افغانستان گردیده و بعد خود خارج شده است، این چه دانشمندی در کدام پوهنتون ترکیه بوده باشد که نظارت و مواظبت از کار علمی "نیوترال" را بدوش گیرد، که  از جهات علمی و روش کار  اکادمیک، مناسبات بین دو دولت، یکی بزرگ و دیگر محاط به خشکه عقبمانده و در  گیر جنگ داخلی بررسی علمی شده بتواند؟ با احترام. یوسفی.

محمد داؤد مومند06.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​در نوشته من کوچکترین انتقادی، عنوانی هیچ محترمی وجود ندارد.

من طالب تنویر شدم، به زبان ساده تر، خواستم دانشمندان محترم، در مورد اصطلاحات داکتر و یا دوکتور مرا به اصطلاح (مُلا) سازند. چنانکه به صراحت تحریر نموده ام:

عرضی به منظور تنوم. (تنویر به معنی روشن ساختن است)

کذا به صراحت نوشته ام:

(اکیداً مؤکد است که هدفم از این اقتراح، تنویر یعنی روشن ساختن خودم بوده، زیرادر هردو گروپ استعمال کنندگان داکتر یا دوکتور، نویسندگان بزرگواری نیز مشتمل اند که مورد احترام عمیق من قرار دارند)

مجدداً و تکراراً به عرض میرسانم، طوری که فوقاً توضیح نمودم، هدفم به مثابه شاگردی است که از استادان خود طالب معلومات میگردد، در نوشته من به اندازۀ یک ذره اعتراض و انتقاد علیه هیچ کسی وجود ندارد.

باور دارم که یک متعلم مکتب ابتدائیه نیز قادر به درک نوشتۀ فوق الذکر من است.

نباید خود را به اصطلاح مردم ما،  دیوار نمکش ساخت.

خاوند بر ضمایر آگاه و در همه حال بیناست.

خداوند انسان را از اتهامات در امان خود نگه دارد.

دوکتور غروال05.01.2026ویاناhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/AT.png

​​په المانی ژبی کښی (  دا ژبه په  جرمنی او اتریش ملکونو کښی استعمالیږی  ) په لاتین  ئی Doktor نوشته کوی ،  چا چی په جرمنی او اتریش کښی تحصیل کړۍ وی نو هغوی Doktor  په دوکتور شکل سره نوشته کوی او دوکتور  سید عبدالله کاظم په اطریش کښی تحصیل  کړۍ دی او نه په جرمنی کښی او همدارنګه  دوکتور سید عبدالله کاظم معیار نشی کیدۍ  هغه همیش بدل رفتار  کړۍ دی او کوی ئی، همدارنګه هر څه باید ایرانی ژبی ته هم انتقال نکړۍ شی  ،  بهتره دی چی پخوا له صحیح معلومات څخه د ناقص انتقاد څخه استفاده  ونشی !  

Hazarzbek Tajiashtun05.01.2026USAhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

Quotation authored by: Dr. Sayyid Abdullah Kazim

Concept translated and suggestion made by:

 Hazarzbek Tajiashtun

" …As of now elderly, I [ Dr. Kazim] will continue to utilize my walking cane as a sword against the enemy's body and soul as much as I can to do so. I am not afraid to tell the truth and consider this to be an important mission that will be legacy of mine for the current younger generation and future generations… "

There are a lot of people who are not concerned about leaving a legacy and there are some goal-oriented personalities that do not want to depart this world without leaving a legacy behind. Dr. Kazim is one of them and must be admired.

Here is a suggestion to do better. Dr. Kazim can become a role model for per se "current and future younger generation "and leave an additional tremendous legacy by volunteering for a DNA test - scientifically proving that his genes are directly connected to the greatest prophet of all times.

Such action may encourage others to do the same and could be the trigger point for beginning to end mostly false birth-based superiority claims institutionalized by colonial era brought in assets collectively in control of social wisdom in Afghanistan.

 Can Sayyid  Dr. Abdullah Kazim do that much for Afghanistan?

حسیب الله05.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
ټولنیز بحث: آیا د پښتو ژبې نور پرمختګ مهم دی؟

زما په نظر، بلی، هو! د پښتو ژبې نور پرمختګ ډېر مهم دی، ځکه چې دا د پښتنو د کلتوري میراث ساتنه کوي، د افغانستان د دوو رسمي ژبو څخه د یوې په توګه په اداره او تعلیم کې مرکزي رول لوبوي، او د هویت او ملي یووالي سره مرسته کوي. عصري کول او معیاري کول (د مثال په توګه، د پښتو ټولنه له لارې) د هغې د راتلونکي بقا لپاره خورا مهم دي.

ولې نور پرمختګ مهم دی:

کلتوري هویت: پښتو د بډایه کلتور، ادب او دودونو وسیله ده، چې ساتنه یې ژبه باید ډاډمنه کړي.

رسمي ژبه او اداره: دا په افغانستان کې د دري تر څنګ یوه رسمي ژبه ده، چې په حکومت، قضا او عامه ادارو کې یې کارول ډاډمن کوي.

تعلیم او ساینس: د لوړو زده کړو، څیړنې او د نویو تخصصي اصطلاحاتو پراختیا لپاره یوه عصري، معیاري ژبه اړینه ده.

ملي یووالي: دا د هیواد د هویت د یو مهم عنصر په توګه کار کوي او کولی شي ملي یووالي ته وده ورکړي.

عصري کول: ژبه باید د نویو اصطلاحاتو په رامینځته کولو او پرمختګ سره د نویو واقعیتونو سره تطابق وکړي، دا پروسه د پښتو ټولنه په څیر ادارو لخوا پرمخ وړل کیږي.

د کوم هدف لپاره؟

د کلتوري دوام ډاډمن کول او ژبه د اړیکو د ژوندۍ وسیلې په توګه ساتل لپاره هم د پښتو ژبې پراختیا دیر مهم دی.

د ژبپوهنې لپاره هم د پښتو ژبې پراختیا دیر مهم محسوبیږی: د هغې داخلي جوړښت درک کول،  او د لیکل شوي ژبې پراختیا ته وده ورکول.

د زده کړې لپاره هم د پښتو ژبې پراختیا دیر مهم ګنل کیږی: د دې ډاډ ترلاسه کول چې پښتو ژبې زده کونکي د بهرنیو ژبو ته د تګ پرته جامع زده کړې ته لاسرسی لري.

په پایله کې، د پښتو ژبې پراختیا د ملي او کلتوري ژبې په توګه د هغې د رول خوندي کولو او پیاوړتیا لپاره اړینه ده، په ځانګړې توګه د افغانستان په څیر څو کلتوري او څو ژبو چاپیریال کې.

نوت: دا متن په املائی، انشائی او هم له محتوی له نظره د اصلاح قابلیت لری، یعنی دا متن د سل فیصده صحت کوم ادعا نلری!

په فائقه احترامات
حسیب الله
محمد داؤد مومند05.01.2026متحده ایالاتhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

عرضی، به منظور تنویرم، در مورد ماهیت علمی و طرز تحریر کلمات (داکتر) و (دوکتور).

ما دروطن عزیز خود افغانستان، تمام ذواتی را که تحصیلات طبی داشتند، به نام داکتر یاد میکردیم.

کذا، در مملکت خود، اطباء تحصیل یافته ای از بسیاری ممالک پیشرفته جهان داشتیم، منجمله اضلاع متحده امریکا، فرانسه، جرمنی، شوروی، ترکیه، هندوستان وغیره، که در لوایح معاینه خانه های شان صرف از کلمه (داکتر) استفاده میشد و من در کابل هرگز ندیده ام که یک طبیب در لوحۀ معاینه خانۀ خود (دوکتور) تحریرنموده باشد.

به ارتباط استادان پوهنتون یا مامورین وزارت خارجه و سایر وزارت خانه ها هم، ذواتی که سند یا دپلوم  (پی- اچ – دی) را از ممالک مختلف جهان بدست آورده بودند، وضع بدین منوال بود و بدون استثناء همۀ شان از طرز نوشتن (داکتر) استفاده میکردند نه (دوکتور).

مثلاً در پوهنځی حقوق و علوم سیاسی پوهنتون کابل، استادان ما، داکتر ولید حقوقی، داکتر احسان تره کی، داکتر یاسین صاعد، داکتر غلام سخی مصؤن،

داکتر سعدالله غوثی (رئیس تشریفات وزارت امورخارجه در وقت خود) و غیره همه از کلمه (داکتر) استفاده میکردند، نه (دوکتور)

این وضع در مورد تمام استادان پوهنتون یکسان بود.

البته ایرانیان از طرز تحریر و گفتار (دوکتور) استفاده میکنند نه (داکتر)

ناگفته نماند که ایرانیان، حدود هفتاد فیصد کلمات را نادرست تلفظ میکنند، مثلاً زبان را زبون و دوکان را دو کون و نام فریمانت را، فریمونت و بس را بوس یا اتو بوس، ارزان را ارزون و خانه را خونه و شیطان را شیطون و.... تلفظ میکنند، چنانکه مرحوم گویا اعتمادی در مورد، نغز گفته است:

زبان در ایران زبون شود

دوکان در ایران دوکون شود

کلمۀ داکتر معمولاً در اضلاع متحده برای اطباء استعمال میگرد و فکر نکنم صاحبان سند  (پی- اچ – دی ) آن را در نوشتن مضامین خود در مطبوعات، استعمال کنند(متیقن نیستم)

من استعمال اصطلاح (دوکتور) را به عوض (داکتر) در ویب سایت های افغان جرمن و آریانا و دعوت و غیره می بینم.

آنچه برایم سؤال برانگیز است، این است که چرا در افغانستان طرز تحریر (دوکتور) وجود نداشت و اکنون در جهان غرب مود گردیده است؟

اکنون مغشویت من درینجاست که آیا ذوات محترمیکه از اصطلاح (دوکتور) کار میگیرند، آیا درکشورهای که دپلوم خود را بدست آورده اند، از اصطلاح و تایتل (دوکتور) کار گرفته میشود؟

به طورمثال داکتر سید عبدالله کاظم که تحصیلات خود را در جرمنی به پایان رسانیده از طرز تحریر و گفتار (داکتر) کار میگیرد و برخی دیگر هم از تایتل (دوکتور)

اگر دو نفر تحصیلات خود را در جرمنی به سویه داکتری یا دکتورا به پایان رسانیده باشد، چرا یکی داکتر است و دیگرش دوکتور؟

ثانیا اینکه ذواتیکه ماستر دگری دارند، چرا قبل از نام خود از تایتل (ماستر) کار نمیگیرند؟

مثل اینکه در ساحه نظامی تنها جنرال ها از رتبه جنرال تذکر دهند و ډګروال و ډګرمن از تذکر رتبه عسکری خود اباء ورزند.

سؤال اساسی هم است که، هدف از تحریر تایتل داکتر یا دوکتور قبل از نام چیست؟

آیا هدف، نشان دادن سویه علمی است؟

و اگر چنین است، این در ذات خود یک نوع تظاهر تلقی نمیگردد؟

و یا اینکه هدف از به کار بردن این تایتل، ابراز تخصص در موضوع مورد بحث است؟

اگر چنین باشد و یک داکتر حیوانات مثل داکتر حسن شرق در یک موضوع حقوقی و یا دستور زبان به نوشتن مضمونی بپردازد، چگونه ارتباط مسلکی او با موضوع مورد بحث برای مطالعه کننده مضمون ، قابل درک خواهد بود؟

و چطور بداانیم که حسن شرق داکتر حیوانات است و نه داکتر حقوق و ادبیات؟

درین صورت به منظور رفع هر نوع شکوکیت بهتر نخواهد بود که نویسنده محترم، رشته مسلکی خود را نیز در کنار تایتل خود تحریر دارد؟

مثلاً داکتر حسن شرق متخصص یا داکترحیوانات.

یا داکتر سید مخدوم رهین داکتر یا متخصص ایران پرستی!

و یا داکتر روان فرهادی داکتر و متخصص بی مسلکی!

ویا داکتر پروفیسر دوکتور خالق لعزاد بدخشی (پروفیسر و دکتور خود ساخته و خود بافته) داکتر تعصب و فاشیزم لسانی و نژادی!

اکیداً مؤکد است که هدفم از طرح این اقتراح، تنویر خودم بوده، زیرا در هردو گروپ استعمال کنندگان داکتر یا دوکتور، نویسندگان بزرگواری نیز مشتمل اند که مورد احترام عمیق من قرار دارند.

امیدوارم جواب سؤالات مطروحه فوق الذکر، تا حدود امکان، منطقی و مسلکی بوده و گپ به ابتذال نکشد.

از تنویر و با سواد ساختنم در مورد، یوه نړی مننه او کور ودانی.

دوکتور غروال04.01.2026ویانا

​د امریکا او روسیی تخریبی پالیسی تر مینځ د نورو کمزورو ممالکو مقابل کښی ادنا تفاوت  ندی موجود یعنی امریکا د کاؤبائی شکل سره پر یو کمزورۍ مملکت باندی یرغل کوی لکه دا اوسنۍ یرغل پر وینزویلا باندی ولو چی دکتاتور وحشی مادرو د امریکا په کومک سره د قدرت خاوند شوۍ وو  او  همدارنګه لږه موده وړاندی ئی په فریبی  سره  جاهل چړیان د امریکا په ډالرو د پنجابی پاکستان له خوا تربیه او افغان ملت باندی ئی مؤقت حاکمان کړل او وروسته ددی جاهلو چړیانو غلامانو له مینځه وړلو په بهانه افغانستان ته داخل او د امریکا سره چاپلوسه غربی نړۍ هم ملګری وو  او همدارنګه  روسیه د چټلی تخریبکاره کمونیستی بابلانو شعارونو سره کمزورو ممالکو لاندی کولو لپاره  د خپلو کثیفو هدفونو لپاره خپل غلامان  په قدرت راولی لکه امریکا د چړیانو ،  کرزیانو او نورو کثیفو تربیه شوو غلامانو په کومک افغانستان تر کنترول لاندی راولی اما افغان ملت ددواړو خبیثو قدرتونو مقابل کښی په ستره قربانی سره له خپلی خاوری وشړل او غلامان ئی هم په تیښته شول او ددی پوره ډاډ موجود دی چی د امریکا له خوا تولید (  د پنجابی پاکستان په کومک ) شوی غلام چړیان به هم له مینځه تلوونکی وی !!!!!ې


چین هم د روسیی او امریکا څخه ادنا توپیر نلری اما چین د روسیی او امریکا څخه زیرنګه دی یعنی چین کوشش کوی چی په اسیا ، افریقا ، لاتین امریکا حتی غربی ممالکو کښی د ځمکو او مغازو خریداری کوی او خپل کسان اسیا ،  افریقا او لاتین امریکا ته لیږی  !!!                                                                           

محمد داؤد مومند03.01.2026متحده ایالات

​انتخاب یک تخلص مبتذل!

در ویب سایت بزرگ افغان جرمن، شخصی خود را به نام (داکتر اکرم پاکزاد) معرفی نموده است.

ندانستم محرک و مشوق انتخاب همچو تخلص نا موزون و مبتذل چه خواهد بود؟

ولی در ظاهر امر میتوان تلقی و برداشتی نا مناسبی از آن استنباط نمود که گویا تنها خودش (نیکزاد) و دیگران (بد زاد) اند.

اگر یک یک آدم با داشتن سند دوکتورا اینقدر بی وقوف باشد، از یک طالب بی سواد و بی خبر از دنیا چه تواقع داشته باشیم که مدعی است از شهر کابل پاریس خواهند ساخت. 

تخلصی که از آن برتر طلبی و برتر خواهی استباط و مستفاد گردد، و بخصوص از طرفی کسیکه دعوای سند دوکتورا، را داشته باشد، سفیهانه و جاهلانه به نظر میرسد.

دین اسلام مشعر است که :(هیچ عربی، بر عجم و هیچ عجمی، بر عرب برتری ندارد)

داشتن تحصیلات عالی و بدست آوردن سند دوکتورا کسی را (پاکزاد) (مادر زاد) ساخته نمیتواند.

موریس مترلینگ، فیلسوف بلژیکی در مورد گفتار یک زن سرمایه دار و ارستوکرات که گفته بود:( من نسبت به بینوایان کدام بد بینی ندارم، صرف از وضع چتل ظاهری شان نفرت دارم) مینویسد:  من در دل خود به آن زن گفتم که:(تو هم به جز مستراح متحرک «کناراب» چیز دیگری نیستی.)

کذا این تخلص مرا به یاد محتویات کتاب یکی از بزرگ مردان تاریخ معاصر هندوستان، حضرت مولانا ابوالکلام آزاد انداخت، که در یکی از کتب خود مدعی است: که او برخلاف سایر رهبران بزرگ وقت سیاسی مانند گاندی و نهرو، تا آخر، مخالف تجزیه هندوستان و تولد نا مشروع دولت پاکستان بودم.

مولانا آزاد ضمن دلایل زیادی علیه تخلیق دولت نا مشروع و نا مسلمان پاکستان، مینویسد که:(من حتی مخالف انتخاب نام پاکستان بودم، زیرا همچو نام را میتوان چنین تعبیر کرد، که دولت جدید پاکستان پاک و دیگران ناپاکند)

اگر اعتراض حضرت مولانا ابوالکلام آزاد که نه تنها یکی از بزرگترین سیمای سیاسی تاریخ معاصر نیم قارۀ هندوستان شمرده میشود بلکه یک دانشمند و سکالر بزرگ اسلامی نیز بود، در مورد نام پاکستان درست و معقول باشد، باور دارم اعتراض من نیز به انتخاب تخلص مبتذل (پاکزاد)  نادرست نخواهد بود.

عبدالقیوم میرزاده02.01.2026هلند/FotoGallary/CountryIcons/NL.png

​

گرانقدر محترم جناب قاسم باز بعد از عرض سلام و ادای حرمت از صرف وقت، عطف توجه و تبصرهٔ تان به یادداشت من تحت عنوان «یادداشت هایی از سفرم به زادگاه محبوبم افغانستان عزیز» از شما صمیمانه سپاسگزارم. همچنان میخواهم با کمال حرمت چند نکته را در زمینه یادآور گردم:

اینکه به قول شما  اصول و پرنسیپ های طلبای کرام به اصول، پرنیسپ ها و طرز دید شما برابر نیستند و تا زمانیکه نقایص شان را در قبال حقوق اجتماعی زنان و موضوع تحصیل دختران رفع نسازند منتقد شان باقی میمانید، یکی از بهترین شیوه های اصلاح امور و وظیفهٔ ایمانی و ملی مردم خاصتاً روشن ضمیران و آگاهان است که صدای ملت و مردم را به گوش اولیای امور میرسانند. من  در این راه با شما توافق کامل داشته و نظریات تان را حمایت میکنم.

در قبال یاددشات های سفر دوسال قبل تان که مورد عطاب عناصری چند در وبسایت افغان جرمن آنلاین قرار گرفته بود، باید خاطر نشان سازم که احتمالاً از یکطرف تفاوت برداشت ها و نظریات نقش داشته و از طرف دیگر تعصب عنصر جانکاهی است که متاسفانه در پنجاه سال اخیر این پدیدهٔ خانه خراب کن سراپای جامعه فکر و ذهن مردم را تحت تأثیر خویش قرار داده مردم بدون تحقیق و مطالعهٔ پدیده ها و در نظر ناگرفتن منافع علیای ملی مردم قضاوت های ذهنی گرانه و تعصب بار  انجام میدهند.

یکبار دیگر از شما سپاسگزاری کرده در راه بیان حقایق، روشن ساختن ذهن مردم در پرتو منافع ملی کشور و مردم خویش هرگز هراس در دل جا نداده با متانت در این راه گام بر میداریم.

با حرمت فراون

عبدالقیوم میرزاده  


دوکتور محمد اکبر یوسفی01.01.2026آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
ګران او قدرمند ډاکتر صاحب غروال!

لمړی سلامونه او احترامات می ومنی!

خوښ شوم چی له یوی مودی څخه وروسته، ستاسی د وروستی متن په لوستلو٬ ستاسی د نوی احوال خبر، هم ورسید. د دی متن د لوستلو څخه وروسته، د «البرت آینشتاین» یوه لنډه وینه تر سترګو  لاندی راغله چی: «موږ د احمقانو له خوا اداره کیږو، دا ځکه چی د دوی شمیر ډیر دی او زموږ او د دوی «رأی» مساوی شمیرل کیږی.» د بلی خوا څخهً «کفکا» (Kafka) هم افسوس یاد کړی چی «احماقت درد نلری». ستاسی ارزونه د پاملرنی وړ ده. خو دا هم یو تریخ حقیقت دی چی٫ څوک چی د امتیاز او شهرت پسی ګرځی. نو د «قدرت» اهرم ته ځان نږدی کوی او د دلقکانو وظیفی ته، سترګی په لار شپی او ورځی تیروی. په درناوی. یوسفی، د جرمنی څخه.


محمد داؤد مومند01.01.2026متحده ایالات

​د نوی کال مبارکی او ستره هیله!

په دی توګه هغه وطن پالونکی او د ملیت غوښتونی په تفکر، مستشعر، وطنوالو ته، چی په غربی نړۍ کی ژوند کوی، د عیسوی نوی کال، په درشل او سیوری کی، ورته د سعادت او میمنت نه ډک ژوند غواړم.

ستره هیله دا ده چی د پیرنګی میراث خور، غاصب، متجاوز او په منطقه کی دوهم اسراییل یعنی د پاکستان نا مسلمانه دولت او د پنجاب استبلشمت د تجزیی او نابودۍ سره مخامخ شی، او د ستر احمد شاه بابا او تاریخی افغانستان  جغرافیه، یو ځل بیا ژوندی او د پښتونخوا او د بلوچستان سیمی د خپل اصلی مور یعنی افغانستان سره یوخای شی.

لعنت دی پر هغو کم اصلو کولابیانو شی چی په مظاهرو او میدیا کی غاپی او رمباړی وهی چی :(ما افغان نیستیم، ما تاجیک و اهل خراسانیم)

دا کولابیان او کم اصله نسل، اوس د پاکستان زنده باد چیغی وی او د خپلو ناولو معدو څخه، باد له خولو څخه راباسی.

د روغ او لوی افغانستان د تشکل ورځ نژدی ده،

بعون الله

دوکتور غروال31.12.2025ویانا

​بلی خرڅ شوی قاتل کمونیستان اوس د اوږدو ږیرو سره د پنجابی تربیه شوو چړیانو سره  ګډ اوږه په اوږه  د افغان ملت بدبختی باندی لګیا دی او خارج کښی خرڅ شوی کمونیستان په ډیرو احساساتو سره د کابل ښار ژوند شرائیط ډیر مثبت  تبلیغوی او ددی خرڅ شوو کمونیستانو په تام ملاتړ د پنجابیو له خوا تربیه شوو  جاهلو چړیانو سره ډیر فوق العاده روابط د روسیی سره را مینځ ته کړی دی ،  پنجابی پاکستان د افغان ملت بدبختی لپاره له هر ډول موقع څخه استفاده کوی ! 

او د پنجابی پاکستان  له خوا هڅه کیږی  چی  د افغان ملت  اوسنۍ  او راتلوونکۍ نسل  د چړیانو په وسیله  بی سواده وساتل شی او افغان ملت بالاخیره  ددی جاهلو تربیه شوو چړیانو په وسیله د  پنجابیانو  غلام  شی او اوس چړیانو او پنجابیانو خپلو مینځو کښی د افغان ملت  د وژنی په قیمت ساختګی جګړی شروع کړی دی اوددوی منافقت جګړو کښی په واقعیت کښی افغان ملت وګړی وژل کیږی او ددوی کورونه له مینځه وړل کیږی  !!!  

ددی ټولو بدبختیو تهداب د مغرور محمد داؤدخان کمونیستی کودتا په واسطه ایښودل شوۍ دی او لږ وروسته بیا د همدی خرڅ شوو کمونیستانو له خوا  مغرور محمد داؤد سره د خپل فامیل په قتل ورسیدل ، بلی د خودخواه  مغرور جاهلانه اقدام سره افغان ملت اوس له هری خوا د حملی لاندی دی !!!!

قاسم باز30.12.2025امریکا

بعد از بسیار وقت!
سلام به خوانندګان و هموطنان .
شاعری ګفته:


 میکنم رانندګی دارم توکل بر خدا
 از خطر محفوظ ګردان یا محمد مصطفی. 


پیش از تقدیم عرایض چند ، رفتن و امدن برادر محترم افغانم جناب عبدالقیوم میرزاده را خیر مقدم میګویم . دعا میکنم که خداوند رحیم و کریم مثل شما افغانهای حقیتګو و حقیقتجو را زیاد و زیادتر کند .
هموطن عزیز . من از روز قدرت ګرفتن طلبا کرام که نه به اصول و پرنسیپ های انها و نه انها به طرز دید من موافق و برابر اند و نیستم بارها در مدیا عرض نمودم ، مخالفت من به این ګروه سیاسی افغان در دو سه مورد یعنی حقوق اجتماعی زنان و موضوع تحصیل دختران و خواهران ما بوده و است . تا روزیکه طلبا کرام این نقیصه خود را اصلاح نکند منتقد شان خواهم ماند . 
این را خوب میدانم که هیچ انسان خالی از خطا سهوا نبوده و نیست که طلبا کرام نیز مستثنا از این امر شده نمی تواند .


عزیز برادر . دو سال قبل بنده نیز سفر به وطن داشت وقتیکه من از ان سفر به اقامتګاه ثانی خود رسیدم من چشم دید کوتا چند سطری ، چیزیکه در افغانستان بخصوص در کابل و بیرون خانه در سرکها ، ادارات دولتی ، ګردهمایی در محافل دوستان و اشنایان دیدم ، شنیدم انرا در چند سطر در ویب سایت افغان ـ جرمن انلاین نویشتم ولی بدبختانه از طرف یک فرد مجهوالهویت بدرنګ مورد تاخت و تاز قرار ګرفتم این بد بخت کور که نه سویه علمی داشت نه اجتماعی بدون اینکه مرا درک کرده باشد بنده را چړی خطاب کرد . متعاقب دوست دیرین و محترم من شخصیت نهایت ګرامی بمن بانهم که به تمام معنی بنده را میشناخت نیز همصدا ان بدرنګ ګردید و در  دریچه نظریات ویب سایت افغا - جرمن انلاین به الزامیت من فتوا غیر اصولی صادر کرد ګویا من خدای ناخواسته دروغ میګویم مورد سرزنش قرار داد بهر صورت.


سکتارستان که تا دیروز دیګران را به نوکری پنجاب متهم میکرد امروز علنی فریاد میکشد میګوید  پنجاب عزیز به داد ما برسید حالا این نوکران سابق باری دیګر سینه نوکری برای پنجاب میزند. جناب اسماعیل یون چی زیبا ګفته : اګر بمبارد شهر کابل ، خوست ، پکتیا ، ننګرهار دروغ است و اګر تسخیر۱۵ پوسته امنیتی پاکستان در خط فرضی دیورند لاین ، ګرفتار کردن صدها نظامیان و چندین تانک پاکستانی بدست پسران میرویس هوتک و احمدشاه ابدالی دروغ است پس راست چیست . 


باری دیګر از شما هموطن تش​کر میکنیم که حقایق را بخور مردم دادید .  ​​

الله محمد30.12.2025آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​با عرض ادب!

1-"مثل اینکه دوست مستعارنویس همیشه به اصطلاح «سر دوپا و گوش به زنگ» نشسته است. "

باز هم نویسنده خود را به کوچه مستعار زده که به فرموده احمد ظاهر حسن چپ می شود، تا خواننده را از اصل موضوع چپ نماید. بلی زمانی بنده وارد میدان می شویم فرموده شما درست است، تا از کوچه از کس بدون موجب عبور نه نماید. 

2-"که احسنت باید گفت. "

تشکر، لطف تان است. 

3-"هنوز به اصطلاح «عرق پای» مقاله ‌ای خشک نشده که مقاله‌ ای از دست او ، به نشر میرسد،"

بنده وظیفه وجدانی خود را ادا می نمایم، زیرا وجدانم تعبیر غلط را قبول نموده نمی تواند. ضمنا کار امروز را به فردا به فرموده بزرگان فرهنگ بشر به فردا و یا هم ساعت بعد نباید گذاشت. 

4-"که در نوع خود کمی عجیب به نظر میرسد."

عجیب نیست، زمانی دیگران بند برق را باز می نمایند. 

5-"در هرحال، این «نظر» کوچک را نوشتم تا مگر بتواند سوءتفاهمی را درباره واژه «مصلحت‌ اندیش» که نزد جناب‌ شان خلق شده است، "

بنده در مغز معنا داخل شده بودم. سو تفاهمی در کار نیست. 

6-"تا حدی برطرف نماید."

چیزی که وجود ندارد، بر طرف هم شده نمی تواند. 

7-"اما از قبل میخواهم بگویم که انتظارهیچ پاسخی برای آن ندارم، "

شما مهم نیستید  .   برای خواننده می نویسیم. 

8-"نه وقت و حوصله ‌ای برای آن موجود است تا آن را مرور و مطالعه کنم، "

هرگاه وقت پیدا شد که مرور نمایید، انرا دوستانه مرور نمایید، زیرا در نهایت همه ما مسکین هستیم و از نوشته های ما کدام چیزی تغیر هم نمی نماید. 

9-"بنابراین هیچ مکلفیتی بر دوش آن نویسنده محترم نیست:"

خود تان محترم هستید که چنین می نویسید. تشکر. 

​10-"واژه «مصلحت» که در عربی آن «مصلحة» گویند، به معنای سود و بهره ‌مندی است."

همین کافی است که بنده از آن اشتقاق نمایم که مصلحت اندیش معنی این را می دهد که سود و بهره برای کسی برسد.

 17-"مترادف‌ های عربی آن «فوائد»، «رغب» و «شوق» است که در انگلیسی به ترتیب به آنها «بنیفیتس»، «ویش» و «دیزایر» گفته میشود، "

 در واقعیت همه ان یک چیز را افاده می نماید و غیر این هم بوده نمی تواند. 

18-"که در زبان دری به آن «مزایا»، «آرزو» و «میل» میگویند."

اینرا می گویند اشعار و الغات ناب. 

 19-"اگر آنها را در کنار «اندیش» قرار دهند، که به معنی «فکر»، «رای»، «ظن» و «تأمل» است، به معنای فردی است که «تصمیم ‌گیری‌ ها و اقداماتش بر پایه مصلحت‌ سنجی استوار است»، یعنی آرزو و میل او در رای و ظن او مداخلت دارند."

اینجا کمی موضوع کج ساخته شده تا میل خود را نویسنده دخالت دهد. 

20-"از قضا، اصطلاح «مصلحت ‌اندیش» را در مقاله‌ای تازه از دست آقای محمد عثمان تره کی در این پورتال با همان معنا و مفهوم دیدم، طوری که در:

صفحه «۱»، پاراگراف «۵»،  گفته است:

«سازمان‌ های مدافع حقوق بشر در داخل و خارج، تحت تأثیر قدرت‌های اشغالگر خارجی که رکورد ثبت‌شده جنایت داشتند، مصلحت ‌اندیشی میکردند.»

  دو موضوع  مختلف را نباید در یک سطح بررسی نمود. ضمنا "مصلحت اندیشی" در اینجا هم همان است که بوده. در اصل تغیر نمی نماید.

21-"صفحه «آخر» سطر «آخر»، گفته است:

«ازاوضاع چنان معلوم میشود که در کشوریکه معتاد به مصلحت‌ اندیشی سیاسی است، رهبری از یک انقلاب فکری رویای غیرقابل ‌تحقق بیش نیست.»

 در اینجا هم از "مصلحت اندیشی سیاسی" صحبت است نه اخلاقی و انسانی که بنده رد راه انداختم و موفق هم شدم با همکاری نشریه و خود محترم مومند صاحب و دو دست دیگر. 

22-"با امتنان"

تشکر. بهتر است بحث بالای موضوع گذشته را خاتمه دهیم، زیرا موضوعات جالب دیگر است که نویسنده گان خود را با ان مشغول  نمایند.  

غبار رفته به باد سحر به گوشم گفت

که خلق بیهوده جان می کند هوا اینجاست​

Hazarzbek Tajiashtun30.12.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

https://www.facebook.com/reel/1179924687628622

برداشت ذهنی خصوصا تلقین شده میتواند واقعیت را چنین غیر واقعیت​ انعکاس و تمثیل نماید. 

احمد آریا30.12.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​​مثل اینکه دوست مستعارنویس همیشه به اصطلاح «سر دوپا و گوش به زنگ» نشسته است. که احسنت باید گفت. هنوز به اصطلاح «عرق پای» مقاله ‌ای خشک نشده که مقاله‌ ای از دست او ، به نشر میرسد، که در نوع خود کمی عجیب به نظر میرسد.

در هرحال، این «نظر» کوچک را نوشتم تا مگر بتواند سوءتفاهمی را درباره واژه «مصلحت‌ اندیش» که نزد جناب‌ شان خلق شده است، تا حدی برطرف نماید. اما از قبل میخواهم بگویم که انتظارهیچ پاسخی برای آن ندارم، نه وقت و حوصله ‌ای برای آن موجود است تا آن را مرور و مطالعه کنم، بنابراین هیچ مکلفیتی بر دوش آن نویسنده محترم نیست:

​واژه «مصلحت» که در عربی آن «مصلحة» گویند، به معنای سود و بهره ‌مندی است. مترادف‌ های عربی آن «فوائد»، «رغب» و «شوق» است که در انگلیسی به ترتیب به آنها «بنیفیتس»، «ویش» و «دیزایر» گفته میشود، که در زبان دری به آن «مزایا»، «آرزو» و «میل» میگویند.

 اگر آنها را در کنار «اندیش» قرار دهند، که به معنی «فکر»، «رای»، «ظن» و «تأمل» است، به معنای فردی است که «تصمیم ‌گیری‌ ها و اقداماتش بر پایه مصلحت‌ سنجی استوار است»، یعنی آرزو و میل او در رای و ظن او مداخلت دارند.

از قضا، اصطلاح «مصلحت ‌اندیش» را در مقاله‌ای تازه از دست آقای محمد عثمان تره کی در این پورتال با همان معنا و مفهوم دیدم، طوری که در:

صفحه «۱»، پاراگراف «۵»،  گفته است:

«سازمان‌ های مدافع حقوق بشر در داخل و خارج، تحت تأثیر قدرت‌های اشغالگر خارجی که رکورد ثبت‌شده جنایت داشتند، مصلحت ‌اندیشی میکردند.»

صفحه «آخر» سطر «آخر»، گفته است:

«ازاوضاع چنان معلوم میشود که در کشوریکه معتاد به مصلحت‌ اندیشی سیاسی است، رهبری از یک انقلاب فکری رویای غیرقابل ‌تحقق بیش نیست.»

 

با امتنان

الله محمد29.12.2025آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم داکتر صاحب یوسفی!

با عرض سلام.

1-"برای آخرین بار به آدرس مستعار محترم الله محمد خان "

اولاٌ اینکه خلقت بنده از "الله" پاک سر چشمه می گیرد و دوم هم اینکه در تمام جهان در گذشته و حال نویسنده گان زیاد در همه فرهنگها اسم قلمی و هنری داشته اند ، که ذکر اسمای شان لازم نیست. لطفاٌ در اینده از این بی نزاکتی ادبی جلوگری نمایید. این کار کسانی است که در کوچه و بازار سنگ می اندازند. 

2-"که اینبار  در بخش مقالات با یک "تصویر کله سیاه" حضور مجازی خود را ممکن ساخته"

تصویر بنده همیشه کله سیاه بوده. می گویند که تمام هستی از سیاه چاله ها خلق شده است.  حضور همه اینجا   مجازی است. 

3-"و از عقب نشان داده شده است، "

از جلو نشان داده شود، شما محترم در این سن و سالی که هستید بی هوش می شوید. 

4-"مدعی می شود که گویا مفاهیمی را که "دوکتور یوسفی" از افکار "ویتگنشتاین" افاده نموده است، از دید او، که "مرحوم ویتگینشتاین" می نویسد ، گویا نه گفته باشد. "

چنین نه نوشته ام. بلکه نوشته ام که چنین نگفته است و چنان که گفته است،  انرا نوشته ام. کمی دقیق مطالعه نمایید. 

5-"بعد با کاپی سطر مورد نظر، بزبان آلمانی، طرح ترجمۀ خو د را پیشکش می کند. این همان سطری است که به تأریخ ۶ اپریل ۲۰۲۵م در مقاله"دوکتور یوسفی" دیده می شود. "

لازم به تبصره نیست. مراجعه به شماره 4 شود.

6-"اینکه در جملات مقاله یک ترکببی از مفاهیم بکار رفته است، هدف از نمایش کلمات بشکل نقل قول  از نویسندۀ اولی بوده است ک همه مفاهیم از زبان همان فیلسوف  افاده شده است.."

بسیار خوب. مراجعه به شماره 4 شود.

7-"چون هشت ماه قبل هم "دوکتور یوسفی" این افاده را از "ویتگنشتاین" نامیده است و باز  از نام فیلسوف تذکر بعمل آورده است. "

 درست است. به شماره 4 مراجعه شود.  

8-"تحریف در محصول افکار فیلسوف صورت نگرفته است."

به شماره 4 مراجعه گردد. 

9-"در لینک ذیل مقالهٔ هشت ماه قبل را میتوانید در همین منبع مشاهده کنید. "

 در مقاله بیستم دسمبر 2025 شما که اصل بحث از ان بالا  شده چنین امده:" در یکی از  مقالات  از فیلسوف معروف "ویتگنشتاین" نقل شده است، که می گفته است: " زبان من سرحد دنیای من است." ، و آنچه را که "خارج از مرز قرار دارد" ، فقط بطور "ساده باید مزخرفات باشد" .

در حالیکه عنوان مقالهء که شما لینک انرا ارایه داشته اید چنین است:" 

 "سرحد زبان من سرحد دنیای من است!«" در حالیکه در مقاله بیستم دسمبر از سر حد اولی یعنی "سرحد زبان" ذکر نشده که فرق زیاد در مفهوم جمله  وارد  می نماید.  و ادامه آن "  و آنچه را که "خارج از مرز قرار دارد" ، فقط بطور "ساده باید مزخرفات باشد" .​

10-"ازین چنین تخریبات و پخش بدگمانی های این مستعار محترم الله محمد خان را زیاد متحمل شده ام. "

بهانه پیدا نه نمایید. هر انچه در گذشته نوشته ام مدلل بوده و در اینجا هم مدلل برایتان انر ا ارایه  داشته ام. با یک نقطه فیل می شود قیل. در اینجا هم لینک را که داده اید چنین عمیلیات صورت می گیرد. مفهوم "سر حد" زبان من تا "زبان من" با هم فرق دارند. 

11-"حال با استفاده از فرصت از «ابره هام لینکن» می شنویم که می گفته است "

ابره هام لینکن را هم غلط ترجمه نموده بودید. انرا هم نوشته ام. تکرار لازم نیست. 

12-""هر یک ما دو چشم داریم، با دیدهای متفاوت ".

با این دلیل و طرز دید  هتلر و امثال انرا برات داده اید و یا بهتر باید گفت هر انچه نمود ه اند،  تایید شده، زیرا دید ها متفاوت است. 

13-"من آنچه را می نویسم که خود می فهمم. چنین ترجمه ها غیر رسمی است."

مهم همین است،  که خود تان بفهمید، با وجودیکه به خواننده می نویسید ، که بفهمد و در فهم خود اضافه نماید. چون ترجمه غیر رسمی است می توان چنین هم  نوشت که:" سر حد زبان من، بی سر حد است"

میروم بی دست و پا چون شمع و از هر عضوی من

آبله گل می کند تا عرضه دارد سر گذشت​

دوکتور محمد اکبر یوسفی29.12.2025آلمان

برای آخرین بار به آدرس مستعار محترم الله محمد خان که اینبار  در بخش مقالات با یک "تصویر کله سیاه" حضور مجازی خود را ممکن ساخته و از عقب نشان داده شده است، مدعی می شود که گویا مفاهیمی را که "دوکتور یوسفی" از افکار "ویتگنشتاین" افاده نموده است، از دید او، که "مرحوم ویتگینشتاین" می نویسد ، گویا نه گفته باشد. بعد با کاپی سطر مورد نظر، بزبان آلمانی، طرح ترجمۀ خو د را پیشکش می کند. این همان سطری است که به تأریخ ۶ اپریل ۲۰۲۵م در مقاله"دوکتور یوسفی" دیده می شود. اینکه در جملات مقاله یک ترکببی از مفاهیم بکار رفته است، هدف از نمایش کلمات بشکل نقل قول  از نویسندۀ اولی بوده است ک همه مفاهیم از زبان همان فیلسوف  افاده شده است.. چون هشت ماه قبل هم "دوکتور یوسفی" این افاده را از "ویتگنشتاین" نامیده است و باز  از نام فیلسوف تذکر بعمل آورده است. تحریف در محصول افکار فیلسوف صورت نگرفته است. در لینک ذیل مقالهٔ هشت ماه قبل را میتوانید در همین منبع مشاهده کنید. ازین چنین تخریبات و پخش بدگمانی های این مستعار محترم الله محمد خان را زیاد متحمل شده ام. حال با استفاده از فرصت از «ابره هام لینکن» می شنویم که می گفته است «هر یک ما دو چشم داریم، با دیدهای متفاوت» من آنچه را می نویسم که خود می فهمم. چنین ترجمه ها غیر رسمی است.والسلام یوسفی

 http://www.arianafghanistan.com/UploadCenter/064_Yousofi_A_Sarhade_Zaban.pdf​

Hazarzbek Tajiashtun24.12.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​خلیل الله معروفی,

"..... اززمانی که یار جانی و رفیق زندگانیم را از دست داده ام روز گارم دیگر گونه گشته است در حدی که بعضا فکر میکنم که همان ادم سابق نیستم...... "

می خواهم خدمت معروفی صاحب  احترامانه یاد اور شان شوم که هرگاه چنین درد نا برگشت غیر تحمل گردد, تخنیک/technique تجربه شده یی وجود دارد که متخصص ان رشته میتواند ضرر تاثیر الم-جان-سوز وارده را معکوس نموده و شما ضروری شایسته بهره مندی از آن هستید.

حسیب الله24.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
​سلام و احترامات قلبی خدمت همه تقدیم است.

از ورای پیام جناب محترم سیدفرید عاصم مطلع گردیم که فرید یونس در فیس بوک به مقابل جناب محترم داکترصاحب سیدعبدالله کاظم کدام نوع بی احترامی و یا گستاخی را مرتکب گردیده است. به نظر من، اینکه فرید یونس و یا هم همفکران و همقطاران وی، ترک تابعیت یک کشور می کنند و خواهش کسب و تقاضای تابعیت کشوری دیگری را می کنند، موضوع شخصی آن افراد می باشد، اما زمانیکه فرید یونس و یا همچو وی افراد و اشخاص دیگری، بخواهند که، جهت جلب توجه به خود شان، بابت مطرح ساختن خودشان، جهت کسب شهرت، یعنی بر اساس کسب منافع شخصی خودشان، در بین مردم عزیز، فقیر و جنگزدهٔ ما تفرقه ایجاد نمایند، بخواهند قصدا وحدت و حرمت اجتماعی مردم عزیز ما را مصدوم بسازند؛ در آن صورت باید چنین افراد و اشخاص را متوجهٔ همچو اعمال زشت و نازیبای اجتماعی آنها بسازیم!

گر چه من شخصا به فیس بوک پیوند و علاقه ندارم، یعنی بصورت دقیق نمیدانم که فرید یونس اینبار در آنجا به اصطلاح "چه گلی را به آب داده است."، اما تا جائیکه من برداشتی، از برخی از نوشته های سطحی نگرانه و اظهارات سطحی نگرانه و نامتعادل فرید یونس داشته ام، به نظر من اظهارات فرید یونس بیشتر به یک شخص "کلی گو" و یا "کلی نویسی شباهت دارد، که به موضوعات سطحی می اندیشد و سطحی هم به آن می پردازد: "کلی گو" و یا "کلی‌نویس" به فردی یا به شخصی گفته می‌شود که به جای پرداختن علمی به جزئیات یک موضوع، بجای پرداختن به نکات دقیق یا تحلیل‌های عمیق، یک موضوع مطالب را به صورت عامیانه، غیر علمی، سطحی و گذرا بیان کند.
در اظهارات مختلف فرید یونس، به نظر من، چنین یک "کلی گوئی" و یا "کلی نویسی" وجود دارد، البته این برداشت شخصی من است از اظهارات نامتعادل فرید یونس!
بطور مثال: فرید یونس، اکثرا برای افراد و اشخاصی که از موضوعات اطلاعات دقیق ندارند، خودش را با "طمطراق فراوان" به اصطلاح "مخترع دموکراسی اسلامی" معرفی می کند، در حالیکه بطور مثال اقبال لاهوری (۱۸۷۷-۱۹۳۸م.) این موضوع را تقریبا یک قرن پیش، یعنی در دهه های ۱۹۲۰م. و ۱۹۳۰م. به حیث یک فیلسوف و به حیث یک محقق با وضاحت تمام بیان داشته است، مگر علامه اقبال لاهوری در نوشته های انگلیسی اش در ارتباط "Islamic democracy" و "Muslim democracy" نوشته ها و تحقیقات خودش را با ما شریک نکرده لست؟ واضح است که کرده است، اما فرید یونس با خواندن نوشته های یک قرن قبل علامه اقبال، به مقابل افراد و اشخاصیکه بطور مثال از این موضوع اطلاع ندارند، چنین وانمود می کند، یعنی با چنین به اصطلاح "طمطراق و لاف و پتاق" می تکلمد، که گوئی، عبارت "دموکراسی اسلامی را فرید یونس کشف و اختراع نموده است"، فرید یونس زمانیکه از عبارت "دموکراسی اسلامی" گپ می زند، نمی گوید که وی راجع به یک عبارتی گپ می زند که اقلا یک قرن پیش بطور مثال به وسیلهٔ علامه اقبال لاهوری این عبارت استعمال شده است، به بحث گرفته شده است و غیره و غیره وغیره، اما فرید یونس می خواهد به شنونده و یا خواننده چنین یک احساسی را بدهد که فرید یونس این موضوع "دموکراسی اسلامی را کشف و یا اختراع" ننوده است. گوینده و یا نویسندهٔ که از کلمات و عبارات مانند فرید یونس مبهم حرف می زند، یعنی از عبارت "دموکراسی اسلامی" استفاده می‌کند، در عین حال از صحنه‌ ها یا مفاهیم را با دقت و بصورت علمی تصویر سازی نمی‌کند، بدون شک که "کلی گوئی" و یا "کلی نویسی" می کند!
یعنی از اکثر اظهارات فرید یونس که من تا به حال آنرا شنیده ام و یا خوانده ام،، جناب فرید یونس بدون ذکر جزئیاتِ تعیین‌کننده به یک موضوع و تنها با اتکا به اشاره به کلیات موضوع سخن می زند و می‌نویسد.
اینکه در داخل ایلات متحده امریکا، نظر به قوانین آنجا، هر پوهنتونی حق دارد که به افراد و اشخاصی القاب و یا درجه های علمی "داکتر و پروفیسور" را اعطا نمیایند، یک طرف موضوع است، اما سوال اصلی و دقیق در رابطه این است، که، فرید یونس در واقعیت امر، در کدام رشتهٔ علمی تخصص دارد، یعنی تحقیق تخصصی فرید یونس در کدام رشته انجام یافته است، زیرا به نظر من، "کلی گوئی" و "کلی نویسی" فرید یونس درباره موضوعات متنوع و وسیع مطالب مختلف، آنهم به شکل "کلی گوئی" و "کلی نویسی" صورت می گیرد. بطور مثال فرید یونس در ارتباط "روانشناسی اسلامی" کتاب می نویسد، اما تا به حال معلوم نیست که فرید یونس رشتهٔ روانشناسی را چه وقت، در کدام پوهنتون و در کجا آغاز و در کجا به اتمام رسانیده است، البته این یک سوال است، که پاسخ دقیق علمی می طلبد!

نوت: به طور کلی، "کلی گوئی" و "کلی‌نویسی" معمولاً یک نقد محسوب می‌شود و به معنای فقدان دقت در قبال یک موضوع مشخص پنداشته می شود، که از فقدان تخصص کافی در ارتباط یک موضوع یا عمق در نوشتار است. امید وارم جناب فرید یونس پس از خواندن این نوشته، از جناب محترم داکترصاحب سیدعبدالله کاظم طلب پوزش نمایند، تا آنکه قناعت خاطر هموطن گرامی و عزیز ما جناب محترم سیدفریدعاصم نیز از این بابت حاصل گردد. زیرا ما همه به صلح و آرامی نیاز داریم، نه به جنگ و تفرقه افگنی های خوشنتزا.


با تقدیم احترامات فائقه
حسیب الله


محمد داؤد مومند23.12.2025متحده ایالات/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​پیاوړی او غښتلی پوه، پوهاند صاحب دود یال!

سلامونه او نیکی هیلی ستاسی خدمت ته وړاندی کوم، خورا مننه چی د مبارک پیغام په ترڅ کی مو، د خپل صحت او سلامت نه، راته اطمینان راکړ.

همدا راز ستاسی د هغه محترم دوست نه، چی زما پیغام یی تاسی ته رسولی و، د زړه له کومی منندوی یم.

ستاسی په پیغام کی یو لوی زیری هم نغښتی و، او هغه د یوه پنډ علمی کتاب ژباړل او ترجمه وه، د داسی پڼډ علمی کتاب، ژباړنه د هرچا د علمی صلاحیت او حوصلی نه پوره نده، دا ستاسی په څیر علمی صلاحیت، پوهه او د عملی کولو هوډ غواړی.

نو تاسی ته د داسی علمی خدمت مبارکی وایم،

ما ستاسی د ترغیب او تشوق په نتیجه کی، د افغان تاریخ، د پښتو او پښتونولۍ د بی ساری سمبول، محمد ګل بابا، کتاب تکمیل او په یو یا دوه هفتو کی به له چاپه، بهر شی، چی د نشر سره متصل، به یو ټوک ستاسی خدمت ته درولیږم.

په متحده ایلاتو کی د کتاب چاپول خورا ګران تمامیږی، نو ځکه ما یو څو معدود ټوکه دلته چاپ کړل، خو تکثیر به یی، یا په جلال کوټ او یا هم پیښور کی کیږی.

هیله استادد جهانی زما او ستاسی هیلی ته لبیک ووایی او د خپلی روغتیا ډاډ راکړی.

پر مخ مو د نړۍ ګلونه

سید فرید عاصم23.12.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​حملۀ اخیر فرید یونس در فیس‌بوک بر داکتر محترم سیدالله کاظم در رابطه با مسائل فارسی و هویت افغانی، اقدامی تأسف‌بار و افشاگرانه است. او سال‌ها کوشید با استفاده ابزاری از دین و ستایش آشکار از جمهوری اسلامی ایران برای خود شهرت و مطرح‌بودن کسب کند. اکنون، پس از آن‌که گفته است «من افغان نیستم، من یک امریکایی هستم»، پروژهٔ تازه‌ای را آغاز کرده است: ایجاد تفرقه در میان خود افغان‌ها برای جلب توجه و مطرح‌ماندن. اگر واقعاً خود را دیگر افغان نمی‌داند، این پرسش جدی مطرح می‌شود که چرا تا این حد مشتاق دامن‌زدن به بحث‌های حساس زبانی و هویتی در میان مردمی است که ادعا می‌کند به آن‌ها تعلق ندارد. این تغییر موضع، نه از سر اصول، بلکه نشان‌دهندۀ تلاش همیشگی برای جلب توجه است؛ تلاشی که این بار به بهای وحدت و حرمت اجتماعی تمام می‌شود.

دوکتور محمد اکبر یوسفی23.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم 

Hazarzbek Tajiashtun! سلام و احترام تقدیم تان باد!

افاده های اخیر شما را با تمام جوانب آن، معقول و ارزشمند می دانم. آنچه به نقش وقایع تأریخی و درک از مفهوم تأریخ ارتباط می گیرد، در مقالات قبلی ام هم چنان از مؤرخین و فیلسوفان اروپائی نقل قول هائی هم داشته ام. فهمیدن  حوادث تأریخی را  بطور مثال "وایسزیکر" بسیار مهم دانسته است، اما می گفته است که "ما در گذشته زندگی نمی کنیم." بناءً نسل امروزی را نمی توان به سبب اعمال خوب و بد گذشتگان نه جزا داد و نه هم کدام امتیاز "تخیلی" برای این نسل تفویض کرد. فقط با تأئید مکرر برداشت شما، درینجا آنچه از حرف های" کارل رایموند پوپر" به یاد می آید که می گفت، در برابر آنچه که خود ما، امروز انجام می دهیم، جوابگو هستیم. "راسیزم" و "تبعیض" که دیزوز مردود بوده است، فردا هم مردود است. البته بدین معنی هم نیست که ما امروز از موجودیت این پدیده های کثیف و منفور بی خبر باشیم. موفقیت و صحتمندی بیشتر برای شما، می خواهم. با احترام مکرر. یوسفی.
دودیال23.12.2025ویسمارhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​ډېر قدرمن او دروند مشر معزز مومند صاحب سلامونه او درناوی مې ومنئ. شکر چې جوړ یاست. زه هم لله الحمد تراوسه ښه یم. د ژوند جاله مو په یو رقم سره روانه کړې ده.

یو دوست همدا شېبه مخکې تیلفون کې راسره خبرې کولی په ضمن کې یې وویل چی د آریانا افغانستان آنلاین ویبسایت کې ښاغلی مومند صاحب ستاسو په هکله اندېښنه ښودلې ده.

هک حیران شوم. وروسته تر څو میاشتو می دغه خوږ او ښایسته ویبسایت پرانیست، د نظرونو کړکۍ مې وکتله. باور وکړئ خجالت شوم. ملامت یم. ستاسو د لطف او مهربانی د ادا کولو لپاره الفاظ نه  لرم.  خدای دی تاسو روغ او خوشحاله لري. زما غفلت وبخښئ. موږ د اریانا افغانستتان آنلاین ویبسایت قلمی همکاران ستاسو مهربانی، لطف، وسیع نظر، له تاریخی پېښو خبرتیا، د ژوندی تاریخ حافظه، زړه سوی او لارښوونې له نظره نشو غورځولای. اما زما د غیرحاضری علت:

د ناجوړي سره سره مې له یو نیم کال راهیسې د یو نوي کتاب ژباړه را نښلولې وه، دادی کتاب یو  دوه اونۍ مخکې بشپړشو، پرون می استاد آصف بهاند ته هم دا خبر ورکړ چې د کتاب ترجمه تکمیل شوه. ټول ۶۸۸ مخونه او اوولس څپرکي لري. دا کتاب زموږ د اقتصاد پوهنځیو نصاب کی شامل نه دی، اما ټولو محصلانو ته بهترین مُمد درسی دی. د هېواد داقتصادی ادارو،  د انکشافی پروژو طراحانو او تطبیق کوونکو، د اقتصاد خصوصی سکتور، بانکی سکتور، د پلان جوړولو ادارو او بالعموم ته به ان شاالله په زړه پورې وي. 

د همدې بوختتیا له امله غافل پاتې وم. دا  چې دا ډېر وخت د نظرونو د کړکۍ له جریاناتو خبر نه وم، پرون  په تیلفون کې د مذکوره دوست یادونه د دې لامل شوه چې نن دغه دنظرونو کړکی ژرژر له نظره تېره کړم، خو ډېر زیات خپه شوم. ما احساس کړه چې تاسو هم څه موده قلمی همکاری پریښې وه، تاسو خو نامخدا پوره زغم او حوصله لرئ، زموږ لپاره په زغم او حوصله کی الګو یاست. خو دا چې بېرته مو همکاری شروع کړه بی اندازې خوشحاله شوم.  ان شاالله اوس مې کارونه کم شول، تل به ویبسایت ګورم. د ویبسایت مقالې به لولم، خو د نظرونو کړکۍ به شاید ونه ګورم. تاسو ته یو ځل بیا احترامات وړاندی کوم، پوهیږم چې په دوستانو مهربان یاست. خدای وکړی استاد باری هم خپل احوال موږ سره شریک کړي زه هم د دوی د لیکنو تږی یم.  دا دی نن به ستاسو په هڅونه یوه لیکنه هم اریاناافغانستان آنلاین ته واستوم ان شاالله سبا به یې نشر کړی.  دا  د پرونی  متحد او خوږ افغانستان او زمو ږ د شریف ملت او خلکو د ژوندیوه لنډ انځور ده .

Hazarzbek Tajiashtun22.12.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​تشکر دوکتور یوسفی,

فهمیدم که هدف و برداشت شما از دو مفهوم "تبعیض" و "نژاد پرستی" عام و در ارتباط به جوامع مدرن بود. این طرف با شما هم نظر و در امتداد ان اشاره به زیربنا و ترویج ان در افغانستان داشتم. با کمال تاسف درافغانستان مفهوم  نژاد پرستی عملا جامعه را به برتران و مادونان ذاتی تقسیم نموده پرچم داران مختص و عمده ان روشن فکران اند که در استفاده از ان خود- و- از -خود - را همیشه در صدر زنجیره غذایی, اموزشی و پرستیژ اجتماعی به اساس ادعا ولادت نگه میدارند.

مثال زنده و زبده دوام چنین سلسله را  میتوان در کاپی تاریخ نویسی هزاران صفحه یی ده ها کتاب محترم سید دوکتور عبدالله کاظم مرور نمود که در متن ان اشکارا مقدسیت-ذاتی شخصیت " اتش نفس" خود را به امضا امیر شیرعلی خان گویا ثبوت و انرا در موزیم کابل نکهداشته قرار داد اجتماعی نهایت استعماری نهادینه شده را نهادینه ترمی سازد.

دوکتور محمد اکبر یوسفی21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​دوست گرامی و نویسندۀ توانا احمد آریا از امریکا!

از توجه و تأئیدشما از نقل "ابره هام لینکن" سپاسگذارم. کتب "ابره هام لینکن" ذز سال ۱۳۴۵ ه ش در همان خانهٔ گلی در محل تولدم توسط خودم برده شد. قرار اطلاع فامیل،قبل از اینکه خانه توسط همچو مخالفان مورد حمله قرار گیرد، در یک تاق مخغی گذاشته شده و با گل پوشانیده شده  است. حال در سن و سالی زندگی می کنم که نه مکلف به کاریابی هستم و نه هم محبور آمادگی برای کدام امتحان تحصیلی هستم. ترفیعات و حق تقاعد هم در کشور مانده است، که مجبور به ترک شده ایم. چنین توهین و اتهام را پیشبین بوه ام. اگر این همان مستعار نویس قبلی باشد. درگذشته، در پهلوی تخریب، حرف های دیگری هم داشته است. با احترام. یوسفی.

الله محمد21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​خواننده محترم با عرض سلام!

1-"در موضوع توهین، ناسزاگویی و هتک حرمت باید گفت: دفاع از کسانی که با نام‌ های مستعار و در پس نقاب anonymity به دیگران تهمت و توهین میکنند، عملی است بیشرمانه و بی ‌اخلاقانه. اما باید توجه داشت که اغلب مدافعان این رفتارهای زشت، خود اراذل و اوباش‌ های مجازی هستند."

این جمله کاملاٌ غیر موجه و غیر  اخلاقی می باشد. حتما توهین، نا سزا و هتک حرمت به شکلی از اشکال صورت گرفته که جواب مناسب ان داده شده است. 

2-"فرد آگاه و با بصیرت کسی است که در مقابل این «طرح ‌های سازمانیافته» مبایستد، فریاد اعتراض خود را بلند میکند و در برابر توطئه‌ های زشت، موضع قاطع و روشنی میگیرد."

زمانی در زیر یک جمله مانند بالا غرض رد و یا قبولی ان منطقی استدلال می گردد و جوابی در برابر ان وجود نداشته باشد حرف "  طرح ‌های سازمانیافته" غرض غفلت خواننده وارد می گردد.   

3-"او فرد شجاعی است؛ وظیفه انسانی او دفاع از حقوق فرد توهین ‌شده است. "

بنده چنین شجاعت را همیشه نشان داده ام، زیرا از دیر زمان اشخاصی بوده اند که در برابر استدلال های بنده به چنین عمل دست زده اند که همه ان موجود است. 

4-"این دفاع میتواند در قالب قانون، اخلاق و انصاف باشد؛ سه اصل بنیادی که اساس زندگی امروزین ما هستند. "

هر سه اصل را بنده در در دفاع از توهین و هتک حرمت در قالب قانون منطق  نموده ام. همه انها در طول سالیان متمادی وجود دارد. 

5-"سکوت در برابر فحاشی و بی‌اخلاقی مجاز نیست؛ "

 بعضی از تبصره های بنده هم در برابر همین فحاشی و بی اخلاقی ادبی بوده . همه ان موجود است، که مانند قانون فزیک از اکسیو ریاکسیو  استفاده شده است. 

6-"نباید اجازه داد پایه‌ های بی‌ اخلاقی‌ها تقویت شوند. ما باید خود را در جبهه کسانی قرار دهیم که در هر شکل و ریختی با فساد مبارزه میکنند و ارزش‌ های انسانی را پاس میدارند."

 با شما همنظر هستم.  بنده هم در همین جبهه بوده ام و خواهم بود. 

7-"در مورد منطق مدافعان مستعار باید گفت که تمام استدلال‌ های آنها دروغین و بی‌پایه هستند. آنها ادعا میکنند که هویت واقعی اهمیت ندارد، "

این موضوع ارتباط دارد به نشریه و نه به خواننده نشریه که چطور با نویسنده گان خود بر خورد داشته باشد. هویت همه نزد نشریه واقعی است. 

8-"اما در عمل، هویت پنهان ‌شان نشان میدهند که هدفشان تنها و تنها تخریب و تیره‌ کردن چهره فرد مقابل است. "

اصلاٌ چنین نیست. اینجا نوشته ها ی که وجود دارد، بالایش هر گاه بحث شود و منطق نوشته طرف مقابل درست ثبوت نگردد، معنی تخریب را نباید بدهد، بلکه باید از منطق همدیگر اموخت و خوش هم بود. فرد مقابل باید باز در برابر استدلال ، استدلال بیاورد،  نه اینکه زمانی دروازه استدلال فکرش بسته شد ،  خشمناک شده و پناه به مسایل غیر موجه و خارج موضوع برد. 

9-"این نوع دفاع، نه تنها فاقد هرگونه ارزش اخلاقی و انسانی است، بلکه نشان میدهد که این افراد در زمره مزدوران تزویر و دروغ قرار دارند که با نقاب anonymity قصد مرتکب شدن هر جنایتی را دارند، بدون آنکه پاسخگو باشند؛ موضوعی که در دنیای امروزی دیگر ناممکن شده است."

استدلال منطقی را تا کنون در کتب قضا نخوانده ام که جنایت به شمار بیاورند. 

10-"بنابراین، باید گفت که اهانت به افراد، جز خیانت به اخلاق، قانون و ارزش‌ های انسانی نیست."

بر عکس است. باید چنین جنایت ها را مانند توهین، هتک حرمت، و غیره رزایل اخلاق را  در برابر مرتکبین ان قرار داد تا موضع بگیرند، که واقعاٌ دیده شود که  چنین است که ادعا می گردد. موضوع بسیار ساده است. 

11-"کسانی که با نام‌ های مستعار یا بدون آن، به دیگران توهین و فحاشی میکنند، در هر محکمه ‌ای به شدت محکوم ‌اند."

محکمه دوسیه را دقیق مطالعه می نماید ، که علت اصلی بروز چنین تشنجات چطور بلند شده بعد تصمیم می گیرد. 

12-"جایگاه این افراد در قعر ذلت و شرمساری است؛ چرا که قانون هر سرزمین و رسم روزگار ما این است. "

پایه قانون منطق است و بدون ترازو نمودن منطق طرفین، قاضی در محکمه  حکم شرمساری صدور نمی نماید. 

13-"آنکه از فواصل دور اهانت میکند، فرد جبونی است؛ شاید معیارهای او تغییر نکرده باشد، اما تنها راه نشان دادن شجاعت، دفاع از خود در برابر «عدالت» است. "

هرگاه قبول کنیم استدلال منطقی اهانت پنداشته  شود، حتماٌ باید طرف مقابل هم اهانت نموده باشد. این موضوع باید در محکمه فیصله گردد .  

14-"ارزش‌ ها و معیارهای جدید، حصارهای شهامتی را که بیشتر از جهل برخاسته بودند، درهم شکسته‌ اند. "

جمله درست مفهوم نداد. 

15-"نمیتوان با کهنگی‌ ها به مصاف معیارهای نوین رفت؛ آنها مدت ها‌ست رنگ باخته ‌اند و در موزیم تاریخ بشر به نمادهای جهل و ناآگاهی تبدیل شده ‌اند. همانطور که غربیان میگویند: «برخیز جانم و قهوه را بو کن»."

 درست است، اما معیار های نوین را امروز همه در سیاست و جنگ می بینند که با معیار های کهنه هم اغوش هستند. 

16-"مبارزه با این نوع رفتارهای زشت تنها با برخورد قاطع، رعایت اصول اخلاقی و قانونی، و آگاهی و بصیرت واقعی امکان‌ پذیر است. "

کاری که بنده انجام می دهم و غیر این هم نمی توانم. 

17-"حفظ کرامت انسانی و فضیلت اخلاقی وظیفه همگان است؛"

با شما کاملاٌ همنظر هستم و هیچگاه هم در برابر مخاطبم  رفتار غیر این ندار م،  تا زمانیکه در بر ابرم خلاف نشده باشد. بنده ممکن هزاران تبصره داشته باشم، هرگاه کسی ثابت ساخته بتواند که بدون حمله بالایم در حالت که منطق طرف کمبودی نموده و یا هم بی موجب دخالت نموده،  اورده توانست، بعد با هم صحبت جداگانه می نماییم. 

18-"نباید در مقابل بی‌اخلاقی‌های پنهان و آشکار تسلیم شویم یا آنان را مشروعیت ببخشیم. باید همیشه در برابر این انحرافات ایستاد و ارزش‌های انسانی را پاس داشت."

درست است ، بنده همین اکنون   در 18 نقطه چنین  نموده ام، زیرا  اساس نوشته بی بنیاد است  و فقط یک خط را تعقیب می نماید که بنده  مقالهء که به نشریه فرستاده شده بود، منطق انرا باز نموده ام.   

19-"و اما در مورد:  "Better to remain silent and be thought a fool than to speak and to remove all doubt" که در کامت فاضل محترم دوکتور یوسفی نمودار است."

یعنی، سکوت گاهی بهتر از سخن گفتن است، چون سخن بی ‌فکر به نادانی میافزاید. اگر سکوت کنیم، ممکن است دیگران گمان کنند ناآگاهیم، اما سخن گفتن بی فکر ممکن است این تصور را تأیید کند."

در کامنت فاضل محترم دوکتور یوسفی چنین نیست، بلکه چنین است:

"  بهتر است خاموش باشی و احمق به نظر برسی، لیکن در زمان صحبت هر تردد را رفع کرده بتوانی.«

خواننده می تواند هر دو را مقایسه نماید و ببینید که موضوع چطور است. این موضوع در 18 نقطه دیگر  هم صداقت دارد.

باز هم غرض سهولت هر دو جمله را زیر هم می نویسم:

الف: "یعنی، سکوت گاهی بهتر از سخن گفتن است، چون سخن بی ‌فکر به نادانی میافزاید." 

که اصل ترجمع انگلیسی ان چنین باید باشد: بهتر است سکوت اختیار کنی و احمق به شما ر ایی، نسبت اینکه حرف بزنی و تمام شک را از بین ببری،  یعنی از حرفت معلوم گردد که احمق هستی 

ب:"بهتر است خاموش باشی و احمق به نظر برسی، لیکن در زمان صحبت هر تردد را رفع کرده بتوانی."

دوری منزل مقصود ز خودبینی هاست

اگر از خویش کنی قطع نظر نزدیک است

خلیل الله معروفی21.12.2025 جرمنیhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​ بلبلا! مژدۀ بهار بیار ++++ خبر بد به بوم باز گذار

بلبلان وبسایت ارجمند "آریانا افغانستان آنلاین" مژدۀ حلول "بهار" را آوردند و "بومان" را در "تاریکخانۀ غم" گذاشتند، که غُم غُم کنند.

حضرت سعدی شیرازی، که شمِّ دیالکتیک داشت، هشت قرن پیش فرمود:

گنج و مار و گل و خار و غم و شادی بهم اند!!!

آری! اینک اگر این طرف سور و شادی و سرور است، میبینیم، که آن طرف آگنده است با درد و غم و اندوه.

با مسرت فراوان مقالۀ جامع و افشاگر نویسندۀ حقشعار و حقیقتگرای ما؛ اعنی محترم "محمد داوود مومند" را، که ذره ذرۀ پیکرش مشبوع از ارزشهای والای افغانی و انسانی ست، از نظر گذشتاندم و آنقدر از آن لذت بردم، که مپرس!!! از صمیم قلب آرزو میکنم، که این وجود ذیجود و والاگهر سالهای سال به سلامت باشد و همچنان دست به کار تنویر و روشنگری.

ازین، که "جناب مومند" به ندای دوستان لبیک گفته و با نشر مقالۀ جانانه ای بازگشت خود را به صفحۀ گرامی "آریانا افغانستان آنلاین" اعلان کرد، مایۀ بس افتخار همۀ ماست و مایۀ خوشی و خوشنودی نیز.

دوکتور محمد اکبر یوسفی21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم 

Hazarzbek Tajiashtun سلام!
از توجه شما تشکر. شما درست می گوئید. هدف من عام و برداشت من هم از جوامع مُدران بر مبنای دولت حقوق است. با احترام یوسفی.


دوکتور محمد اکبر یوسفی21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​آقای الله محمد سلام!

"تردد" در فرهنک فارسی به آلمانی به این معانی یاد شده است: «Unentschlosseheit, Zaudern, wankelmut, Bedenken, Zweifel, häufige Besuch. (Med) Durchfall» بلی آنچه هم مفهوم شده است که شما به هدف منحرف ساختن توجه خواننده، ذکر نموده اید.درین هنر مهارت زیاد دارید. این موضوع مطرح نیست که کسی چه می فهمدو یا چه مهارت دارد. مهم اینست که چه انجام می دهد و برای چه هدف.بار دیگر سلام. یوسفی.

احمد آریا21.12.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

در موضوع توهین، ناسزاگویی و هتک حرمت باید گفت: دفاع از کسانی که با نام‌ های مستعار و در پس نقاب anonymity به دیگران تهمت و توهین میکنند، عملی است بیشرمانه و بی ‌اخلاقانه. اما باید توجه داشت که اغلب مدافعان این رفتارهای زشت، خود اراذل و اوباش‌ های مجازی هستند. فرد آگاه و با بصیرت کسی است که در مقابل این «طرح ‌های سازمانیافته» مبایستد، فریاد اعتراض خود را بلند میکند و در برابر توطئه‌ های زشت، موضع قاطع و روشنی میگیرد. او فرد شجاعی است؛ وظیفه انسانی او دفاع از حقوق فرد توهین ‌شده است. این دفاع میتواند در قالب قانون، اخلاق و انصاف باشد؛ سه اصل بنیادی که اساس زندگی امروزین ما هستند. سکوت در برابر فحاشی و بی‌اخلاقی مجاز نیست؛ نباید اجازه داد پایه‌ های بی‌ اخلاقی‌ها تقویت شوند. ما باید خود را در جبهه کسانی قرار دهیم که در هر شکل و ریختی با فساد مبارزه میکنند و ارزش‌ های انسانی را پاس میدارند.

در مورد منطق مدافعان مستعار باید گفت که تمام استدلال‌ های آنها دروغین و بی‌پایه هستند. آنها ادعا میکنند که هویت واقعی اهمیت ندارد، اما در عمل، هویت پنهان ‌شان نشان میدهند که هدفشان تنها و تنها تخریب و تیره‌ کردن چهره فرد مقابل است. این نوع دفاع، نه تنها فاقد هرگونه ارزش اخلاقی و انسانی است، بلکه نشان میدهد که این افراد در زمره مزدوران تزویر و دروغ قرار دارند که با نقاب anonymity قصد مرتکب شدن هر جنایتی را دارند، بدون آنکه پاسخگو باشند؛ موضوعی که در دنیای امروزی دیگر ناممکن شده است.

بنابراین، باید گفت که اهانت به افراد، جز خیانت به اخلاق، قانون و ارزش‌ های انسانی نیست. کسانی که با نام‌ های مستعار یا بدون آن، به دیگران توهین و فحاشی میکنند، در هر محکمه ‌ای به شدت محکوم ‌اند. جایگاه این افراد در قعر ذلت و شرمساری است؛ چرا که قانون هر سرزمین و رسم روزگار ما این است. آنکه از فواصل دور اهانت میکند، فرد جبونی است؛ شاید معیارهای او تغییر نکرده باشد، اما تنها راه نشان دادن شجاعت، دفاع از خود در برابر «عدالت» است. ارزش‌ ها و معیارهای جدید، حصارهای شهامتی را که بیشتر از جهل برخاسته بودند، درهم شکسته‌ اند. نمیتوان با کهنگی‌ ها به مصاف معیارهای نوین رفت؛ آنها مدت ها‌ست رنگ باخته ‌اند و در موزیم تاریخ بشر به نمادهای جهل و ناآگاهی تبدیل شده ‌اند. همانطور که غربیان میگویند: «برخیز جانم و قهوه را بو کن».

مبارزه با این نوع رفتارهای زشت تنها با برخورد قاطع، رعایت اصول اخلاقی و قانونی، و آگاهی و بصیرت واقعی امکان‌ پذیر است. حفظ کرامت انسانی و فضیلت اخلاقی وظیفه همگان است؛ نباید در مقابل بی‌اخلاقی‌های پنهان و آشکار تسلیم شویم یا آنان را مشروعیت ببخشیم. باید همیشه در برابر این انحرافات ایستاد و ارزش‌های انسانی را پاس داشت.

ادامه دارد

و اما در مورد:  "Better to remain silent and be thought a fool than to speak and to remove all doubt" که در کامت فاضل محترم دوکتور یوسفی نمودار است.

یعنی، سکوت گاهی بهتر از سخن گفتن است، چون سخن بی ‌فکر به نادانی میافزاید. اگر سکوت کنیم، ممکن است دیگران گمان کنند ناآگاهیم، اما سخن گفتن بی فکر ممکن است این تصور را تأیید کند.

با احترام


الله محمد21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

خواننده محترم سلام!

1-محترم یوسفی می نویسد/مقوله معروف  ایمانویل کانت :  "جرئت داشته باش که تعقل خودت را در خدمت خودت بگماری"

معلوم نیست که کانت این جمله را در کدام زمینه اظهار نموده، زیرا در خدمت خود گذاشتن،  معنی اظهار نه نمودن انرا می دهد. 

2-".بنا ًء، همه »مستعار نویسان« ازین قماش ها بخود تکلیف ندهند و امید نداشته باشند که از »خدمات« آنها، کار گرفته خواهدشد"

کدام خدمات. گوگل پر است از خدمات. اینجا فقط تبادله نظریات است، تا هر فکر غیر معقول و بی منطق مانند شما روشن گردد. 

3-"در یکی از  مقالات از فیلسوف معروف "ویتگنشتاین" نقل شده است، که می گفته است: " زبان من سرحد دنیای من است." ، و آنچه را که "خارج از مرز قرار دارد" ، فقط بطور "ساده باید مزخرفات باشد" .

اینجا هم باید فهمید که این جمله را در متن به کدام ارتباط زده، در غیر ان کاملاٌ بی مفهوم است. یعنی زمانی زبان خود  "ویتگنشتاین"   از مرز بیرون شد/کدام مرز، مزخرفات گفته. بنده فکر نمی کنم چنین باشد که نویسنده نوشته، بلکه نویسنده انرا مزخرف افاده نموده. ضمنا زبان که در اصل تفکر را انتقال می دهد نمی تواند سر حد داشته باشد. 

4-قبل از اینکه روی بعضی از موضوعات مطروحه تماس گرفته شود، می خواهم فقط گوشۀ کوچکی از خاطراتی را که در دوران تحصیل از چنین "گروهک ها" که حال ممکن "مستعار نویسان" امروزی نیز از همان زمانه ها در صف آنه باشند، با خوانندگان محترم در میان گذاشته شود. "

این "ممکن" شما غلط است. به"یقین" چنین نیست. شما مریض روحی هستید که خاطرات خود را با دیگران پیوند می دهید و اتهام می بندید یعنی مریضی شما بسیار پیشرفته شده، که اینجا جای تداوی ان نیست. 

5-"حال اگر این نشریه، از جانب کدام حزب تهداب گذاری شده باشد"

خیر خیرتی است محترم یوسفی صاحب . دماغ شما در اثر کهلت خیالات عجیب و غریب را در ذهن تان انتقال می دهد. 

6-"که توسط آقا مستغار صاحب رهبری می شود،"

اسامی تمام بشر مستعار است تا نظم تبادلات اجتماعی بین بشر سهلتر باشد. مورچه و پشه ها و گاو ها و شتر ها و غیره جانوران و نباتات بی نام هستند. بنده این صحفه را نی بلکه تمام جهان را رهبری بدون مسوولیت می نمایم. 

7-"در آنصورت این پیر مرد، حاضر نیست که در آینده خودش را در صف "واحد" برای هدف مطروحۀ او قرار دهد. "

شما اما منظم و با همین نوشته خود را در صف قرار داده اید. پیر مرد محترم هیچ گپی نیست،  شما کمی به تکلیف روحی  مواجعه   هستید،  که باید انرا تداوی نمایید. و بنده فکر می کنم در این سن و سال دخالت بی موجب و تهمت و توهین به دیگران  باعث تکلیف زیادتر تان خواهد شد. شما نباید خود را تخته مشق بنده بسازید. 

8-"و تحت بمبارد اشعار تکراری "بیدل" که او ذخیره کرده است مصروف نگهداشته شود"

هرگاه حجاب ضخیم در چشم دل شما نباشد متوجه می گردد که اشعار تکراری نیست. بنده شما را مصروف نه نموده ام. شما قسمیکه می نویسید بعد از خواندن ان خود را با ان مصروف می نمایید. 

یاد ایامی که در صحرای پر شور جنون

همچو موج سیل نقش پای من فریاد داشت

 

الله محمد21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​با اظهار معذرت که بنده معنی را "تردد" تنها در قالب رفت و امد فکر نموده ام، اما معنی "تردید" را هم می دهد.

الله محمد21.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​خواننده محترم!

با عرض سلام.

 

Besser schweigen und als Nar scheinen, als sprechen und jeden Zweifel beseitigen

 ترجمه محترم یوسفی:

 "بهتر است خاموش باشی و احمق به نظر برسی، لیکن در زمان صحبت هر تردد را رفع کرده بتوانی."

در حالیکه ترجمه آن باید طور ذیل باشد: 

بهتر است خاموش بود و احمق به نظر رسید،  نظر به اینکه صحبت نمود و هر نوع شک/تردید را رفع نمود.

ترجمه دوم در هر صورت درست است و این مفهوم را هم می دهد:

بهتر خاموش بود، نسبت به اینکه صحبت احمقانه نمود و هر نوع شک و تردید را که احمق هستی بالای خود رفع نمایی.

در تبصره قبلی واریانت دیگر احتمال تفکر مرحوم ابراهام لینکن را هم نوشته ام. 

نوشته خود را محترم یوسفی به همین اساس نوشته و در متن نوشته انچنان اتهامات دروغ و غیر موجه نوشته است که هرگاه لازم دیدم انرا باز می نمایم، تا خواننده هم بالای درستی و نا درستی افکار   این شخصیت فکری هم تفکر نموده بتوانند.  

برگ و سازم جز هجوم گریهء بیتاب نیست

خانهء چشمی که من دارم کم از گرداب نیست 


محمد داؤد مومند21.12.2025متحده ایالات/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​د بصیرت او بصارت خاوندانو لوړ حضور ته!

په تأسف سره لیدل کیږی چی ځینی وګړی، ځان د علم، پوهی، لیکوالۍ، تنور، تدبر، جهان بینۍ او د عالی تخصصی تحصیلاتو لکه ماسټر ډیګری او علمی پوهنتونی القابو، تر د کتورا د اسنادو پوری خاوندان هم بولی ، خو د یوه انسان د فکر او فضیلت او پوهی په مورد کی، خپل قضاوت په ظواهرو، فروعاتو لکه نوم، نسب، تعلیم او زده کړی باندی عیاروی.

نه د هغه وګړی د نظریاتو، لیکونو، انسانی احساساتو او جذباتو، روحانی او معنوی ښیګڼو، سړیتوب، څپیڅلی ضمیر او وجدان پوری!!!!

دا که زما نوم داؤد وی که خداد داد او که منګل، ځدراڼ یا داسی نور، دا به زما د سړیتوب په پیژندنه کی څه اثر ولری؟

ولی خپل قضاوت د یوه وګړی د نوم او مکمله شهرت پوری وتړو؟

او دا د خپل قضاوت معیار وټاکو؟

زه د یوه لیکونکی، چی نوم یی اصلاْ په لیکنو کی نه وی لیکل شوی، د هغه د لیکونو او نظر یاتو پر بنسټ پوهیدای شم، چی ددی وګړی ذهنی او فکری تمایلات پر کوم محور باندی څرخی؟

د پوهنتون په مهال چی به یوه خبرلوڅ په مناظره او مناطقه شروع وکړه او یا به د سټیج د سر نه  په تقریر شروع وکړه، موږ به فورا پوهیدو، چی دا شعله جاویدی دی که خلقی او پرچمی او که ستمی؟ 

خپل قضاوت د یوه شخص د اصلی او مستعار نوم پر بنسټ عیارول، د هغو کسانو کار ندی چی د علم او پوهی او تبحر تظاهر کوی،

د علامه داکتر اقبال دا وینا د کاڼی کرښه ده چی فرمایی:

ترک صورت ګوی و در معنی نګر  

الله محمد20.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​خواننده گان محترم!

با عرض سلام.

مقالهء محترم یوسفی از مطالعه بنده گذشت/خاموشی بهتر است از مزخرف گفتن.

نامبرده با وجود اینکه سالها است در آلمان زندگی می نماید در شروع نوشته خود یک جمله از ابراهام لینکن نوشته و انرا غلط ترجمه نموده است یعنی:

Besser schweigen und als Nar scheinen, als sprechen und jeden Zweifel beseitigen

نامبرده جمله بالا را طور ذیل ترجمه نموده:

 "بهتر است خاموش باشی و احمق به نظر برسی، لیکن در زمان صحبت هر تردد را رفع کرده بتوانی."

در حالیکه ترجمه آن باید طور ذیل باشد: 

بهتر است خاموش بود و احمق به نظر رسید،  نظر به اینکه صحبت نمود و هر نوع شک/تردید را رفع نمود.

 یعنی در  حالت که ذهن بالای موضوعی شک و گمان داشته باشد و نمی تواند  اطمینان داشته باشد ، باید خاموش بود.   در اول جمله به خاموشی دعوت و ترغیب می نماید ولو طرف در خاموش بودن احمق و نادان  هم معلوم گردد ، نسبت به اینکه در رفع شک صحبت نمود، زیرا احتمال به خطا رفتن در حالت شک زیاد است که  یقین نداشت . باید توجه داشت که اینرا   رهبر یک ملت گفته و جمله مفهوم بسیار بالا دارد در زمان تصمیم گیری و اظهار نظر چنین اشخاص.    

لاکن در ترجمه دوکتور یوسفی صاحب در بند دوم بر عکس چنین است:

"لیکن در زمان صحبت هر تردد را رفع کرده بتوانی"

هرگاه دقت گردد بند اول جمله با بند دوم ان در ترجمه محترم یوسفی  اصلاٌ مطابقت نمی نماید یعنی: 

 "بهتر است خاموش باشی و احمق به نظر برسی، لیکن در زمان صحبت هر تردد را رفع کرده بتوانی." 

 در بند اول به خاموشی دعوت می نماید و در بند دوم به صحبت. جمله کاملاٌ متناقض ترجمه شده در حالیکه ترجمه درست ان باید چنین باشد:

بهتر است خاموش بود و احمق به نظر رسید،  نظر به اینکه صحبت نمود و هر نوع شک را رفع نمود.

یعنی خاموشی بهتر است از صحبت نمودن بالای موضوع که شک وجود داشته باشد. منظور ابراهام لنکن هم باید اینطور باشد.

در نهایت امر عنوان مقاله محترم  یوسفی که: "خاموشی بهتر است از مزخرف گفتن"، بالای خودش صد فیصد صدق نموده و سراسر نوشته وی چنین است و حیف وقت بنده که بالای هر جمله ان تبصره نمایم، زیرا

مشت نمونه خروار است و جای تعجب هم نیست زمانی همین نویسنده از بی خبری  خود از فرهنگ خود چندی قبل در یک تبصره خود می نویسد که:" خلاصه اینکه بخصوص در 54 سال اخیر، بیاد ندارم که درین سالها کدام کتاب را به "پشتو"، "فارسی" یا "دری" که نویسنده افغان و یا ایرانی بوده باشد، مکمل خوانده باشم."

یعنی بی سواد فرهنگ خود،  خود را معرفی می نماید و چنین هم است. 

ضمناٌ در ترجمه محترم یوسفی "تردد" که رفت و آمد ترافیک معنی می دهد ترجمه شده در حالیکه باید "تردید" باشد. 

نویسنده بی سواد فکری،  اول باید دهن خود را با اب زمزم بشوید بعد اسم بنده و محترم معرفی صاحب را در دهان با چنین بی سوادی خود بگیرد. خجالت آور است که چنین اشخاص می خواهند دیگران را بیاموزانند. 


فیض معنی در خور تعلیم هر بی مغز نیست

نشه را چون باده نتوان در دل پیمانه ریخت

محمد داؤد مومند20.12.2025متحده ایالات/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​سلامونه

ډیره موده کیږی چی د دوه پیاوړی او غښتلی لیکوالانو یعنی پوهاند صاحب دودیال او استاد باری لیکنو نه، حتی د تبصرو  په برخه کی هم بی برخی یو،

هیله ده چی دا دواړه مطبوعاتی ګلان، د منی د ساړه او پانی رژونکی، سیلۍ او د نړی د آفاتو او بلیاتو نه، په امان کی وی،

امین یا رب العالمین  

Hazarzbek Tajiashtun20.12.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png
دوکتور محمد اکبر یوسفی,

".......  نخست تشخیص اینکه چه چیز «نژاد پرستی» و چه چیز «تبعیض» است، نخست باید از طریق تعلیم و آموزش عامه، به آگهی برای هر فرد، رسانیده شود....... "

نهایت پیشنهاد عالی در برآورد دو مفهوم " تبعیض " و " نژاد پرستی " که از هم باید متمایز گردد:

در مفهوم اولی تا حدی که از حد نگذرد چنین صف بندی در جمع از انسانها و حیوانات عمل معمولی و تا حدی جز مروج سرشت اجتماعی و قرار داد اجتماعی می باشد. در چنین خوشبینی روند معاشرت با هم رقم, مثلا باز با باز, کفتر با کفتر .... پشتون با پشتون, تاجک با تاجک ..... احساس و روان  ارامش و راحت را نتیجه دارد. 

 نژاد پرستی جوامع انسانی را با این باور و عمل که نژاد به تنهایی خود، تفاوت‌ها ارثی را در شخصیت و توانایی‌های انسانی توجیه می‌ نماید, بنا شده است. در چنین ساختار اجتماعی گویا نژاد خاص به اساس ذات در سلسله قرار دادن کتگوری مادوم تر دیگران از خود, دایمی برتران ذاتی میگردند. در چنین سلسله مراتب, تعامل و تعادل اجتماعی, بازیگران برتر عقل اجتماعی را در کنترول دارند.  موجودیت چنین بافت و سرشت اجتماعی در جهان به شمول جهان عرب با استثنا افغانستان و ایران قبلا خنثی گردیده هم اکنون عقب گشت چند قرنه دو اخیر را ارمغان دارد.

در اخرین تحلیل کنترول متداوم مردم در افغانستان به دست کسانی اند که شما اجازه انتقاد را به ان ها ندارید, و ان ها در مقایسه و از تمام مردمان بومی به شمول پشتون تاجک هزاره و ازبک, میراثی برتران ذاتی ساخته شده اند.


محمد داؤد مومند20.12.2025متحده ایالات/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​ابراز مراتب امتنان

صاحب دانش و فضیلت فراوان و تبصره نویس توانا و بی همتا و منحصر به فرد، شاغلی محترم حسیب الله خان که ضمن اظهار تمنیات نیک شان مبنی بر اعاده صحت و سلامتم، از ذره نوازی شان در مورد تراوشات این خامۀ شکسته نیز دریغ نورزیده اند، اخلاقاً بر خود میدانم که در زمینه از جناب ایشان و تمام ذوات گرانقدری که به ارتباط صحت و سلامتم، تمنیات نیک انسانی و افغانی خود را ابراز نموده  از صمیم قلب تشکر نمایم.

کذا با اغتنام فرصت از دانشمند محترم و چند بعدی، شاغلی شیر ساپی صاحب که چندی قبل، در قسمت شیوۀ نگارشم، با ذره نوازی بی شائبه و مملو و ملامال از حسن نظر و صمیمیت برادرانه و دوستانه شان، تذکراتی داشتند، اظهار تشکر و امتنان نمایم.

خداوند حافظ و ناصر تمام ذوات و شخصیت های وطندوست، مسلمان و حق پسند جامعۀ ما باشد.

مننه او پرمخ مو د نړۍ گلونه  

دوکتور محمد اکبر یوسفی20.12.2025آلمانhttp://arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

هموطنان گرامی سلام و احترام تقدیم تان باد!

یقین است که هر یک ما حین آموزش زبان، و بوسیلهٔ اصطلاحات و ترمینولوژی آن، منجمله به اهمیت درک مفهوم «نژادپرستی» و «تبعیض» توجه نموده ایم، که در حیات اجتماعی خیلی مهم است. از جانب دیگر اینرا هم می دانیم که نقش یک فرد در پیشبرد حیات خودش چه است، و باز همان فرد در اجتماع چه نقش دارد و هر فرد خود موضع خود را تعیین می تواند. در صورت وجود یک حاکمیت سیاسی، یا ادارهٔ دولتی بر یک قلمرو، قوانینی که در نتیجه توافق «فعالین سیاسی – اجتماعی» در عمل پیاده می شود، باید در موقف و عملکرد «اتباع» یا انسان های «عادی» بشمول «بیسوادان» و «دانشمندان» که رسماً در اجرای امور دولتی موظف نیستند، تفاوت در نظر گرفته شود. به عبارت دیگر، اگر دولت، چنین تمایلات «نژاد پرستی» و «تبعیض» را ممنوع اعلان نموده باشد، پس در نظم اجتماعی آن جامعه در قدم اول مهم اینست که از تطبیق قانون حفاظت و مواظبت صورت گیرد. اینکه چه کسی همچو تخلف را بخود اجازه می دهد، باید ارگانهای دولتی مکلف به جلوگیری از آن توظیف باشد. البته در جوامع متمدن این امکان و جود دارد، که اگر هر یک از افراد جامعه با متخلف قانون مواجه شود، برای خنثی ساختن آن از طریق  مراجع قانونی اقدام می تواند. نخست تشخیص اینکه چه چیز «نژاد پرستی» و چه چیز «تبعیض» است، نخست باید از طریق تعلیم و آموزش عامه، به آگهی برای هر فرد، رسانیده شود. بعد تشخیص اینکه که چه کسی  چنان تمایل مضر را از خود نشان می دهد، بکمک ادارهٔ دولتی و سیستم حقوقی جلوگیری گردد. با احترام. یوسفی.


الله محمد20.12.2025آلمان

​برادر عزیزم جناب محترم مومند صاحب گرامی!

با عرض سلامهای محمدی به فرموده شما، از صمیم قلب  آرزومندی صحت شما را  از بارگاه ایزد متعال خواهانم، که بنده را نصیب دیدار  روی شما مبارک ساخت. 

 یک جهان تشکر از اینکه به صدای  خواننده تان جواب مثبت داده،  و دو باره با کلای مشابع و مشهور احمد سکارنو اولین ریس جمهور اندونیزی  و یکی از بنیان گذاران نهضت عدم انسلاک در روی صحفهء نشریهء اریانا افغانستان درخشیدید .   

 خداوند "ج" شما را همیشه خوش و صحتمند داشته باشد ، که تشنگان منطق نویسندگی تان را در ساحات مختلف مخصوصاٌ تاریخ کشور تنها نگذاشتید. 

 آ مدن شما را از طرف ارواح مرحوم نوری صاحب،  که بنام ارواح وی بنده معذرت خواسته بودم و پیشنهاد برگشت شما را تقاضا نموده بودم، خوش آمدید می گویم.

 وظیفه همه ما است تا با هم برادرانه و خواهرانه  و دوستانه برخورد ادبی داشته باشیم، زیرا ما در اصل موضوعاتی که بالای ان بحث می نمایم،  چیزی را تغیر داده نمی توانیم، اما واقعیت های موضوعات برای ما اشکار می گردد،  که خود وظیفه بس بزرگ می باشد تا همه ما بتوانیم در روشنایی واقعیت  و حقیقت  زندگی نماییم. 

نوشته های شما  از سالیان دراز به این طرف، طرف توجه بنده قرار گرفته بود ، که در آن صافی منطق و استدلالهای برنده شما را متوجه شده بودم،  و هر نوشته شما مانند وزش  شگوفه های سفید و شیر چایی در بهار ،  روح بنده را نوازش می داد و می دهد.  

روح صاف و پاک مانند اینه توان دیدن مفاهیم عمیق را ،  نسبت قرب آن به حق دارا بوده، زیرا روح حق و هستی در انسان متجلی است ،  که بایست انرا از کدورت صاف نگاه داشت  و خود حجاب خود نشویم .

 روح اینه هستی و تجلیگاه حق است و ضرروت  به حقیقت دارد.   بزرگان تاریخ ادبی بشر و پیامبران راه صیقل دادن انرا به ما نشان داده اند و خدمات بس بزرگی برای بشریت به میراث گذاشته اند .

جمله "انالله و انا الیه راجعون " مفهوم بسیار بالای فلسفی و عرفانی را در ادبیات ما دارا می باشد. این جمله یا ایه خودش یک کتاب علمی از نگاه علوم طبعی است. 

دو عارف مشهور ما در زمینه می فرمایند: 

خاک شد فطرت ز پستی لیک مژگان بر نداشت

ورنه از ما تا به بام  آسمان یک زینه بود


هر کسی که او دور ماند از اصل خویش

باز جوید روزگار وصل خویش 


الله محمد18.12.2025آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

محترم آریا!

 با عرض سلام.

 در تبصرهء قبل از تبصرهء اخیر تان بعد از چند جمله اول غیر مستقیم   و در درون متن با بردن مستقیم اسم بنده، بالای بنده حمله ور شده اید (مراجعه شود به شماره های 4و 15و 23)تبصره بنده، که بنده به همین علت با وجودیکه شما در تبصره اخیر تان  می نویسید عنوانی بنده نبوده ، موضوع را باید واضع و روشن می نمودم ، زیرا منطق محتویات تبصره قبل از تبصره اخیر تان  نتوانست منطقی تبصره اول بنده را رد نماید.     شما همیشه زمانی قادر به رد منطقی استدلال های بنده نمی شوید به اسم بنده پناه برده و موضوع اصلی را کاملاٌ  مسیر دیگر در بحث می دهید.  

 بنده نوشته خود را دو باره خواندم و نتوانستم انچنانکه شما در تبصره اخیر تان ادعا دارید در آن اهانت به شما را تشخیص نمایم.  مثلاٌ در تبصره شماره دهم به علت نقص گفتار خودتان در شماره اول،  به شکل استعاره نوشته ام که خودش پوقانه را سوزن می زند،  یعنی باد منطق گفتار را از جمله می کشد. و یا در شمارهء ذیل می نویسید:

11-"در آن نوشته، متذکر شدم: «لطفاً این متن را در بخش نظرسنجی‌ها قرار ندهید، زیرا هدف از نگارش آن، صرفاً انتقال نظر و تحلیل شخصی است و نباید به عنوان رأی یا نظر رسمی در نظر گرفته شود»."

 در اینجا  هم مایه عجب یعنی تعجب و حیرت بنده شد  "  رای یا نظر رسمی" یعنی چی و نوشته ام که: " عجب، عجب خان". این عجب، عجب خان  مترادف است به عجب خانه ، که  به شکل استعاره گفته غرض  شگفت زدگی اظهار شده،   و خان یعنی خانه تاکید به شدت حیرت است . جمله  حیرت بر انگیز است .

 در ارتباط  :" صرفاً انتقال نظر و تحلیل شخصی است و نباید به عنوان رأی یا نظر رسمی در نظر گرفته شود" ،  بنده نوشتم که هرگاه تمام  جمله را باز نمایم یعنی بالایش کمی مفصل تبصره نمایم:"  در سر نویسنده موی نخواهد باقی ماند.". این هم   به شکل  استعاره  است یعنی منطق نا معقول نوشته را عریان می نماید.  

ضمناٌ در شماره:" 12-"اما اینکه پورتال تصمیم گرفت آن را به نشر بسپارد، تصمیم خود او بود و من در این امر هیچ مداخله ‌ای نداشتم."

بنده در ارتباط جمله بالا بعد از توضیح دادن کوتاه به شکل استعاره نوشته ام که :" یعنی خودش خود را اعدام می نماید. " یعنی نویسنده به نابودی و انهدام فکری خود با چنین طرز افاده پرداخته است و به تفکر خود ضرر رسانیده است، زیرا   غیر ممکن است که از یک طرف نوشته شود:" د ر بخش نظرسنجی‌ها قرار ندهید" و از طرف دیگر در قسمت نشر آن  توسط نشریه نوشته شود:" تصمیم خود او بود و من در این امر هیچ مداخله ‌ای نداشتم." هر عقل سلیم می داند اینرا، در غیر آن خود نویسنده مستقیم انرا به نشر می سپارید.  

ضمناٌ اظهارات شماره 15 و 21 را بنده درست نمی توانستم بدانم و نظر خود را به نا درستی ان اظهار نموده ام. همه انرا دو باره می توان خواند.

 در سر تا سر نوشته بنده  انچنانی که نویسنده محترم در تبصره اخیر شان ادعا دارند ، وجود ندارد .

 نقش پا شو سراغ ما دریاب

هست ازین در رهی به خانه ما

حسیب الله18.12.2025آلمانhttp://www.arianafghanistan.com/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​سلام و احترامات قلبی خود را خدمت هموطنان محترم و عزیزم رسانیده، از خداوندمتعال صحت کامل و خوشی های فراوان برای همه استدعا میدارم.

دیروز در خلال مصروفیت های فراوان به مطالعهٔ برخی از مقالات و نوشته های هموطنان محترم و عزیزم پرداخته، از ورای اظهارات دانشمند گرامی و نیک سیر جناب محترم الله محمدخان از مریضی نویسندهٔ گرامی جناب محترم محمدداود مومند اطلاع یافتم که از بابت مریضی جناب ایشان جگر خون شدم، پس از تقدیم سلام و احترامات قلبی به جناب محترم داؤد مومند در قدم اول از خداوند متعال شفای کامل و صحتیابی برای جناب ایشان استدعا می دارم.

بدون شک که جناب محترم محمد داؤد مومند که با مقالات، نوشته ها و تبصره ها و پیام های پرمحتوی و همچنان با تحقیقات علمی شان به زوایای تاریک تاریخ افغانستان عزیز روشنی انداخته اند، یکی از افتخارات افغانستان عزیز محسوب می گردند، زیرا در برخی از تحقیقات و نوشته های جناب محترم داؤد مومند موضوعات و واقعیات تاریخئی ذکر گردیده اند، که با عث تنویر اذهان هموطنان عزیز ما می گردد.

به نظر من شخصیت های ملی و محترم مانند جناب محترم داؤد مومند که داشته ها و اندوخته های علمی شانرا با ما به اشتراک می گذارند، قابل قدر و احترام فراوان می باشند، که باید ما قدر چنین شخصیت های محترم و نیک سیر خود را بدانیم. چنانچه دانشمند محترم الله محمدخان و نیز دانشمند محترم خلیل الله معروفی به این موضوع اشاراتی داشته اند، من نیز خوشحال می شوم، زمانیکه صحت جناب محترم داؤد مومند بهتر گردیده و جناب ایشان میل، وقت و حوصلهٔ آنرا داشته باشند و معلومات و اطلاعات وسیعی شانرا با هموطنان محترم و عزیز ما به اشتراک بگذارند.

و من الله التوفیق

با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله

احمد آریا16.12.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

محترم الله محمد خان صاحب،

شاید متوجه شده باشید که کامنت من هرگز عنوانی شما نبوده است. آن کامنت طوری که از عنوانش پیداست، تنها برای دوستان نوشته شده بود و شما از آن جمع مبرا هستید؛ یعنی ترجیح دادید مبرا بمانید و در آن جمع قرار نگیرید. اما حالا که بر اساس گفته خودتان، کامنتم از نظر شما گذشت، لطفاً برگردید و این جمله را در آن از سر بخوانید؛ شاید این بار چیزی از آن درک کنید: «راستش، بودن یا نبودن او (داود مومند) در پورتال آریانا افغانستان برای من اهمیت ندارد، اما او بارها خواهان طرد این قلم (من) و حذف مطالبم از این پورتال بود و این تلاش همچنان ادامه دارد.» یعنی بی‌جهت، جناب و فرد دیگری از حلقه کوچک شما، تلاش می‌ کنید که بار کوچ داوطلبانه مومند را از پورتال آریانا افغانستان و تبعات و افتضاحاتی که در پی داشته است، بر دوش این قلم بیفکنید. ضرب ‌المثلی هست که می‌ گوید «خود کرده را نه درد است، نه درمان»، و یقیناً شما و آن دوسه تن دیگر که جز فحاشی راه دیگری نمیدانید، این حقیقت را شنیده ‌اید.

اما موضوع دیگری را نیز میخواهم به شما بگویم: رفتار شما واقعاً عجیب و تأسف بار است. فردی که با هویت مستعار و جعلی در یک رسانه ظاهر میشود، چرا باید چنین رفتاری از خود نشان دهد؟ یعنی چه، برادر عزیز، و سپس اهانت های از پشت پرده و به  شیوه دیالوگ ‌های «عجب خان و رجب خان»، در حالی که  با خودش حرف میزند و  مصاحبه  می کند و چرند میگوید، در هر کامنت باید به مردم توهین کند؟ این کار نماد بی ‌اخلاقی، ناپختگی و کم‌ ادبی است. کسی که جرأت دارد در فضای عمومی، با هویت و آبرو و شخصیت واقعی دیگران بازی کند، نباید با لباس مستعار و نقاب وارد میدان شود. بی‌ تردید، او فردی است که کمترین ارزش و احترام را برای خودش قائل نیست.

این نوع رفتار نشان میدهد که در عمق وجود، فردی کم‌ مایه است و تنها هدفش تخریب کسان است. ذکر نام خدا و رسول هم در شروع یا پایان تراوش‌های ذهنی‌ اش نمیتواند بر اقدامات شیادانه او سرپوش بگذارد و توده مردم را فریب دهد. این عمل ناپسند است و جز نشان دادن ضعف، بی ‌کفایتی و ناپختگی، چیزی دیگر نیست و هیچ جای دفاع ندارد.

باید بیاموزید، البته قبل از آنکه دیر شود، که اخلاق و احترام پایه‌ های هر جامعه سالم و انسانی است. دشنام و توهین به دیگران با هدف خرد کردن آنان و پشت نقابی که بر چهره دارید، تنها نشاندهنده پایه‌ ‌های سست اخلاق فردی است. کسانی که با گذاشتن عناوین غلوآمیز در کنار نام مستعار شما، قصد دارند شما را در اقدامات تان شجاع تر نمایند، در واقع در سطحی بسیار نازلتر قرار دارند و ارزش انسانی چندانی ندارند.

از آنجایی که اصلاً مایل نیستم با افراد فاقد هویت حقیقی در مناظره و گفتگو شرکت کنم، اما به خاطر ریشِ سفیدت، آنهم به گفته دیگران، این استثنا را برایت قائل شدم.


الله محمد15.12.2025آلمان

​براد ر عزیزم جناب محترم آریا صاحب!

با عرض ادب.

تبصره شما محترم ار مطالعه ام گذشت.

 1-"هر فرد صاحب فراست و عقل به درستی میداند که نه مکلفیت و نه صلاحیت آن را دارد که در سیاست ‌ها و امور یک ارگان نشراتی، که بنا بر خواست و اراده خودش میتواند میزبان نبشته‌ ها و اندیشه‌ های افراد باشد، مداخله کند و برای بنگاه تعیین تکلیف نماید."

 هرگاه در  جمله منظور بنده باشد. به کس تعین تکلیف نکرده ام و نشده. اینجا دوستان نظریات خود را در امور مختلفه با هم تبادله می نمایند و در صورت ضرورت با مسولین این صحفه. 

2-"زمانی که آریانا افغانستان به عنوان یک نشریه مستقل و غیر وابسته سیاسی،از نشر مطالب افراد بر اساس سیاست ‌های خودداری میکند،"

نشریه مستقل است، اما نویسنده گان آن استقلال فکری خاص خود را دارند. ضمناٌ زمانی از نشر یک مطلب خود داری می گردد، مستقل بودن ان زیر سوال می رود. 

3-" این اختیار و صلاحیت اوست که با امتیاز و مالکیت نشریه همراه است."

 اختیار و صلاحیت خود را نشریه خود بهتر می داند که چطور نظم بدهد. 

4-"این حق، در واقع، یکی از حقوق طبیعی و مشروع یک رسانه است که بر اساس استقلال و خودمختاری خود عمل کند."

چنین عمل هم می نمایند. 

5-"جای تعجب نیست که نویسندگانی که خود در هفت لایه و پوشش پنهان هستند و کسی نمیداند از کدام گروه و با چه تعلقاتی هستند، "

هفت لایه کم است هزاران لایه  پنهان نی بلکه اشکارا است، هرگاه بصیرت وجود داشته باشد. گروه "بنده" جهانی است، یعنی تمام بشر با تمام افکار شان به شمول شما محترم در گرده بنده هستند. تمام علمای طراز اول جهان در علوم مختلف در اطاق های مخصوص افکارم زندگی دارند. به خداوند "ج" تعلق دارم و در وی زندگی می کنم.   

6-"با نقاب‌ های مختلف بر چهره و از زیر آن ماسک، زبان نصیحت و اندرز باز میکنند"

در چهره شما نقاب است، فکر می نمایید در چهره دیگران است.  بنده نصحیت و اندرز نه نموده ام و اگر هم نمود ام و منطقی نیست کس قبول نه نماید.  

 7-"و به حکم و توصیه میپردازند که یک بنگاه با هویت و سیاست مستقل چه باید بکند یا چه نباید بکند."

 این شما هستید که به چنین عمل دست زده اید. بنده فقط در موضوع خاص که بروز نموده، خواسته ام بین نشریه و نویسنده سابقه دار شان وسیلهء اشتی را فراهم نمایم، که در زمینه پیشنهادات ارایه نموده ام نه حکم. حکم یعنی چنین که بنده می فرمایم باید هم اجرا گردد. باید مفهوم حکم را بهتر درک نمود. 

 8-"برای توضیح بیشتر، باید بگویم که چندی قبل، پس از خواندن کامنتی از محمد داود مومند، دریافتم که نامبرده به دلیل عدم آمادگی پورتال در نشر یکی از مطالبش در نکوهش برخی شخصیت ‌های فرهنگی و علمی، دیگر تمایلی نداشت برای پورتال چیزی بفرستد."

از توضیح بیشتر تان تشکر. 

9-"او این موضوع را در کامنت‌ هائی که به پورتال ارسال میکرد و همه شاهد آن بودند، متذکر شده بود."

یک شاهد هم بنده هستم. 

10-"در نتیجه، مکتوبی در قالب ایمیل برای کارمندان محترم آریانا افغانستان آنلاین فرستادم و نظراتم را درباره تصمیم این فرد ابراز کردم. "

در نقاط مختلف نوشته تان   ادعا دارید،  که کس در امور یک نشریه مستقل دخالت نباید نماید، اما در اینجا خود شما به چنین عمل دست زده اید. عجب انسان دانشمند که خودش پوقانه را سوزن می زند.

11-"در آن نوشته، متذکر شدم: «لطفاً این متن را در بخش نظرسنجی‌ها قرار ندهید، زیرا هدف از نگارش آن، صرفاً انتقال نظر و تحلیل شخصی است و نباید به عنوان رأی یا نظر رسمی در نظر گرفته شود»."

هر خواننده صاحب عقل سالم شخصیت نویسندهء سطر بالا را خود نگاه نمایند. 

"رای با نظر رسمی و نظر و تحلیل شخصی" عجب، عجب خان. هرگاه این دو جمله را باز نمایم ، در سر نویسنده موی نخواهد باقی ماند.

12-"اما اینکه پورتال تصمیم گرفت آن را به نشر بسپارد، تصمیم خود او بود و من در این امر هیچ مداخله ‌ای نداشتم."

 از یک طرف  از عقب نا مردانه و نا جوانمردانه  خنجر می زند ، که کس خبر نشود و نشریه را می خواهد طرف خود کش و شخصی نماید،  نشریه هوشیارانه این دخالت را افشا می نماید و از طرف دیگر می نویسد: "  و من در این امر هیچ مداخله ‌ای نداشتم." یعنی خودش خود را اعدام می نماید. 

13-"این حق هر ارگان نشراتی است که هرچه در اختیار دارد، منتشر کند. چنین روشی در جوامع متمدن و مدرن، معمول است."

در هیچ جا معمول نیست. زمانی شما نوشته اید دیگران خبر نشود، نشریه هوشیارانه نخواسته حاله دست شما گردد. 

14-"اما آنچه ناپسند است و نباید نادیده گرفته شود، اقدام فردی به نام الله محمد است "

هرگاه نا پسند می بود بعضی از دوستان انرا تایید نمی نمودند. برای شما نا پسند بود و شما مرکز جهان نیستید و اگر هم هستید با چنین تناقضات خود را از مرزک جهان بیرون نموده اید. اگر هم نا پسند بود، نا پسند تر از نوشته فعلی شما نبود، بلکه هدف ان  در نهایت جلوگیری از  خراب شدن رابطه نویسنده و نشریه  بود  . 

15-"که پی در پی با جملات درهم و برهم در این چند روز، از ملاقات خود با مومند سخن میگوید"

دروغ محض این پی در پی، زیرا یک مقاله نوشتم و از دیدار خود با محترم مومند صاحب صحبت نمودم ، که دو نفر دوستان انرا خوب دانستند،  که به جواب شان تشکر فرستادم.   دیگر آن هم  به ناشر محترم اریانا افغانستان انلاین بود، که بعد از ارزشمند تلقی نمودن نوشته بنده یک جواب فوق العاده معقول و درست برایم ارایه داشتند،  که به جواب شان مقاله دوم را ارسال داشتم،  به امید اینکه  محترم  مومند صاحب دو باره در جمع  ما بپیوندد، 

16-"و به عنوان وکیل و نماینده برگزیده ‌اش، ادعاهایی را مطرح میکند و خواهان بازگشت او به وبسایت است. "

بنده نماینده برگزیده خدای خود یعنی حق  هستم و به همان اساس هم عمل می نمایم و کدام ادعای هم نه نموده ام،  بلکه جریان که واقع شده، انرا تحلیل و بررسی نموده، تا  مصالحه صورت گیرد.    فقط همین. 

17-"او که از قول خودش در یک دیدار دوستانه در سانتا کلارا  به زیارت یکدیگر موفق شده اند، قصد دارد دعوایی را به هزینه این قلم مطرح کند و از پورتال میخواهد دروازه ‌ای را که هرگز بر روی مومند نبسته بود، باز کند. ".

شما خود تان این دعوایی را به هزینه تان مطرح نمودید با ارسال آن مقاله بر ضد مومند صاحب،  که همه انرا مطالعه نموده اند. شما می خواستید سیاست نشراتی این صحفه را تحت اداره تان آورده، چنانچه یک بار دیگر هم چنین نموده بودید،  اما نشریه انرا هم هویدا ساخت. 

18-"این موضوع کاملاً بی‌ارتباط با من است، "

 دقیق به شما ارتباط دارد. آیا لازم بود بعد از وداع نمودن محترم مومند صاحب به حیث یک افغان غیور به چنین یک عمل دست بزنید. وی وداع نموده بود. به شما چی ارتباط داشت که چنین یک مقاله بنویسید. اینجا کودکستان نیست. مرد باش مرد خدا.

19-"زیرا به نظر میرسد مومند حتی پس از اعلام قطع همکاری با پورتال، همچنان چندین کامنت دیگر برای آن ارسال کرده است؛ این مطالب همواره بر بستر پورتال موجود بوده‌ اند، "

این چندین یک یا دو بوده و انهم حتماٌ حتما بوده. 

20-"مگر اینکه حالا باید احمد آریا را مسئول بیرون رفتن او از پورتال بدانیم. "

احمد اریا را کس مسوول نه نموده و خودت هم با منطق که داری کسی نیستی که کس را بیرون نموده بتوانی. این خود مومند صاحب بوده که نسبت قضیه متذکره دیگر نخواست اینجا بنویسد.  

21-"راستش بودن یا نبودن او در پورتال برای من اهمیت ندارد، "

دروغ ، زیرا مقالهء که نوشته اید چیزی دیگری را به تصور می دهد  که افشا شد. 

22-"اما او بارها خواهان طرد  این قلم و حذف مطالبم از این پورتال بود و این کوشش همچنان ادامه دارد."

این موضوع مربوط به شما دو نفر می گردد که با هم تصفیه نمایید. 

23-"در هر حال، آنچه از جناب الله محمد خان، وکیل نامرئی مومند، انتظار داریم، این است "

بنده وکیل کس نیستم. بنده به محترم مومند صاحب احترام دارم و شخصیت بنده کاملاٌ از کالیبر دیگر است،  که قد فکر شما قادر به دیدن آن شده نمی تواند. دیده شود انتظار شما چیست. 

24-"که دیگر خوانندگان مطالب ارزشمند خود را در دنیایی از ناآشنایی و بی ‌تفاوتی رها نکنند و همانطور که بالاخره شجاعانه در برابر داود مومند در سانتا کلارا ظاهر شدند، این سعادت را نصیب دیگران نیز کنند."

شما خود را فعلاٌ شجاعانه از نوشته های شجاهانه بنده تغذیه نمایید و   خواننده گان با مطالب که بنده می نویسم، اگر خواسته باشند، خود را با بنده  اشنا سازند . محترم مومند صاحب یک استثنا بودند.  

نغمه ها بسیار بود اما ز جهل مستمع

هر قدر بی پرده شد در پرده های ساز ماند

احمد آریا15.12.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

 دوستان محترم،

هر فرد صاحب فراست و عقل به درستی میداند که نه مکلفیت و نه صلاحیت آن را دارد که در سیاست ‌ها و امور یک ارگان نشراتی، که بنا بر خواست و اراده خودش میتواند میزبان نبشته‌ ها و اندیشه‌ های افراد باشد، مداخله کند و برای بنگاه تعیین تکلیف نماید. زمانی که آریانا افغانستان به عنوان یک نشریه مستقل و غیر وابسته سیاسی، از نشر مطالب افراد بر اساس سیاست ‌های خودداری میکند، این اختیار و صلاحیت اوست که با امتیاز و مالکیت نشریه همراه است. این حق، در واقع، یکی از حقوق طبیعی و مشروع یک رسانه است که بر اساس استقلال و خودمختاری خود عمل کند. جای تعجب نیست که نویسندگانی که خود در هفت لایه و پوشش پنهان هستند و کسی نمیداند از کدام گروه و با چه تعلقاتی هستند، با نقاب‌ های مختلف بر چهره و از زیر آن ماسک، زبان نصیحت و اندرز باز میکنند و به حکم و توصیه میپردازند که یک بنگاه با هویت و سیاست مستقل چه باید بکند یا چه نباید بکند.

برای توضیح بیشتر، باید بگویم که چندی قبل، پس از خواندن کامنتی از محمد داود مومند، دریافتم که نامبرده به دلیل عدم آمادگی پورتال در نشر یکی از مطالبش در نکوهش برخی شخصیت ‌های فرهنگی و علمی، دیگر تمایلی نداشت برای پورتال چیزی بفرستد. او این موضوع را در کامنت‌ هائی که به پورتال ارسال میکرد و همه شاهد آن بودند، متذکر شده بود.

در نتیجه، مکتوبی در قالب ایمیل برای کارمندان محترم آریانا افغانستان آنلاین فرستادم و نظراتم را درباره تصمیم این فرد ابراز کردم. در آن نوشته، متذکر شدم: «لطفاً این متن را در بخش نظرسنجی‌ها قرار ندهید، زیرا هدف از نگارش آن، صرفاً انتقال نظر و تحلیل شخصی است و نباید به عنوان رأی یا نظر رسمی در نظر گرفته شود».

اما اینکه پورتال تصمیم گرفت آن را به نشر بسپارد، تصمیم خود او بود و من در این امر هیچ مداخله ‌ای نداشتم. این حق هر ارگان نشراتی است که هرچه در اختیار دارد، منتشر کند. چنین روشی در جوامع متمدن و مدرن، معمول است.

اما آنچه ناپسند است و نباید نادیده گرفته شود، اقدام فردی به نام الله محمد است که پی در پی با جملات درهم و برهم در این چند روز، از ملاقات خود با مومند سخن میگوید و به عنوان وکیل و نماینده برگزیده ‌اش، ادعاهایی را مطرح میکند و خواهان بازگشت او به وبسایت است. او که از قول خودش در یک دیدار دوستانه در سانتا کلارا  به زیارت یکدیگر موفق شده اند، قصد دارد دعوایی را به هزینه این قلم مطرح کند و از پورتال میخواهد دروازه ‌ای را که هرگز بر روی مومند نبسته بود، باز کند. این موضوع کاملاً بی‌ارتباط با من است، زیرا به نظر میرسد مومند حتی پس از اعلام قطع همکاری با پورتال، همچنان چندین کامنت دیگر برای آن ارسال کرده است؛ این مطالب همواره بر بستر پورتال موجود بوده‌ اند، مگر اینکه حالا باید احمد آریا را مسئول بیرون رفتن او از پورتال بدانیم. راستش بودن یا نبودن او در پورتال برای من اهمیت ندارد، اما او بارها خواهان طرد  این قلم و حذف مطالبم از این پورتال بود و این کوشش همچنان ادامه دارد.

در هر حال، آنچه از جناب الله محمد خان، وکیل نامرئی مومند، انتظار داریم، این است که دیگر خوانندگان مطالب ارزشمند خود را در دنیایی از ناآشنایی و بی ‌تفاوتی رها نکنند و همانطور که بالاخره شجاعانه در برابر داود مومند در سانتا کلارا ظاهر شدند، این سعادت را نصیب دیگران نیز کنند.

با احترام

دوکتور محمد اکبر یوسفی15.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم احمد آریا!

بار دیگر سلام و احترام تقدیم است. خرسندم از اینکه چند جمله را که انعکاس دهندۀ احساس قلبی ام بوده است، از نظر شما گذشته است. با شما می شود تا حدی راز دل شود. شما می دانید که من از طفولیت با دو زبان "پشتو" و "فارسی" یا "دری محلی" بزرگ شده ام. اما در طول عمر کدام داستان و کتاب "شعر" را نخوانده ام. خلاصه اینکه بخصوص در 54 سال اخیر، بیاد ندارم که درین سالها کدام کتاب را به "پشتو"، "فارسی" یا "دری" که نویسنده افغان و یا ایرانی بوده باشد، مکمل خوانده باشم. در جریان تحصیل با کتب و متون علمی، علوم طبیعی و اجتماعی سروکار داشته ام. در تمام عمر با دو زبان آلمانی و انگلیسی مطالب را مطالعه می کرده ام، که البته به زبان آلمانی بیشتر مصروف بوده ام. به  ترمینولوژی های علمی بیشتر توجه می داشته ام. آنچه را که باید متذکر شوم، اینست که متون مقالات مرحوم ولی احمد نوری و از شما را بیشتر از دیگران به راحت مطالعه کرده ام. مقالات تعدادی را درین چند دهه اصلاً نخوانده ام. احساس می نموده ام که برخی از آنها با پیشداوری ها و حدسیات و تعبیر های نادرست از کلمات خارجی، می تواند انسان را با تعبیر های ناسالم، عادت دهد. از توجه شما بار دیگر ممنون. با احترام. یوسفی.

دوکتور محمد اکبر یوسفی14.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم احمد آریا!

بار دیگر سلام و احترام تقدیم است. خرسندم از اینکه چند جمله را که انعکاس دهندۀ احساس قلبی ام بوده است، از نظر شما گذشته است. با شما می شود تا حدی راز دل شود. شما می دانید که من از طفولیت با دو زبان "پشتو" و "فارسی" یا "دری محلی" بزرگ شده ام. اما در طول عمر کدام داستان و کتاب "شعر" را نخوانده ام. خلاصه اینکه بخصوص در 54 سال اخیر، بیاد ندارم که درین سالها کدام کتاب را به "پشتو"، "فارسی" یا "دری" که نویسنده افغان و یا ایرانی بوده باشد، مکمل خوانده باشم. در جریان تحصیل با کتب و متون علمی، علوم طبیعی و اجتماعی سروکار داشته ام. در تمام عمر با دو زبان آلمانی و انگلیسی مطالب را مطالعه می کرده ام، که البته به زبان آلمانی بیشتر مصروف بوده ام. به  ترمینولوژی های علمی بیشتر توجه می داشته ام. آنچه را که باید متذکر شوم، اینست که متون مقالات مرحوم ولی احمد نوری و از شما را بیشتر از دیگران به راحت مطالعه کرده ام. مقالات تعدادی را درین چند دهه اصلاً نخوانده ام. احساس می نموده ام که برخی از آنها با پیشداوری ها و حدسیات و تعبیر های نادرست از کلمات خارجی، می تواند انسان را با تعبیر های ناسالم، عادت دهد. از توجه شما بار دیگر ممنون. با احترام. یوسفی.

احمد آریا14.12.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

جناب محترم دوکتور یوسفی،

سلام و احترام خدمت شما. از اینکه فرصت کردید و با کلامی سرشار از محبت و احترام، نظرات ارزشمند خود را با من به اشتراک گذاشتید، بی ‌نهایت سپاسگزارم. مطالب علمی و فلسفی شما همواره برای من منبع فیض و بهره‌ مندی است و من بی ‌وقفه در حال تعقیب و پیگیری آنها هستم تا از دانش و تجربیات غنی ‌تان بهره ‌مند شوم. 

مطالب شما درباره «تفاوت بین قدرت و زور» ، و همچنین تحلیل‌ های عمیق شما درباره سیستم‌ های اجتماعی و توازن قوا، همواره مرا به تفکر واداشته است. من نیز معتقدم که فهم بهتر از این مفاهیم، میتواند در توسعه جامعه‌ ای سالم و همآهنگ نقش مؤثری ایفا کند

از همراهی و انگیزه ‌ای که در نوشتن و به اشتراک گذاشتن دیدگاه ‌هایتان دارید، قدردانی میکنم و امیدوارم همچنان بتوانم از دانش و بینش روشنگر شما بهره‌ مند باشم. بی صبرانه منتظر مطالب آینده‌ تان هستم و امیدوارم این تبادل علمی و فلسفی، همچنان ادامه یابد.

با احترام و آرزوی سلامتی،  

آریا

الله محمد14.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم استاد گرامی، محترم معروفی صاحب عزیز!

با عرض سلام و آرزومندی سلامتی شما، نوشته شما  تحت عنوان "صلح هم انسانی است و هم کاملاٌ اسلامی" از مطالعه بنده گذشت"

1- " مدتهاست، که به علت خاص و معلوم، با نوشتن فاصله گرفته ام، ولو از خواندن کنار نرفته ام."

خداوند متعال با وجود همه مشکلات زندگی منجمله صحی،  به شما و همه ما قوت روحی بدهد، تا روح و روان خود را در حرکت سالم که جوهر اصلی زندگی است،  نگاه داشته بتوانیم، در غیر آن مرده های زنده هستیم. منبع خوب این قوت اثار بزرگان ادبی تاریخ بشر است، منجمله عبادات و مراقبت واقعی از روح و روان در این دنیای متشنج روحی تا روح و روان ما صاف و شفاف از مکدرات شیطانی مانند اینه نگاه داری گردد.

2-"مقالۀ ایشان را زیر عنوان "محترم مومند صاحب و ادارۀ آریانا  انلاین "  باز کردم و دوبار از نظر گذشتاندم و از عمق دل دریافتم، که ایشان مرد اصلاح و آشتی هستند و هرگز نمیخواهند، که بین دوستان فاصله افتد."

بد ترین رزالت نسبت عدم تربیه و دانش سالم  تقویه نفاق و منافقت بین انسان ها توسط انسان ها است.

3- "من، که خود نسبت به "استاد خلیلی" دید دیگر و متفاوت از دید جناب "داوود مومند" دارم، طرفدار "ابراز نظر" و خواهان آن هستم، که هر نویسنده نظر و برداشت مستقل خود نسبت به اشخاص و شخصیتها را داشته باشد".

با وجودیکه برادرزاده مرحومی از دوستان بی اندازه زیاد نزدیک بنده است، نمی دانم به کدام علت به این شخص و اشعارش هیچگاه علاقه نگرفتم، که احتمالاٌ علت آن علاقه بنده به شاعران کلاسیک زیاد  تر بوده باشد، اما اقرار می نمایم که در سرودن اشعار دست یعنی روح  بسیار بالا داشته  است. 

 واقعیتهای سیاسی که توسط دوستان اینجا در مورد نامبرده نشر شد، مایه بسیار زیاد حیرت بنده گردیده است، که از آن مطلع نبودم. مانند قصه شاه ایران و شاه پاکستان و کتاب عیار خان. 

 4-" در حالی، که هر انسان نه تنها "جائزالخطاء" بلکه حتی "واجب الخطاء" میباشد؛ و بگذارید، که مردم ما در بارۀ شحصیتهای علمی و ادبی و سیاسی و اجتماعی ما، آزادانه نظر خود را بنگارند!"

این جمله شما   انکشاف فکری بشر را نشان می دهد ، زیرا هر گاه انسان ها در عرصه علوم مختلف منجمله سیاست، تخنیک و غیره اشتباه نمی نمودند ، موفق به پیدا نمودن راه درست نمی گردیدند. یعنی از اشتباه است که انسان می اموزد.  

این ازادی بیان که شما از ان ذکر می نمایید، باعث جلوگیری از خطاهای مزید در عرصه های خاص خود می گردد عوض اینکه تشنج مزید خلق نماید. 

5-"من، که یکی از دوستان بسیار زیاد نزدیک مرحوم "ولی احمد نوری" بودم، به نکوئی و به یقین تمام میدانم، که اگر شخص جناب "نوری صاحب" زنده میبودند، مقالۀ انتقادی "محترم مومند" را به نشر میسپردند. و اگر  لزوم می افتید به نقد آن مقاله میپرداختند."

بنده هم به همین عقیده هستم و انرا در یک نوشته خود که انشالله نشر خواهد شد، ذکر نموده ام. 

6-"دوری "جناب مومند" ازین صفحۀ گرامی نه تنها حیف بزرگ، بلکه یک ضایعه و حتی ضربه ای ست، که بر پیکر "آریانا افغانستان  انلاین" وارد آمده است."

به یقین که چنین است و بنده از موضع گیری شما و محترم توخی صاحب در زمینه تشکری می نمایم تا مگر موفق به برگشت نامبرده از تصمصم شان شده بتوانیم. 

7-"من به حیث یک نویسندۀ سرسفید و ریش سفید این صفحه از ادارۀ محترم "آریانا افغانستان آنالین" با الحاح و تضرع افغانی خواهش میکنم، که از هر طریق ممکن راه ورود "جناب مومند" را هموار بگردانند، چون به یقین میدانم، که با چنین کاری روان "نوری صاحب مرحوم" ، خوشنود خواهد گشت!"

بنده در مطابقت با تذکر بالای شما یک چند سطر نوشته ام،  که احتمالاٌ به نشر برسد و این وظیفه را غرض همکاری با نشریه "آریانا افغانستان انلاین" منحیث خواننده انها  بعد از نشر تبصره شان در ارتباط نوشته اولی بنده، ادا نموده ام ، که احتمالاٌ "معذرت" اشتباه به صورت عموم طرف قبول نویسنده بر جستهء این نشریه محترم مومند صاحب  شده بتواند. 

بیدل سخنت نیست جز انشای تحیر

کو آینه تا صحفه دیوان تو باشد


الله محمد14.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم توخی صاحب!

سلامهای بنده هم به شما محترم برسد.

بسیار زیاد خوشحالم که بنده توانستم به ملاقات محترم مومند صاحب برسم و شما را هم از این ملاقات معلومات دهم.

این خداوند متعال بود که بنده را مانند اینکه به حج خواست، به ملاقات وی رسانید. 

وقتی فکر می کنم که از کجا به کجا با این پیشرفت تخنیک رفته ام،  مایه تعجبم می گردد. بنده فوق العاده از پرواز با طیاره می ترسم و هر گاه مجبور نباشم به این کار مبادرت نمی ورزم. 

 پرواز طیاره کمی پاهین تر از   قطب شما ل   با سرعت تقریباٌ هزار کیلو متر فی ساعت، ده  ساعت  بود . با گذشتن  از  بالای گرین لند پر از برف و جنگلات شما ل کانادا  و بلاخره بعد از چند روز  تقریباٌ دوازده ساعت با موتر از سیاتل به طرف کالیفورنیا تا ملاقات نامبرده به یک طلسم به نظرم کنون که در خانه و جای خواب خود هستم ،  می  اید. 

لذت اصلی این سفر را کنون با شما می برم ، که انرا اظهار می دارم در غیر ان همه ان تکلیف بود.

بلی بنده هم مانند شما تشویش صحت وی را داشتم و دارم، اما یک فرموده مرحوم ابن سینا را برایشان که در کتاب شفای وی است،  اظهار داشتم که خود را از نظر روحی قوی بگیرد، زیرا اکثر امراض جسمی از سیستم عصبی مغز و روح می تواند اداره گردد، تا بتواند  به مبارزه و تداوی مرض پرداخته و قسمیکه بنده حال وی را یافتم امید واری زیاد است، که شفا پیدا نمایند.  

تشکر از اینکه با نوشته بنده توافق تان را اظهار نموده اید. بنده یک بار دیگر بعد از اظهارات معقول و منطقی نشریه، چند خطی در ارتباط برگشت نامبرده در جمع ما نوشته ام ، که امید است موثر واقع گردد و محترم مومند صاحب را دو باره در جمع خود داشته باشیم و از معلوماتهای علم تاریخ و سیاست شان و منطق بالای شان در ارتباط موضواعات طرف علاقه شان،  مستفید شده بتوانیم. 

صحت و سلامتی شما محترم را هم از خداوند متعال خواهانم. تشکر. 

پیری ام پیغامی از رمز سجود آورده است

یک گریبان سوی خاکم سر فرود آورده است 

دوکتور محمد اکبر یوسفی13.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

جناب داکتر صلاح الدین سعیدی!

سلام بر شما!

تعجب من برین است که شما را چه چیز تحریک نموده است، که به عنوان یک فرد در جمع اتباع دولت در سر زمین افغانستان این کلمه را، با این نوع سوء تعبیر مطرح می کنید اینکه یک دولت، یک زمان برای همه اتباع یا «رعیت» آن تحت حاکمیت در قلمرو تحت تسلط خود، چنین نسبت را تحت این کلمه ابلاغ کرده است، که هر فرد از اتباع آنرا «افغان» نامیده است. شما مانند اینجانب فرد هستید. نه شما مرا ملزم و تابع خود شمرده اید که بگوئید، صلاحیت را شما دارید یا اینکه بگویم اینرا من صلاحیت دارم که بر شما تحمیل و یا برای شما ابلاع کنم. این دولت است که برای شناسائی اتباع خود که ساکن قلمرو اوست و پس از اعلان، مکلفیت و حقوق مساوی را برای همه اتباع، اتباع قبول کرده است، سند رسمی وابستگی به دولت را هم، دولت از دفتر خاص «دولتی»  خود صادر کرده می تواند. نه شما و نه من برای خود ما «تذکره» می نویسیم. نه شما به حیث فرد بر فرد دیگر حق امر کردن  دارید،  نه من، مگر مرجع قانونی مطابق قانون برای شما و یا برای من   وظیفهٔ قانونی تفویض کرده باشد. تصور اینکه بعضاً در مناسبات بین المللی، وابستگی «ملی» را با وابستگی» دولتی» در عمل یکی می شمارند، تابعیت از دولت بدین معنی نیست که با سیاست یک گروپ حاکم موافق بود و حتماُ اطاعت کرد. این با هویت ربطی ندارد. دولت ها می توانند تابعیت دولتی کسی را از او بگیرد و یا به تبعهٔ جدید همین حقوق و مکلفیت را تضمین کند. وقتی فرد  در افغانستان بگوید که او «افغان نیست» این به فرد دیگر ربطی ندارد. فقط می شنود. اگر همان فرد به مقام دولتی، بگوید، فقط دولت حاکم کاری کرده می تواند و بس. با احترام. یوسفی.

دوکتور محمد اکبر یوسفی13.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

 جناب محترم احمد آریا

نخست سلام ها و احتراماتم را تقدیم می دارم. واقعاً در همین لحظه همه کلمات مناسبی را فراموش کردم، که باید آن احساس خرسندی قلبی  مناسب ام را که از مطالعۀ مقالۀ نهایت عالی و پر محتوای شما که به تأریخ ۱۲ دسمبر ۲۰۲۵م در سایت «أزیانا افغانستان آنلاین» تحت عنوان: «توطئه های نژادپرستانه و نقش آنها در تضعیف وحدت ملی» بدست نشر سپرده اند، می توانستم آنچه را افاده کنم  که از صمیم قلب آززو داشتم.جیزیکه در ذهن دارم شما نخستین کسی هستید که بعد از مطالعۀ آثار ارزشمند "هنا ؛رینت" که می گفت "قدرت و زور یکی نیست"، هم چنان در باره سیستم اجتماعی ایالات متحده و تناسب قوای بین المللی نوشته اید که منسبات اجتماعی چگونه است . من قبلاًهم از مقالهٰ قبلی شما، خرسند شدم که شما فقط یگانه "نویسندۀ" متولد افغانستان بوده اید که از شناخت تان به مهاجران افغان نوشته اید که در همزیستی با همسایگان خود از خود چه رفتار و کردار نشان دهند، تا در اجتماع نو، باعث ناراحتی خود و دیگران نشوند. شما می دانید که اینجانب ۵۴ سال قبل جهت تحصیل وارد خاک آلمان (در زمان سلطنت) شده ام. زمانی که در رشتهٔ ریاضی و مضمون فرعی فزیک، در بخش فزیک تیوریکی « کوانتوم – فزیک» امتحان «یونورستی»  را سپری می نمودم، درک می کردم که چی فرق بزرگ بین اعتقاداتدینی و برداشت های علمی وجود داشته است. من الهام خیلی روشن از آنچه گرفتم که « پلورالیزم» در همه اجتماعات یک رخ انسانی و غنای علمی فرهنگی را هم از خود نشان می دهد. طوری که می دانید، بشکل مقاله حکومت «سکولایزم» را ا ز  روی تجارب تآزیخی برای همزیستی پیروان ادیان و نژاد ها مختلف، مفید می دانم. با احترام. یوسفی.


آريانا افغانستان آنلاین13.12.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

جناب محترم الله محمد،

با تشکر از نگارش ارزشمند شما، به اطلاع میرسانیم که ما با جناب محترم داود مومند صائب هیچکدام مشکلی نداریم. درب این وبسایت برای جناب ایشان مثل همیشه باز بوده، مایۀ افتخار ما خواهد بود که بتوانیم مطالب ایشان را در این وبسایت منتشر نماییم.

مطلبی که ایشان در خصوص استاد خلیلی نوشته بودند، صرفاً به دلیل احترام به جایگاه و یاد استاد ولی احمد نوری که ارادت خاصی به استاد خلیلی داشتند منتشر نگردید. توضیحات ما در خصوص نوشتۀ نهم سپتمبر که در  آریانا افغانستان آنلاین منعکس گردید به وضوح بیان می‌دارد که عدم نشر مطلب مذکور همچنان به دلیل مغایرت با پالیسی‌های نشراتی ما بوده است، و نه به دلیل وجود هرگونه تمایلات یا انگیزه‌های شخصی.

باید تذکر داد اینکه، برای ما تعجب آور است که دو نویسندۀ وطندوست، پرکار و عاشق افغانستان چنین برداشت ‌های متفاوتی از یک شخصیت واحد داشته باشند. اگر این تفاوت دیدگاه‌ ها به حدی عمیق باشد که علایق شخصی بر بیان حقایق در معرفی اشخاص صاحب فضیلت، چه در حوزۀ فرهنگی و چه سیاسی، غالب گردد، قضاوت برای خوانندگان این مطالب ضد و نقیض دشوار خواهد بود و ابهامات زیادی ایجاد می‌کند.

قطع همکاری یا دلسردی نویسندگان در پی عدم نشر یک مطلب برای ما ناپسند و غیرقابل قبول است. انتظار می‌رود هر نویسنده در نهایت تصمیم نهایی و صریح اداره را بپذیرد و از درخواست مکرر دلایل و براهین بی‌ نتیجه پرهیز کند. همان ‌طور که بر همگان واضح است، این رویکرد (تفرقه بر سر اختلافات جزئی) یکی از نقاط ضعف تاریخی ما افغان‌ ها بوده است که با کوچکترین اختلاف نظر، موجب انشعاب و تضعیف مجموعه‌ ها می‌گردد.

ادارۀ آریانا افغانستان آنلاین با قاطعیت اعلام می‌دارد که در تعامل با تمامی نویسندگان، کاملاً بیطرف، عاری از هرگونه تعصب یا غرض شخصی عمل می‌کند و هدف اصلی آن، گام برداشتن در مسیر وحدت و همبستگی ملی میان تمام اقوام افغانستان است.

در اخیر عرض میداریم اینکه، به صورت عموم ما در جر و بحث های علاقمندان وبسایت خود را دخیل ندانسته، به ابراز نظر آنان احترام گذاشته و قضاوت را به خوانندگان سایت میگذاریم.

تشکر

اداره

دوکتور صلاح الدین سعیدی 13.12.2025انگلستان/FotoGallary/CountryIcons/UK.png

راه برطرف کردن یک فتنه در تذکرهٔ افغانی! 

کلمهٔ افغان در ابتداء انتخاب ما نبوده و این نام قرنها قبل بر ساکنان اقوام کوهای هندوګش از جانب هندیها و پارسها/ کتیبه های داریوش و قبل از آن اطلاق شده و حال یک هویت است! افغان یک صفت است و نام قوم نیست! 

همان ګونه که آمریکا از نام دوست نقشه کش ایتالوي هست که از بعد کشیدن نقشهٔ سرزمینهای جدید یافتهٔ از امریکا را نام دوست خود امریکوس ګذاشت و حال امریکا و یک هویت شده! 

ما چه ضرورت داریم و داشتیم در برابر نام هر تذکره ګیرندهٔ افغان ،  خانهٔ را به نام افغان و بعد قوم و ... بنویسیم و خانه پری کنیم. عوض این میتوانستیم و حال میتوانیم مثلا در أخیر نوت و یادداشت به سه زبان پشتو، دری و انګلیسي بنویسیم و بګذاربم که به محتوی ذیل باشد: 

نوت: این تذکرهٔ هویت متعلق به تبعه و شهروند افغانستان- افغان هست! هرکس آنرا بیابد لطفاً به نزدیکترین ادارهٔ پولیس و یا نمایندګی سیاسی افغانستان تسلیم کند! 

و یا: در اول تذکره، به سه زبان، پشتو، دری و انګلیسی عنوان نوشته و آورده شود: 

این تذکرهٔ تابعیت تبعه و شهروند افغانستان  و افغان است!  

باین تذکر در ابتدا و در أخیر به صورت چاپی ضرورت به اضافه کردن قلمی آن نبود و نیست! 

نظر شما در مورد چیست؟

داکتر صلاح الدین سعیدی 

۱۴/۱۲/۲۰۲۵

۰۰۴۴۷۸۸۶۴۷۴۶۳۸

عمر توخي13.12.2025سوېډن/FotoGallary/CountryIcons/Sweden.png
محترم الله محمد ته سلامونه!
د محترم مومند صاحب د حاله څخه ستاسو لنډ راپور که څه هم چي د خوښۍ تر څنګ د تشويش سبب هم سو، خو مومند صاحب ته به دعاوي کوو چي خدای ج صحت او روغتیا ور په برخه کړي.
ستاسو په دغه لیکنه کي زه ستاسو د ټولو وړاندیزونو او نظرونو سره همنظره یم، او د مومند صاحب د تاريخي او څېړنيزو ليکنو د دوام په هيله د اريانا په درنه او رنګینه وېب پاڼه کي۰
 جوړ اوسی.
Hazarzbek Tajiashtun06.12.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png
​یادداشت پورتال افغان جرمن آنلاین

".....اخیراً بحث و مشاجره در شبکه های اجتماعی از منبع یا منابع مبهم و مشکوک به راه انداخته شده ‏است که چه کسی افغان است و چه کسی افغان نیست، آنهم تحت شعار: "من افغان هستم!"؛ "من افغان ‏نیستم!" ‏این بحث بیهوده باعث شور و غوغا در شبکه های اجتماعی گردیده است......مردم شریف ما همه هویت ملی شان را می شناسند و به آن باور دارند.......هویت قومی هریک از اقوام کشور محفوظ و قابل احترام میباشد و همه دارای حقوق و وجائب ‏برابر و مساوی اند و هیچ قوم را بردیگری تفوق و امتیاز نیست.‏.....به این اساس اصل هویتی اعم از ملی و قومی را نباید زیر بحث برد و مورد شک و تردید قرار داد..... "

تعجب آور است چنین سفارشی که از طرف یک شخص نه بلکه برداشت " تیم کاری" یک نشریه معتبر را انعکاس میدهد.

 هرگاه این بحث هویت بیهوده می بود  و همه به گفته امد شما " دارای حقوق و وجائب ‏برابر و مساوی " میبود چنین "غوغا" یی اصلا بر پا نمی شد. لطفا چند سطر زیر را با ذهن باز تحلیلی بخوانید:

بنا قرار داد اجتماعی افغانستان از شروع دوران بود یک کشور حایل به اساس سلسله - مراتب - ذاتی بنا یافته است و ادامه دارد. بنا بر همان نوعی از ساختار است که  درامتداد بعدی چنین منشا, ارزش, ساختار و محور; تعاملات بعدی اجتماعی به اساس خطوط قومی در افغانستان نیز درجه بندی گردیده است.

وقتی یکی از گویا اقوام در مرکزیت همیشه گی امتیازت چند جانبه وافر قرار داشته مثلا در افغانستان اغا صاحب و حضرت صاحب می گردند و دایم چنین باقی می مانند, در سلسله بعدی چنین قرار داد اجتماعی اقوام بومی نیز با همان روحیه صف ارایی میگردد. حتمی شنیده اید که گل از گل رنگ می گیرد.

مشکل هویت در افغانستان جدی و  نهایت سیاسی ریشه داراست که با پوشش شکر لفظی شیرین حل نمی گردد. 
دوکتور صلاح الدین سعیدی 06.12.2025لندن/FotoGallary/CountryIcons/UK.png
درایت
 
حضرت ابوالمعانی بیدل ، در سفته و رهنماست: 
 
به سفله ګان چو رسی اندکی  تواضع کن 
دری که پست بود میتوان خمیده ګذشت
بیدل
 
اګر هدف ګذشتن است به هر قیمت شد
ګذشتنی  همه ما ایم  چې خمیده و  زشت
اګر به حکم مصلحت خمیدن است ممکن
الهی لحظهٔ قامت رسیدن آسان کن!

د ص سعیدی


صحرائی02.12.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب محترم احمد آریا!

واقعاً خرسندم از اینکه به اشارات این مسافر صحرائی متوجه شده اید. شما درست می گوئید که این "وحید" یک نام "مجهول الهویه" خودش را نه تنها در املاء و انشاء مشکوک ساخته است که در تحت چه پوشش در طی زمان بیش از دو دهه در "گمرک" و دروازه "تورخم" توظیف است و علاوه از اینکه با تذکرات دیگر خود که گویا شنیده است که کمپیوتر های "غربی" چگونه کلمات را تصفیه می کند، باز تشویش تصنعی خود را تبارز می دهد  که گویا به حیثیت و شهرت افغانهاصدمه می رساند و در ضمن نامهای نویسندگان را هم ذکر می کند، که بدون شک با آنها بدبینی را هم پخش می کند.  اینکه این شخص نان خود را با نمک راسیزم شور می سازد و باز در افطاریه "خرمای" عرب توصیه می کند، خود فهماست که می خواهد از"طالب" نامنهاد افراطی هم منفعت ببرد. صحتمند باشید. با احترام. صحرائی.


پاچا02.12.2025کلیفورنیا امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

راځۍ چی وخاندو!!!
(قتقتک TV پخش میکند)
جنگ وجدال در بین غلامان پاکستان بر سر تقسیم قدرت وطعنه ها به یک دیگر، شهباز شریف صدراعظم پاکستان مثل ریفری بازی تینس بالا نشسته است وخاینین ملی وطنفروش  را برای بربادی ونفاق افغانستان دانه انداخته میرود. هر کس که این طنز را ترتیب داده بیخی به واقعیت نزدیک است، از طرف من (پاچا) برایش صد نمره داده میشود و شما شنویندګان و بینندګان را دلتان وبایسکل تان.
 
لطفآ لینک ذیل را برای خنده قهقه کلیک کنید.
https://www.tiktok.com/t/ZTrAfamRM /


در ویبساید اریانا افغان انلاین دیده میشود که بعضی اشخاص بالای یکدیګر اتهامات وناسزا وارد میکند، و میګوید که توبد کردی وما خوب کردیم. به نظر من غیبت سیاسی ثواب دارد اما غیبت شخصی عذاب دارد. هر کسیکه بر ضد منافع دولت باشد و خیانتهای ان شخص افشا نشود ګناه کبیره است. شخص خودم مخالف اسرار شخصی مردم استم. 
حاجی محمد کامران کمیدی مشهور رادیو وتلویزون افغانستان در یک درامه ګفته بود ( په دی موټر کی بیروبار دی، ګیرو دار دی ... ). باید بګویم که در ویبساید اریانا افغان انلاین بیرو بار و ګیرودارموجود است. 
خواهشمندم که بعوض اینکه بالای یک دیګر اتهامات مؤجه و یا نا مؤجه وارد کنید بهتر خواهد بود به واقعات و نابساما نیهای فعلی افغانستان نظریات خودرا شریک سازید. 
ما افغانها سر سقراط، افلاطون و ارسطو را خاریدیم و میګویم منم، به لحاذ خدا در این جهان از ما وشما کرده اشخاص فهمیده ونابغه  دیګر هم موجود استند ولی صدایش نمیبراید. متل است: در شکم ګاو هزارها روپه را بچه است ولی صدایش نمیبراید،ولی در کون ماکیان دو روپه را تخم است صدایش کلی دنیا را میګیرد. بخشش میخواهم ولی از حقیقت باید انکار نشود.
من به حوصله وشکیبای کارکنان محترم دعوت میډیا و اریانا افغان انلاین حیران استم که بدون در نظر داشت خوب و یا بد همه نوشته های ما و شما را بدون سانسوربه نشر میسپارد. شخص خودم مرهون احسان شان استم، ولی در مورد بعضی مردم نمیدانم. بعضی مردم احسان فراموش هستند، اما من هیچوخت احسان کس را فراموش نمیکنم، البته وجدانم احسان فراموشی را قبول نمیکند.
 بسیا ری چیزهااست که باید ګفته شود، اما چه فایده، چرا که همه ما نابغه استیم ولی تا حال سوزن کالادوزی را از پاکستان خریداری میکنیم.
احترام
پاچا

Hazarzbek Tajiashtun01.12.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​تکثیر مدیا امروز مبنی بر "من افغان هستم " و "من افغان نیستم" :

 در کشور ها پسا مادرن مانند ایالات متجده امریکا که بزرگترین واحد قومی دران چینایی ها اند, ولی هویت و کلچر جمعی در مرکزیت اکثریت هم رقم که امریکا یی ها سفید پوست اند می چرخد. دراروپا هویت سیاسی و اجتماعی در محوریت اکثریت قومی منسجم و تعریف گردیده, واحدها جداگانه را در بود کشور ها مستقل به وجود اورده اند. دراسیا مرکزی و جنوبی به جز یک استثنا, هویت سیاسی و اجتماعی تمام کشورها باز هم در گرد قوم اکثریت می چرخد. بحث خوب بودن و بد بودن چنین ترند اجتماعی انسانها را کنار گزاشته, ولی نمیشود از بود ان انکار نمود. 

بنا برهمین منوال که گفته امد, در دو طرف خط دیورند در حدود پنجاه ملیون پشتون موجودیت دارند که در افغانستان و پاکستان زندگی می نمایند. هویت رسمی پشتون ها در جغرافیا پاکستان از دیر زمان به "NWFP" و اخیرا با "خیبر پشتون خوا" مشخص گردیده که هردو نام فقط یک ساحه جغرافیایی - نه هویت قومی - را تمثیل و انعکاس میدهد.

در افغانستان پشتون ها پر جمیعت ترین از اقوام اند. هویت سیاسی اقوام دیگر افغانستان در خارج از سرحدات افغانستان ان هم در به دیوار, در موجودیت کشورها مثلا تاجیکستان, ازبیکستان و ترکمنستان مشخص و پابرجاه تعریف گردیده است.

با در نظرداشت سرشت اجتماعی فعلی انسان ها که در سه قاره مختصرا مرور گردید, ایا انتها بی ادبی نخواهد بود که هویت سیاسی 50 ملیون نفوس را رد و نادیده گرفت?

ع و حيدرى01.12.2025سدني استراليا/FotoGallary/CountryIcons/_w/AUS_png.jpg
ایاز نوري!


ته د پوښتنې حق هغه وخت لرلای شې چې اول د شوروي د اشغال په وخت د خپلو حزبې او نظامي جنایتونو حساب ورکړې.

خلقیانو تر ټولو ډېر پښتانه شهیدان کړي—نو ستا دا دعوه چې «پښتون» او «امانیست» یې، یوازې ځان تېرایستل دي.


لومړی دې خپله نظامي دوره، د خاد اړیکې او د رژیم د ملاتړ هر سند د نړیوالې محکمې (هاګ) ته وسپاره.

تر هغو چې د خلقی–پرچمي جرمونه نه وي منل شوي،

نه پوښتنې کولای شې، نه د تاریخ قضاوت ته دعوه.

بیا به ستا وروستي سوال ته ځواب درکړم—

کله چې ستا لاس ددې ولس له وینو پاک شي.

احمد آریا30.11.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

درود بر شما، صحرایی محترم، برادر گرامی.

از کامنت قبلی‌ تان  عنوانی این قلم سپاسگزارم. 

همچنین کامنت شما درباره «وحید از طورخم» را نیز خواندم. یک مجهول‌ الهویه‌ و کمسواد دیگر با اجندای معلوم  و طالبانی که حتی «تورخم» پشتو را با املای «پنجابی» مینویسد. 

شما به سلامت باشید. 

با احترام

آریا


محمد ایاز نوری30.11.2025هالند/FotoGallary/CountryIcons/NL.png
​سلام به افغانهای محترم، 

شاغلی واحد حیدري اوس د ځان د سپینولو لپاره لینا روزبه ته توکم پاله وایي. در حالیکه د لینا تر څنګ، ته خپله واحد حیدري یو سخت متعصب، ضد پشتنو او قومي مریض یاست. څه موده پخواء د همدې سایت یوه لیکوال پر حیدري همداء نیوکه وکړله.

واحد حیدري پخپل معرفت لیک کې، خپل پلار مقتول لیکي، اما دا نه لیکي، چې د جناب پلار امان الله حیدري څوک ؤ؟ کوم وخت؟ ولې؟ او چا مړ کړ؟ 

د دغه کس شدید دوشمنانه چلند د دغه قلم سره، زه په لاندو عواملو کې تحلیل کوم:

۱- چون زه د افغانستان یو پشتون او د (تاریخي پکتیا) یو پشتون یم، نو د دغه کس سخت نفرت او تعصب د ګران افغانستان د (پشتنو) څخه دې ته اړ کړای ده، چې د افغان پخواني د اردو صاحبمنصب سره داسې لیونتوره هیجاني چلند وکړي. اما د پکتیا حقیقت، د افغان ملت په کچه او د وطن د ناموس په دفاع کې، افغان ملي مبارز او مشهور امانیست مرحوم میر غلام محمد «غبار» څه داسې کشلای ده: «این مردم دلیر و مسلح امریه شاه امان الله برای جنگ با انگلیس را به مثابه رفتن به عروسی استقبال نمودند… جلد اول، افغانستان در مسیر تاریخ»

۲- دغه واحد حیدري په سیاسي لحاظ بې پرې نه ده، لکه څنګه، چې هغه له پخواء لیکلي د نادر خان (د انګرېز د نقشې مطابق د غازي شاه امان الله رح څخه د سلطنت د مقام د غاصب، میزان ۱۳۰۸ش)، او د نادري خاندان سخت طرفدار او هوا دار ده.

بناً زما محکم، استوار او صداقتمند «امانیستي» دریخ او قلمي مبارزه مې د دغه سړي څخه خوب الوزولای ده. زه افتخار کوم، چې دغسې یو عنصر سمبال په دغه صفاتو، زما سر سخت مخالف ده.

۳- د ثور ۱۳۵۷ل د کودتا څخه پس او د وروستیو ۴۰ کالو کورنی او بهرنی جګړو او مهاجرتونه په نتیجه کې، افغان منورینو او خصوصاً د دوهم او دریم مشروطیت د عزیز القدره مبارزینو وارثانو ته داسې یو چاپېریال برابر سو، چې د خپلو مشرانو هغه امانت ورکړل سوي اسناد افغان مظلوم ملت ته را افشاء کړي. په دې لړ کې:


- «د افغانستان د خپلواکي او نجات تاریخ کتاب»، لیکوال لوی امانیست جرنیل یار محمد خان وزیري

- «افغانستان در مسیر تاریخ جلد دوم»کتاب، مولف لوی امانیست میر غلام محمد غبار

- «نادر خان و خاندان او»، رساله، لیکوال لوی امانیست علامه عبدالحی حبیبي

نور اسناد به هم وي او دا قلم به په دغه د پردیتوب په ماحول کې ورنه محروم پاته وي. بنا، اوس فکر وکړو، د داسي مهمو تاریخي اسنادو ملت ته راوتل د پخواني حاکم خانداني سلطنت د ماهیت او مضمون او بد نیت په باره کې، دا خو د دغه خاندان د عاشقانو لپاره د هغو مُدهشو بمونو غږونه دي، چې یو پر بل پسې ورباندې وچاودل. اوس د دغو افرادو او اشخاصو څخه، چون لاره د منطق او دلائلو ورکه ده، او د خاندان سلطنتي پایه د سرطان ۱۳۵۲ل د کودتا په ذریعه رانسکوره سوله او بیا د خاندان وروستی کس سردار داود خان د ثور د ۱۳۵۷ل د عسکري کودتا په ذریعه له منځه ولاړل، نو شروع کړې په کنځلو، تهمتونو، خیالي محکمو دایرولو… دغه ویب سایت ته منډې وهه، هغه ویب سایت ته منډې وهه او خپل زهرجن او حتی درواغجن نظریات خپروه، چې دغه روش د هغوی غیر د نوره رسوایي یې نور کوم منفعت ورته نسي لرلای، ځکه دلته نور د تاریخ او افغان مظلوم ملت حُکم او فیصله ورته صادره سوې ده.

زه لیکوال دلته د خاندان د یوه سر سخت پلوي واحد حیدري څخه د ډېرو نورو پوشتنو په لرلو سره سره صرف دغه پوشتنه کوم، وګورو چې دا جناب ماته کوم جواب ویلی سی:

سوال: دغه د ۱۳۵۲ل او د ۱۳۵۷ل د عسکري کودتاګانو چپي افراطي مشران او شي اړخ افراطي اخوان مشران د چا په ۴۴ کلنه «فابریکه» کې جوړ سول او بیا پر افغان بیچاره ساتل سوي ملت ورخوشې کړای سول؟


صحرائی30.11.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب وحید از طورخم!

شما هم از صف یک نام ها هستید. در طورخم در کدام وظیفه درس وطندوستی می دهید. شما تفتیش اخلاق و وطندوستی کسانی هستید که آنانرا از زندگی در وطن محروم کرده اید. شما مدرس اخلاق و ادب، خود در چنین نقشۀ دشمن این وطن در بد نام ساختن اتباع این وطن سهم می گیرید. صرفنظر از اینکه اجتماع را اشتماع مینویسید، آخر وقتی کسی نام خودت را ذکر نکرده باشد به کدام ادب و تربیت از نام آنها یاد می کنید. در طورخم دیگر وحید نام دارید؟ختم


ع واحد حيدرى30.11.2025سدني استراليا/FotoGallary/CountryIcons/_w/AUS_png.jpg
 تشه به ريشه خود 

نوشته نشر شده در افغان جرمن قابل جواب است.

 اين  مقاله‌ای نشر یافته که تلاش کرده جنایت دو نفر—لکنوال و الکوزی—را به «قوم پشتون» ربط بدهد. این نوع تحلیل نه علمی است، نه منصفانه و نه مطابق اصول حقوقی. جرم، مسؤولیت فردی دارد و هیچ فردى مجرم  نمایندهٔ یک قوم نیست.

نویسنده عملاً با زبان قوم‌محور، از همان قوم‌گرایی استفاده کرده که ادعا دارد با آن مخالف است.


واقعیت این است که لکنوال و الکوزی سربازان دولت جمهوری بودند، نه نمایندگان یک قوم. آنان محصول ساختار امنیتی شکست‌خوردهٔ افغانستان و تربیه‌شدهٔ مستقیم خارجی‌ها بودند؛ نه محصول یک قبیله یا یک سنت قومی.

هیچ‌کس از لکنوال دفاع نکرده است؛ حتی منتقدان طالبان نیز تأکید کردند که این افراد نتیجهٔ آموزش ناکام نظامی غرب و بی‌کفایتی دولت غنی‌اند، نه بیانگر هویت پشتون‌ها.


پیوند دادن ‌یک حادثه به «قوم پشتون» دیدگاه مردم را از عوامل اصلی بحران—فساد سیاسی دوران أشغال، سقوط جمهوری، مدیریت نادرست خارجی‌ها و شبکه‌های تولید اسخباراتى —منحرف می‌کند.

افغانستان زمانی به ثبات می‌رسد که نقد متوجه ساختارهای تولید خشونت باشد، نه قومیت.

اين خانم در اتش قوميت مى سوزد.   


حسیب الله29.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png
​موضوع: ارزیابی برخورد اخلاقی و سطح سواد جناب محترم احمدآریا (به حیث یکی از قلمبدستان) در قبال یک اطلاعیه

نخست از همه به پورتال محترم آریانا افغانستان آنلاین اظهار سپاس ام را ابراز میدارم، که با یک ظرفیت بالای دیجیتالی، به حیث یک پل ارتباطی زمینهٔ بحث و گفتگو، پیام ها و یادداشت های تحلیلی را، جهت تنویر اذهان عامه، در بین هموطنان عزیز ما ایجاد نموده است، اما اینکه بجای بحث های مفید و مثمرعلمی، از توهین و تحقیر و اتهامات بی جا نیز استفاده صورت می گیرد، امریست خطا. 

قسمیکه همه در این دریچه شاهد آن هستیم، جناب محترم احمدآریا یک اطلاعیه را که پاسخی را نیز دارا بوده است، در این صفحه آورده است!

سوال اول در این رابطه این است، که جناب احمدآریا چرا و روی چه منظوری یک اطلاعیه را که پاسخی را نیز در پی داشته است، بدون پاسخ آن اطلاعیه از جائی بجائی انتقال می دهد؟ هدف و منظور جناب آریا از همچو کار های چه بوده می تواند، که موضوعات را به اصطلاح "نیم و نیمکله" از جائی به جائی انتقال می دهد؟

زمانیکه در اینجا اسم از جناب احمدآریا می برم، مقصد و هدف من، خدای ناخواسته بدنام سازی جناب احمدآریا نیست، بلکه من در اینجا به حیث مثال از جناب احمدآریا نام می برم و بر همچو یک عمل زشت  وی انگشت انتقاد می گزارم، زیرا این تنها و فقط جناب احمدآریا نیست، که همچو کار های مضحک و غیر علمی را انجام می دهد، بلکه جمله همفکران و همقطاران وی که به سطح وی بینش ضعیف دارند،  به همچو اعمال مضک دست می زنند، یعنی اعمال به اصطلاح "سبک" را انجام می دهند؛ در غیر صورت یک اطلاعیه ای بود در یک جائی، که پاسخ آن اطلاعیه هم در همانجا بود، بس خلاص؛ این موضوع به جناب احمدآریا چه ارتباطی دارد؟ 

سوال این است که آیا واقعا میتوان "برخورد اخلاقی" و "سطح سواد" جناب احمدآریا را در قبال چنین یک عملی به ارزیابی گرفت؟

پاسخ من در این رابطه  این است که بلی، امکان ارزیابی اخلاق و سواد جناب احمدآریا را، حتی، در قبال همین یک موضوع خاص "انتقال یک اطلاعیه، یعنی انتقال یک اطلاعیه بدون انتقال پاسخ همان اطلاعیه وجود دارد.
یعنی، بدون شک که ما می توانیم زشتی در برخورد غیر اخلاقی جناب احمدآریا را که بدانوسیله وی "یک اطلاعیه را بدون پاسخ مربوطهٔ همان اطلاعیه" از جائی به جائی انتقال می دهد و همچنان نیز سطح سواد و سطح دانش وی را، به ذریعه توانائی های تحلیلی و ناتوانی های تحلیلی وی به ارزیابی بگیریم، در اینکه جناب احمدآریل بدون آنکه معنی دقیق یک اطلاعیه را فهمیده بتواند، بدون آنکه معنی دقیق پاسخ یک اطلاعیه را فهمیده بتواند، یکی از آن دو را، جهت ارضای احساسات غلیظ خودش، از جائی به جائی انتقال می دهد؛ یعنی موضوع در اصل دو جز داشته لست:
۱. اطلاعیه
۲. پاسخ اطلاعیه
تما، جناب احمد آریا، از روی غرض شخصی خودش، جز ۲ موضوع را در جایش گذاشته، جز ۱ را به اصطلاح در زیر بغل زدوه، جار می زند، که ببینید، که من چه چیزی را کشف کردم. مشکل بعدی جناب آریا این است، که حتی معنی دقیق همان جز ۱ را نیز تا اکنون به درستی نفهمیده است، چه خاصه به آنکه وی به معنی دقیق جز ۲ موضوع پی برده بتواند.

هر گاه، جناب احمدآریا سطور بالائی را قبول ندارد، پس لطفا بصورت دقیق بازگو نمایند، که در کلمات و جملات جز ۱ که همان اطلاعیه است و در کلمات و جملات جز ۲ که پاسخ همان اطلاعیه است، بصورت دقیق چه چیزی، یا چه چیز های نهفته است؟
بدون شک که در این رابطه اخلاق جناب احمدآریا با قضاوت های ارزشی و سواد وی با سطح دانش و توانائی های تحلیلی وی نسبت به همین موضوع که دارای جز ۱ و جز ۲ است، سنجیده می شود.
 در قدم اول، برای ارزیابی، در اینجا به نحوه برخورد جناب احمد آریا با همین موضوع "اطلاعیه و پاسخ اطلاعیه" توجه معطوف می گردد، در ضمن بر استدلال‌های او و همچنین دانش پایه‌ ئی که جناب احمدآریا به آن تکیه کرده بتواند، توجه مبذول خواهد گشت!
ارزیابی اخلاق جناب احمدآریا در این رابطه بر اساس قضاوت های ارزشی صورت می گیرد، که جناب آریا چگونه با موضوعی "اطلاعیه و پاسخ اطلاعیه" برخورد نموده است و برخورد می‌کند؟ آیا جناب آریا در این رابطه بر اساس اصول اخلاقی مانند صداقت، انصاف و احترام عمل نموده است، یا عمل می‌کند؟
چرا و روی چه منظوری جناب آریا اطلاعیه را از یکجا بجای دیگری انتقال داده است، در صورتی که نیاز مبرم اینکار را احساس نموده است، پس چرا فقط جز ۱، یعنی اطلاعیه را انتقال داده است و جز ۲، یعنی پاسخ آن اطلاعیه را انتقال نداده است؟
استدلال اخلاقی جناب آریا در رابطه چیست؟

در قسمت ارزیابی سطح سواد جناب احمدآریا، در این رابطه، سوال این است، که آیا جناب آریا معنی دقیق "اطلاعیه و پاسخ اطلاعیه" را فهمیده توانسته است؟ اگر پاسخ جناب آریا "بلی" باشد، پس لطفا بنویسند که معانی "اطلاعیه و پاسخ اطلاعیه" چه بوده است؟

هر گاه پاسخ جناب آریا "نخیر" باشد، یعنی هر گاه جناب آریا معنی "اطلاعیه" و یا معنی "پاسخ اطلاعیه" را نفهمیده بلشد، چرا به چنین عملی دست زده است؟
نوت: آیا جناب آریا هرچیزی را نفهمیده از جائی به جائی انتقال می دهد؟
ادامه دارد

با تقدیم احترامات فائقه
حسیب الله


دوکتور غروال29.11.2025ویانا/FotoGallary/CountryIcons/AT.png

وحشی کاؤبای ترمپکه ددی نه حق لری او نه باید جرأت ولری چی د تاسو تربیه شوۍ غلام جاسوس لکڼوال په خاطر ټول افغاان ملت تحقیر کولو ته ملا وتړی ، دا د تااسو او د تاسو سی آی اي تربیه شوۍ جاسوس ملی خائین لکڼوال تر مینځ داخلی کثافت دی او افغان ملت پسی دا هیڅ ارتباط نلری !

وحشیه ترمپکه تاسی قاتلو وحشیانو او قاتلو کمونیستانو وحشیانو افغان ملت د تباهی سره مخامخ کړۍ دی او تاسو خائینینو په وسیله مسلسل قاتلان پر افغان ملت حکمران شوی دی او کیږی  !!! جاهله وحشی ترمپکه ډیر غورپشونه مه کوه ته جاهل پیژندل شوۍ ئی ځناور ئی یعنی غواړی چی اسیا ، افریقاا او لاتین امریکا د 

قاتل کمونیست روس او قاتل  کمونیست چین سره تقسیم کړۍ دا د ستا خائین خبیث هوائی خیالونه دی ، افغانستان کښی تاسی خائينینو د افغان ملت پر ضد رنګا رنګ مکروبونه رامینځ ته کړل اما شکر بریالیی کیدۍ نشۍ !!!!  



وحید29.11.2025طورخم/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

​السلام علیکم

من شواهد و مستند ندارم اما میګویند که شعبات  ضبط احوالات خارجی ها همه چیز را ذره به ذره غلبیل میکنند شاید این نشریه اریانا افغانستان را نیز به زبان خودشان ترجمه کنند قبلا درلباس مستشرقین وغیره نفر میفرستادند پنهان ذهن مردم ما را میخواندند حالا کافی است با خواندن همین کلکین نظرات تضاد، منافقت، خیانتها پلیدی فکری و درجه سواد نویسنده های این نشریه را بدانند و در مورد اجتماع افغانی  از روی قیاس حکم کنند که این مردم چقدر از ترقی و علم دور و عقب اند یک روز یکی دیګر را تهدید میکنند که به ګیر پولیس امریکا میدهمت روز دیګر تذکره و ترخیص و عکس و سوانح همدیګر را جویا میشوند چقدر الفاظ نامناسب نیست که نمی نویسند . از برای خدا برای تان شرم است هرکدام ادعا دارد که من را شخصاً نوری صاحب دعوت داده بود این جواب کافی نیست مهم احلاق نویسندګی تان است خود را در پشت نام نوری نهان نسازید. روز به روز نوشته های مفید درین نشریه ازبین رفت و اشخاص  با ابرو و باعزت قطع علاقه کردند. نام افغانستان را بد کردید ترمپ با دیدن اوضاع تان ګفت که این ملک دوزخی است فردا همه شما را از امریکا بیرون میکند اګر بالفرض من با کسی در بحث شوم و  از اوصاف اخلاق و خوبی مردم خود بګویم فوراً یک نوشته این نشریه را یا از حسیب الله خان یا از احمدخان آریا ویا از یوسفی و یا از تاجکسشتون یا از صحرایی یا از ع و  و یا از کدام مدمغ دیګر را  سند کرده مقابل ما میګذارد که اینست اخلاق اتفاق وطندوستی سواد و شرف تان.  کمی حیثیت قلم را در نظر بګیرید من حق توصیه نصیحت و اندرز بشما ندارم شما در امریکا من دریک دهات و اطراف اما از دیدن نوشته های تان شرمسار میشوم مجبور میشوم هدایت خدواند را برایتان استدعا دارم 

 بااحترام 

یک برادر فقیر تان

عثمان ناصری29.11.2025هالند/FotoGallary/CountryIcons/NL.png

​سلام 

این قصه سرمنگگ بین آقایان ،  آریا، صحرایی و حسیب‌الله خان چه وقت تمام میشود؟

من هر روز با علاقه به صفحات افغانی مانند آریانا  افغانستان آنلاین و  افغان جرمن آنلاین . ...... مراجعه می نمایم تا چیزی بی آموزم، ولی در این سایت از مدت چندین هفته صرف یک داستان است . 

آقای آریا برای دهم بار می نویسد که جواب‌  کسانیکه هویت شان روشن نباشد جواب نوشته نمی کنید، ولی  نام خدا ماشین واری به جای یک جواب دو جواب نوشته می کند.

لطفا" ما را اذیت نکنید !!!

صحرائی29.11.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب محترم احمد آریا سلام بر شما!

افرادی مانند «حسیب الله» و امثالهم ممکن در جمله کسانی باشند که در وضعیت انجام جرم و خطا معاف باشند و هیچ قاضی مادهٔ کدام قانون را نیابند، تا کدام جزای لزم برای آنها معین کنند. ممکن اینها هم چنان ندانند و یا درک نتوانند تا می دانستند، که جامعه به چنین افرادهیچوقت صدور کدام تشکرنامه را همهم لازم ندانند. ما در امریکا بتاریخ ۲۷ نومبر، که  در امریکا «شکرا نعمت» یا «تنکس گیفینگ» می نامند، خبر حادثٔهٔ بدی را شنیدیم اظهارات متضاد و متفاوت افراد مختلف را هم شنیده ایم. در صفحه افغان جرمن فرد دیگری را یافتیم که مشابه با این «حسیب الله» درس هفت ماده یی هدایت  را به همه افغانها صادر نموده است که خود آنان را منسجم سازند. ممکن از بسیجی های خمینی در ایران درس آموخته باشد. این نمونه شاید چنین فکر کند که این همه انسانان چنین خطاها را در خود تعبیه شده داشته باشند. این افراد کجا بزرگ شده اند.با احترام. 


حسیب الله28.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب محترم احمدآریا!

من از شما سوال کرده ام، که جناب شما بین سال های ۱۹۷۹م الی ۱۹۸۹م. مصروف و مشغول چه کار های بوده اید، اما جناب شما به جای یک پاسخ به این سوال به دشنامنویسی و اتهامات بی جا پرداخته اید. دلیل این برخورد اجتماعی ناسالم شما چه است؟

نوت: در ضمن شما از واقعیتی که یک سال قبل مرا به حیث "استاد" تان برگزیده بودید، نیز انکار می کنید، چرا؟

با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله

احمد آریا28.11.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

 دوستان گرامی،

در ارتباط به توهین‌ ها و دشنام‌ های بیشرمانه و غیراخلاقی حســیب ‌الله؟ فردی که با هرچه در توان ناتوانش است تلاش میکند در اختفا باقی بماند، باید صراحتاً اعلام کنم که از این نوع سلوک بی‌ ادبانه و جبونانه هیچ بیمی ندارم و هرگز در برابر توهین‌ های بی ‌پایه و اساس افراد کمسواد و بی منزلتِ چون او سر خم نکرده ‌ام. اگر قصد حقیقی او این بود تا درباره موضوعات مهم و واقعی صحبت کند، هرگز چنین ناپخته و بی ‌مایه ظاهر نمی‌ شد، بلکه باید با زبان احترام و استدلال منطقی وارد میدان میشد. اما او، بر اساس دستور و به دلیل ضعف شخصیتی که همچنان در پشت یک نام جعلی پنهان است، با الفاظ پوچ  و اتهامات واهی که تنها نشانگر ناتوانی و ضعف اوست، وارد رسانه ‌ها شده.

او که در واقع همواره در نقش «مسخره ناتک» ظاهر میشود و در پشت آرایشی غلیظ و زشت، نقش «کومیدین» را ایفا میکند و سبکترین کلمات را بر زبان میآورد، بیشتر اوقات سخنان بی ‌ارزش او مانند وسیله ‌ای است برای ابراز سخنان بی ‌محتوا و بی ‌ارزش دیگران؛ کسانی که خود توان ورود با نام و نشان مشخص به میدان را ندارند.

من هرگز در مقابل کسانی که از ادب و احترام خارج میشوند، کوتاه نمیآیم. این توهین‌ ها تنها نشان میدهد جایگاه واقعی این مجهول الهویه و محرکانش کجاست. او حتی بیچاره ‌تر از آن است که در تصور خامش فکر کند، من او را استادی برگزیده ‌ام. در حالی که داستان مضحک «تحصیلات» یا «تحصیلات عالی» او که در تمام دوران، در اوج بیسوادی به آن میتاخت، چندین بار در ستون ‌های نظرسنجی به همان شکل از دست خود او نمود یافتند. این  شاید به دلیل ضعف حافظه باشد، چه میدانم؟ او همچون کسی است که تربوزهائی را که بر آن‌ ها آب روان ریخته بود، تا دیگران نخورند، اکنون که تشنه‌ بود، خود میخورد.

او هنوز فکر میکند با دشنام دادن میتواند تأثیرگذار باشد، اما در اشتباه است. این نمودار میزان اخلاق فردی اوست، همانطور که پیشتر ذکر کردم. من آماده ‌ام در هر زمان و مکان، در برابر هر نوع توهین، با قاطعیت و بدون ترس پاسخگو باشم. او، که یک مجهول الهویۀ  بیش نیست، باید بداند که سلوک بی ‌ادبانه‌ اش تنها ضعف و بیسوادی او را نشان میدهد، چیزی که شاید زیاد برایش اهمیت ندارد. او باید اثبات کند که از پیروان آن جانی قسی ‌القلب و قاتل هزاران تن از کابلیان بیگناه و آواره نیست؛ و اینکه مقاله ‌ای که در ماه می  ۲۰۱۷ در مدح آن جنایکار  در افغان-جرمن منتشر شده از او نیست. و در نهایت ثابت کند که کسی نیست که قشر نازک او را خراشیدم و سیمای حقیقی ‌اش را نشان دادم.

حساب من با کسانی است که به اصول اخلاقی پای ‌بندند، نه با ریزه‌ خواران یا کسانی که بر اساس دستورات یا مشکلات روانی، با الفاظ زشت و بی ‌ادبانه و با هدف تملق به دیگران وارد مناظرات نامرتبط باخود میشوند.

با احترام،

احمد آریا

احمد آریا27.11.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png
دوستان گرامی،

افغان- جرمن آنلاین این کامنت را امروز در «ستون نظر سخجی» خود منتشر کرده است، و تفسیر آن که بر عهده خوانندگان آن وبسایت گذاشته شده است، در اختیار خوانندگان و مدیران وبسایت آریانا افغانستان نیز قرار دارد.


اسم: افغان جرمن آنلاین    محل سکونت: جرمنی     تاریخ: 27.11.2025
Description: http://www.afghan-german.com/tahlilha/images/space.gif
محترم حسیب الله!‏
‏ این پورتال که از مدت ها بدینسو یادداشت های شما را در صفحۀ "نظر سنجی" به نشر گذاشته است، دریافته است، که ‏جناب حسیب الله ماشاء الله دارای سواد و قلم مستعدی اند که مطالب را با روانی و زیبایی به تحریر می آورند.‏
تنها یک مشکل مشخص از نوشته های زیبای حسیب الله متصور است که آن انتخاب "موضوع نوشته ها و یادداشت ها‏ی" است، که با این قالب و فُرم زیبا به افاده گرفته می شود، موضوعاتی که بعضاً قضاوت، تأمل، نقد، پرسش و انگشت ‏گذاری را حامل بوده اند به مسایلی که طرح آن باعث ناراحتی، رنجش و آزردگی – مخصوصاً قلم ‏بدستان معزز این پورتال میگردد – در حالیکه نقد وبعضاً انگشت گذاری ها در رشته های مختلف نیاز به دانش ‏تخصصی همان رشته را میداشته باشد. درفقدان چنین فهمی در انگشت گذاری ها، مخاطب نوشتۀ محترم حسیب الله، ‏چنین دریافت میکند که شخصاً مورد کم ارزشی قرار میگرفته است... ‏
موقعیت قلم وسواد قشنگ جناب حسیب الله و موضوعاتی که ایشان از این قلم و استعداد جهت تحریر آن به کار می ‏گیرند، یک عدم تجانس را خاطر نشان می سازد.‏
از لحاظ تخنیکی پورتال نیز طوری است که نوشته های طویل و عریض در زیر ستون "نظر سنجی" وزنۀ مواد پورتال ‏را خیلی وزنین و ثقیل می سازد که اقلاً گاهی سبب تعلل در باز شدن برخی صفحات میگردد، صفحۀ نظر سنجی برای ‏تحریر صرف چند سطر مختصر در نظر گرفته شده است. در حالیکه مقالات بالخصوص مقالات مختصر چنین مشکلی ‏را به میان نمی آورد
لذا حالت ذکر شدۀ فوق پورتال افغان جرمن را واداشت تا از شما محترم تقاضا و تمنی نماید، با این همه توانایی، ‏استعداد و حالا تجربۀ نوشتن که الحمد الله نصیبت تان است، با آن مسایل مهم، ضروری و حیاتی انسان، وطن و وطندار ‏تان را مورد تتبع و تحقیق قرار بدهند و مقالات مستقل و وزین را به تحریر درآورده و به پورتال شان جهت نشر ارائه ‏نمایند.‏
پورتال افغان جرمن آنلاین حفظ خاطر شما و سایر نویسندگان و قلمبدستان خود را از جملۀ وظایف نخست خویش ‏محسوب میکند. به همین جهت تبصره ها و انگشت گذاری های ارزش زدایانه را به نشر نه خواهد گذاشت. بدون شک ‏این یادداشت پورتال شامل حال نقد های تخصصی و معیاری بر کار های نویسندگان ما نه خواهد گردید. ‏

با احترام ادارهٔ پورتال افغان جرمن آنلاین


حسیب الله27.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​پس از تقدیم سلام و احترامات قلبی خدمت هموطنان محترم و عزیزم، موضوع این پیام ام پاسخی به مقابل اظهارات نامتعادل، زشت و نازیبای جناب محترم احمد آریا است، که به نظر من این شخص درست متوجه نیست که با چنین طرز اظهارات زشت و نامتعادل اش، بی جهت، بر دیگران می تازد. با عرض معذرت به بزرگان محترم، که اینبار حتما این پیام ام اندکی طولانی ترک خواهد گردید، زیرا فهماندن چنین افراد و اشخاص به اصطلاح "کج بحث" واقعا که حوصله و وقت می طلبد.

جهت تنویر ذهنی جناب احمدآریا، تبصرهٔ ذیل به میتود فقره ئی انجام می یابد، تا آنکه این هموطن ما به یک شکل بهتر و خوبتر متوجه اغلاط، سهو و خطا هایش گردد:

جناب آریا می نویسند:

"دوستان گرامی،"

تبصره: کلمهٔ "دوست" در زبان معنی دقیق خودش را دارد، به عبارات دیگر جمله خوانندگان یک رسانهٔ محترم را به حیث "دوستان" خطاب کردن، می‌تواند به حیث یک اظهار نامتعادل تعبیر گردد!

"شکار شخصیت‌ ها یک عمل پست و شیطانی است. این اقدام در واقع در هر جامعه ‌ای جرم محسوب می ‌شود. غربی ‌ها این عمل را «دیفیمیشن» می‌ نامند که ترجمۀ دری آن «بدنام ‌سازی» است."

تبصره: جناب محترم احمدآریا! زمانیکه شما زشتی و پستی این موضوع را، هم، می دانید، پس چرا به چنین عملی دست می زنید؟

قسمیکه به مشاهده می رسد، شما خود، آنهم به نا حق و با اتهامات بی جا، متواتر و پی در پی، برای "بدنام سازی هموطنان تان" اظهارات زشت و نامتعادل زیادی داشته و دارید؛ حالا که از زشتی و پستی این عمل آگاه هم شده اید، پس لطفا از همچو یک عمل زشت و به گفتهٔ شما "پست" و "شیطانی" دست بکشید!

"بنابراین، فردی که هویت مشکوکی دارد و پس از شرکت در انواع «دیفیمیشن» در رسانه‌ ها، به خصوص رسانه‌ هائی که احتمالاً کمتر از این نوع تخلفات مطلع هستند، اکنون با فغان و واویلا انتظار دارد همه حرف او را باور کنند، باید از مدت‌ ها پیش و قبل از این اقدامات، اعتبار لازم را کسب می ‌کرد و نباید به بی‌ادبی و توهین دیگران متوسل می شد."

تبصره: جناب احمدآریا، به نظر من، این "هویت مشکوک" که شما از آن می گوئید، خود جناب شما هستید، زیرا شما نه تنها اینکه با هموطنان محترم تان به اصطلاح "جنگ و جدل" دارید، بلکه قسمیکه به مشاهده می رسد، به اصطلاح "به همرای سایهٔ خود تان" در همان "جنگ و جدل" قرار دارید! لطفا به این موضوع توجهٔ جدی و دقیق تانرا معطوف دارید!

"لکنون که با پاسخ قاطع و محکم، و به قول عوام «با لگد در برابر مشت» مواجه شده است، و پرده‌ هائی که بر چهره‌ اش کشیده شده بودند کنار زده شده است، هیچ دارویی نمی‌ تواند درد او را درمان کند و هیچ ظاهرسازی یا ادعای خنده‌ دار دانشمندی توانایی بازگرداندن آبروی رفته‌ اش را ندارد."

تبصره: لطفا ببینید، جناب محترم احمدآریا، شما در یک رسانهٔ محترم ملی از کلمات و عبارات زشت و نازیبای "لگد زنی و مشت زنی" می نویسید، آیا نوشتن چنین کلمات و عبارات نامتعادل به مقابل اهل ادب، یک نوع "بی حیائی" را به مشاهده نمی رساند؟

پاسخ سوال بالائی به نظر من مثبت است!

در ضمن، جناب محترم آریا، شما در این قسمت پیام تان از کلمهٔ "آبرو" و عبارت "آبروی رفته" ذکر نموده اید؛ سوال در این ارتباط از شما، یعنی از جناب شما "احمدآریا" این است، که شما چطور، چگونه و به کدام اساس، به خودتان اجازه داده اید و یا هم اینکه به خود تان این اجازه را می دهید، که از کلمهٔ "آبرو" استفاده کتید؟ البته که این یک سوال است، اما یک سوال جدی!

 همچنان شما در پیام تان اصطلاح و یا عبارت "پاسخ قاطع" را ذکر نموده اید، اما نگفته اید که کدام "پاسخ قاطع"، زیرا سوال از شما در ارتباط کار و فعالیت تان بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. صورت گرفته بود، اما در آن رابطه تا به اکنون هر نوع پاسخ "قاطع" و "غیرقاطع" جناب شما، مفقود به مشاهده می رسد، در حین حالیکه عبارت "پاسخ قاطع" را نیز بکار می برید؛ آیا سوال را برای بار چهارم برای شما تکرار کنم، تا آنگاه به پاسخ آن بپردازید؟

"مضحکتر و خنده‌ دارتر از همه اینکه ..."

تبصره: جناب محترم احمدآریا! بکار گیری و استفاده از کلمات "مضحکتر" و "خنده‌ دار تر" معمولا در ادبیات زمانی صورت گرفته می تواند، که چیز "مضحک" و یا "خنده‌ داری" قبلا موجود بوده باشد؛ اما جناب شما یک و یکبار، یعنی بدون آنکه ابراز دارید، چه چیزی قبلا برای جناب شما "مضحک" و "خنده‌ دار" بوده است، یعنی بدون کدام "نسبتی" و فارغ از کدام "مناسبتی" اصطلاحات و کلمات "مضحکتر" و "خنده دار تر" را بکار برده اید. گرچه دلیل و علت "خنده" در انسان‌ها متفاوت می باشد، یعنی "خنده" که یک "حس" است و نمایندگی از ابراز خوشی و خوشنودی می کند، در انسان‌ها به دلایل متفاوتی به وقوع می پیوندد. به هر صورت تشریح موضوع تشریح ایجاد خنده در انسان‌ها یک بحث علمی خودش را می خواهد، که فعلا از حوصلهٔ گنجایش این پیام و به گمان اغلب از حوصلهٔ جناب محترم احمدآریا بیرون مستقر می باشد.

"هیچ کس از وی نخواسته است درباره شهادتنامه‌ها و تاریخ ‌های دستکاری‌ شده‌ اش در زمان سفر و زندگی در اروپا سخن بگوید."

تبصره: ببینید، جناب محترم احمدآریا، این جملهٔ جناب شما به اصطلاح "آئینهٔ روح، روان و برخورد شما" است؛ یعنی به نظر شما، یعنی در ذهن کوچک شما، یعنی در فکر و نظر تنگ جناب شما، باید که "یک شهادتنامه" دستکاری شده باشد، زمان سفر دستکاری شده باشد، زمان زندگی در اروپا دستکاری شده باشد، خلاصه اینکه در نظر و فکر ناسالم جناب شما هر چیزی، باید، دستکاری شده باشد؛ شما با همچو اظهارات نامتعادل تان، که شبیه به یک آئینه دید و نظر تانرا، عقیده، باور و یقین تانرا به ما بازگو می کند، بدون آنکه خود به این وضعیت تان پی برده باشید، به اصطلاح "تشت رسوائی ذهنی و روانی تاترا" می خواهید که چه؟ میخواهید که از "چاه به بام برابر کنید"، که بطور مثال همچو یک موضوعی به نظر من "مضحک" و "خنده دار" به مشاهده می رسد. یعنی، هرگاه شما واقعا به حیث یک شخص صادق تشریف می داشتید و یا به حیث یک شخص صادق تشریف داشته باشید، همچو "چرندیات" هیچگاه در ذهن تان خطور نمی‌ کرد، که به اصطلاح "همه چیز دستکاری شده است"!

"سوال اصلی همواره درباره هویت واقعی او بوده است."

تبصره: جناب محترم احمدآریا، مشکل اصلی جناب شما در این رابطه این است، که تا هنوز معنی و مفهوم اصلی "هویت یک شخص" را نمی دانید؛ زیرا جناب شما تا به اکنون به تفاوت میان "عکس های بکسک جیبی تانرا" ، با "هویت یک شخص" به گفتهٔ همسایگان غربی ما "قاتی پاتی" کرده اید. اما تا زمانیکه جناب شما در ارتباط فعالیت ها و کار های تان، بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. بصورت دقیق و درست پاسخ ندهید، این جناب شما هستید، که هویت واقعی تانرا نمی‌ خواهید نشان بدهید!

"همانطور که دیگرانی با نام‌ های حقیقی در رسانه‌ ها ظاهر شده‌ اند ..."

تبصرع: بلی جناب احمد آریا من هم با نام حقیقی ام اندکی نوشته ام، با نام حقیقی ام می نویسم و در آینده هم اگر میلی به نوشتن داشتم با همین نام حقیقی ام که حسیب الله است می نویسم، اینکه ذهن مشوش جناب شما و نیز اذهان مشوش رفقای "مشوش الذهن" جناب شما، به شما اجازه نمی دهد، که این واقعیت و این حقیقت را قبول کرده بتوانید، مربوط می شود به مشکل ذهنی جناب شما و مربوط می به مشکل ذهنی "رفقای مشوش الذهن" شما. لطفا اندکی بیشتر و دقیقتر بالای موضوع فکر کنید، تا به این واقعیت و این حقیقت ساده پی ببرید؛ ورنه با چنین اظهارات نامتعادل، اتهامات بی جا و دروغپردازی های آشکار و مشوش الذهنی خود را در نظر اهل علم و ادب به اصطلاح "مسخره تر" می سازید.

" و تصاویرشان همراه با مطالب و مقالات شان موجود است،"

تبصره: بدون شک که برخی از هموطنان محترم و عزیز ما عکس های شانرا در مطبوعات به نشر رسانیده اند، که قابل احترام اند؛ اما آیا من هم باید حتما عکس ام را به جناب محترم احمدآریا و رفقای "مشوش الذهن" وی تقدیم نمائیم، تا به اصطلاح "گپ های من را بفهمند"؟

ردوندو شک، که بین دوستان دوران مکتب ام، که ماشالله همه اشخاص نیک سیر و دارای شخصیت های عالی اند، همواره عکس های خود را به اصطلاح "رد و بدل" می کنیم؛ اما سوال این است که جناب احمدآریا چرا اینقدر به عکس من علاقه دارد؟

بدون شک که به احتمال زیاد، دوستان جناب احمدآریا در "تیک تاک و فیسکبک" و نمی‌ دانم "انستاگرام" و در کجا و کجا، شاید عکس های شانرا، با هم "رد و بدل" کنند، شاید هم برخی از آنها حتی در صفحات "تیک تاک" و "فیسبک" و غیره، به وسیلهٔ "هوش مثنوعی" به ابتکارات مضحک و مضخرفی" نیز دست بزنند، یا دست زده باشند، زیرا هستند برخی از "یاره سرایانی" که با اظهارات مضخرف و میانه‌ی شان، صفحات "تیک تاک" و نمی‌ دانم صفحات چه و چه را نیز به اصطلاح "به ثمر" رسانیده اند؛ حالا سوال از جناب محترم احمدآریا در رابطه این است، که آیا جناب احمدآریا نیز از جملهٔ همان به اصطلاح "فیس‌بوکی ها" و "تیکتاورانی" تشریف دارند، که با عکس های مردم صفحات شانرا به ثمر می رسانند و یا خیر؟

در ضمن، باید عقل و منطق جناب احمدآریا هر چه زود تر تا جائی ارتقا نماید، که متوجه این موضوع ساده شده بتواند، که من حسیب الله، در ضمن آنکه تا کنون درس رایگان به جناب ایشان تقدیم نموده ام، کدام "عکس" قرضداران شان نیستم! 

"نا گفته که سیاست پورتال محبوب آریانا افغانستان در این زمینه بسیار ستودنی است،"

تبصره: بدون شک که بسیار کار های خوب پورتال محترم آریانا افغانستان ستودنی است؛ مثلا، همیشه جناب محترم احمدآریا از تقریبا یکسال بدینطرف، جناب آریا به یاد تان است، از یک طرف به این طرف، از طریق همین دریچهٔ میدیائی، در کنار بقیه کار های خوب، زمینهٔ "درس و دروس مفت و رایگان جناب محترم احمدآریا را نیز مهیا ساخته اند.

اگر جناب احمدآریا بخاطر داشته باشند، که اسناد آن تا اکنون هم در آرشیف همین دریچه درج است، در حدود تقریبا یکسال قبل، همین صفحهٔ پورتال محترم آریانا افغانستان را، جهت اخذ درس" قبول نموده بود. البته این یک یاد آوری ضمنی بود، که فراموش جناب آریا نشده باشد.

اگر چه گاه گاه استثنایی در آن به ظهور میرسد. اما عکس یا نسخه‌ ای از هویت حسِب ‌الله  نام کجاست؟

تبصره: جناب محترم احمدآریا یک استثنای خوب دیگر پورتال محترم آریانا افغانستان را نیز باید تذکر می دادید، آن اینکه برای جناب شما، از تقریبا یکسال بدینسو، در همین دریچه، به اصطلاح "یک صنف آموزش دیجیتالی را، مفت و رایگان" در اختیار جناب احمدآریا قرار داده است"، زیرا یک سال قبل، یعنی پیش از آغاز درس برای جناب شما، شما گفتید، که "صنف دیجیتالی درسی" تانرا من باید انتخاب کنم، زیرا اظهارات و جملهٔ دقیق شما در آنوقت این بود، که گفتید:

"صنف را استاد انتخاب می کند" و شما آن زمان هم با به اصطلاح "ماده رندی تمام" موضوع انتخاب و تعین صنف آموزش دیجیتالی تانرا، به دوش من انداخته بودید؛ زمانیکه آنوقت برایتان نوشتم، که من حاضرم درس هایم را مفت و رایگان به خدمت جناب آریا قرار دهم، اما مصارف دیجیتالی پورتال را باید ماهانه جناب احمد آریا بر عهده بگیرد، زیرا من نمی خواهم با نوشته های طویل خودم، که محتویات درس اخلاق برای جناب احمدآریا را در بر دارند، صفحات و دریچه های پورتال های محترم ملی ما را کدام نوع "مزاحمت دیجیتالی" وارد نمایم؛ آن زمان، جناب احمدآریا شما گفتید، که، چونکه وضعیت مالی خوبی ندارید" مصارف دیجیتالی ماهوار را،" متقبل شده نمی توانید؛ امید این موضوع مهم فراموش تان نشده باشد، اگر فراموش تان شده است، در آرشیف همین دریچه آن موضوعات هنوز هم مورد دسترسی اند.

چنانچه جناب شما احمدآریا، چندین بار از طریق همین دریچه وظایف خانگی تانرا نیز اخذ نموده بودید، اما آنگاه که من را به حیث به اصطلاح "استاد تان" قبول نموده بودید، یعنی در ابتدا، نه چندان "شوقی عکس من بودید" ، نه هم نام های مستعاری را به من نسبت میداید، پس از آنکه وظایف خانگی تانرا انجام نداید، من هم مجبور شدم که جناب شما را از "صنف دیجیتالی" به اصطلاح اخراج نمائم؛ حالا که تقریبا یکسال از همان گپ ها می گذرد، شما با بهانه های عجیب و غریبی بر یک "استاد اسبق" تان می تازید، چرا؟

جناب احمدآریا، آیا شما از چنین عمل زشت اجتماعی تان خجالت نمی کشید؟

"حسِب ‌الله میتواند نام خانگی یا لقب یک فرد باشد..."

تبصره: شاگرد مشوش الذهن من که به گفتهٔ همسایه های غربی ما، "داری حوصله ام را سر می آوری"، به کدام زبان برایت این موضوع را بفهمانم که حسیب الله اسم من است، اسم اصلی من است و این نه کدام لقب است و نه هم کدام نام مستعار!

"که هنگام صرف غذا او را صدا میزنند، .."

تبصره: جناب احمدآریا، یعنی که، چونکه حسیب الله اسم اصلی من است، خودت اجازه داری، که هنگام نوشیدن چای نیز، این اسم اصلی من را در ذهن ات تکرار کنی، تا آنکه بلاخره متوجه موضوع شده، در آینده در هنگام نوشتن  دست از حاشیه پردازی های مضحک و بی مورد برداری!

"اما تخلصی که همه او را با آن میشناسند، کجاست؟"

تبصره: جناب محترم احمدآریا، شاگرد اسبق و مشوشالذهن من، برای یک شاگرد تنبلی چون تو، همین اسم من کافی است؛ هر گاه زیاد شوق به اصطلاح "تخلصبازی" بر سرات زد، راجع به همین "تخلص خود ات"، به حیث کار خانگی، یک مقاله بنویس که نه تنها شکل ظاهری آن به مقالهٔ شباهت داشته باشد، بلکه محتوی و میتود های علمی یک مقاله را نیز دارا باشد.

"تصویر یا سند تصویری از این فرد کجاست؟"

تبصره: تصویر و سند تصویری من در جیب ام است، هویت ام نیز برای دوستانم مانند به اصطلاح "آفتاب واضح و آشکار" است؛ اما سوال این بوده است، که جناب احمدآریا بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. مشغول و مصروف چه کار های بوده است، تا پاس روش میتود علمی تحقیقات بیوگرافیکی و یا "Biografieforschung " به یک شکل احسن به وقوع پیوسته بتواند؛ چرا جناب احمدآریا از پاسخ به اصل و کنه این سوال فرار می کند و به موضوعات جانبی فرار می کند، سوال این است، که جناب محترم احمدآریا که گهگاهی خودش را "احمد ولی" نیز معرفی کرده است، بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. مصروف و مشغول چه کار های بوده است؟ آیا پاسخ همچو سوالی به طویل نویسی چون جناب احمدآریا واقعا مشکل است؟ 

"او که مدعی است از روز ازل و بدو تولد حسیب الله بوده است، چه بیمی از نشان دادن تصویر خود دارد؟"

تبصره: بدون شک که من از نشان دادن عکس و تصویرم نه کدام "بیمی دارم، نه کدام ترسی" ، اما سوال این است، که احمدآریا که است، که من بخواهم عکس و تصویرم را را در اختیار چنین شخصی بگذارم؟ آیا دوستان "تیکتاکر" احمد آریا با سو استفاده از تصویر های مردم و با سو استفادهٔ از هوش مثنوی دست به اعمال ناشایسته و عجیب و غریبی می زنند؟

دلیل چیست، که احمدآریا که تا به حال اصلا به این سوال پاسخ دقیق ارائه ننموده است، که بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. مشغول و مصروف چه کار های بوده است؛ یعنی احمدآریا که هویت اش مجهول است، چرا به عکس های مردم چنین اشتیاقی دارد؟

"و سرانجام، آیا شهود، سروران، علما و صاحبان منطق و استدلال، آنها که او را از چهل سال پیش میشناسند، نمی‌ توانستند برای اثبات ادعاهای بی‌اساس خود، عکسی هم از دوست دلبندشان ارائه دهند؟"

تبصره: احمد آریا، که قدر و احترام استاد خودش نمی شناسد، احمدآریا که از دیری بدینسو، هر بار با یک شخص محترم دیگری، در رسانه های محترم ملی، خورش را به اصطلاح "دست به یخن" ساخته است و می سازد، در ضمن به این سوال هم یک پاسخ دقیق نمی دهد، که بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. مصروف و مشغول چه کاری بوده است، به اصطلاح احمدآریا به حیث یک "شخص مجهول الهویت" که است، چکاره است، که تقاضای دیدن تصویر کسی را کند؟

نوت: امید وارم جناب محترم احمد آریا که با لشم نویسی های مخصوص خودش، که گوئی منطق کلام و محتویات منطقی از بین جملات نامتعادل وی، پا به لغزش می برند، در آینده اصطلاحات، عبارات، کلمات و مفاهیم زشت، نازیبا و ناسنجیده را در جملات لشم خودش جایگزین ننماید، و بصورت صاف و صادقانه بنویسد، ورنه استاد وی اجازه خواهد داشت، که احمدآریا را به اصطلاح "یک لگنه بالای چوکی صنف" به پاسخگوئی دقیق دعوت نماید!

با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله

احمد آریا27.11.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

دوستان گرامی،

شکار شخصیت‌ ها یک عمل پست و شیطانی است. این اقدام در واقع در هر جامعه ‌ای جرم محسوب می ‌شود. غربی ‌ها این عمل را «دیفیمیشن» می‌ نامند که ترجمۀ دری آن «بدنام ‌سازی» است. بنابراین، فردی که هویت مشکوکی دارد و پس از شرکت در انواع «دیفیمیشن» در رسانه‌ ها، به خصوص رسانه‌ هائی که احتمالاً کمتر از این نوع تخلفات مطلع هستند، اکنون با فغان و واویلا انتظار دارد همه حرف او را باور کنند، باید از مدت‌ ها پیش و قبل از این اقدامات، اعتبار لازم را کسب می ‌کرد و نباید به بی‌ادبی و توهین دیگران متوسل می شد.

اکنون که با پاسخ قاطع و محکم، و به قول عوام «با لگد در برابر مشت» مواجه شده است، و پرده‌ هائی که بر چهره‌ اش کشیده شده بودند کنار زده شده است، هیچ دارویی نمی‌ تواند درد او را درمان کند و هیچ ظاهرسازی یا ادعای خنده‌ دار دانشمندی توانایی بازگرداندن آبروی رفته‌ اش را ندارد.

مضحکتر و خنده‌ دارتر از همه اینکه هیچ کس از وی نخواسته است درباره شهادتنامه‌ها و تاریخ ‌های دستکاری‌ شده‌ اش در زمان سفر و زندگی در اروپا سخن بگوید. سوال اصلی همواره درباره هویت واقعی او بوده است. همانطور که دیگرانی با نام‌ های حقیقی در رسانه‌ ها ظاهر شده‌ اند و تصاویرشان همراه با مطالب و مقالات شان موجود است، ناگفته که سیاست پورتال محبوب آریانا افغانستان در این زمینه بسیار ستودنی است، اگر چه گاه گاه استثنایی در آن به ظهور میرسد. اما عکس یا نسخه‌ ای از هویت حسِب ‌الله  نام کجاست؟ حسِب ‌الله میتواند نام خانگی یا لقب یک فرد باشد که هنگام صرف غذا او را صدا میزنند، اما تخلصی که همه او را با آن میشناسند، کجاست؟ تصویر یا سند تصویری از این فرد کجاست؟ او که مدعی است از روز ازل و بدو تولد حسیب الله بوده است، چه بیمی از نشان دادن تصویر خود دارد؟ و سرانجام، آیا شهود، سروران، علما و صاحبان منطق و استدلال، آنها که او را از چهل سال پیش میشناسند، نمی‌ توانستند برای اثبات ادعاهای بی‌اساس خود، عکسی هم از دوست دلبندشان ارائه دهند؟

 

با احترام

صحرائی27.11.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​آقایان نبیل عزیزی و حسیب الله خان!

هیچ کسی عاشق سوانح و سیرت همه ما نیست. برگشتاندن اوامر تطبیق ممنوعیت بر اظهار نظر این و آن نوع، می تواست قبول شود در صورتیکه اشارات دیگری در قوس «گیمه» باز ذکر نمی شد. تقاضای علمی را خود طرح نموده بودند. متحد ایشان حسیب الله خان علاوه از اینکه مجموعهٔ از کلمات تهدید آمیز و اهانت را دز صدر ذخایر حربی خود حفظ نموده، او با چکش خود بر فرق هر کس می کوبد که پیرو او نباشد. همه را یک گروپ می سازد. موضوع این نبوده است که چرا از یک نام و یا مستعار کار می گیرد. مشکل وقتی رخ می دهد که از تعرض و نوهین و تهدید کار می گیرد. در آنصورت باید طرف مشخص و قابل شناسائی باشد، تا جواب داده شده بتواند و انسان های ایکه مورد تهدید و اخطاریه قرار گرفته، از خود دفاع بتوانند. وقتی حسیب الله خان طرح سوانح را در مقاطع زمانی از سه نفر طلب کد، صحرائی به افغان جرمن مراجعه کرد. یک سوانح "ایاز نوری" مفصل موجود بود. «حسیب الله" یک نامه وجود نداشت. آقای "نبیل عزیزی" از سال 2007م در لیست نویسندگان دیده شد. اما نام و عکس. در مورد سوانح ذکر شده است Commihg soon. با گذشت 18 سال کسی مطلع نشده است. فیسبوک دارد، اما طبق تقاضا بید "اکونت؟" باز شود. با احترام.

Hazarzbek Tajiashtun26.11.2025USA/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​I take pleasure and privilege for being able to say the following:

1. Ukraine is in the process to become a buffer- state and as such please look for the process and outcome. Once upon a time Afghanistan was in that circumstance/ position for a long time. Then Afghanistan political and social structure engineered as such to be a buffer state. In Afghanistan Great Briton surpass and beat Russia by importing and installing political assets to function as being birth-based superior to all Afghans combined. The offspring of those still control social wisdom in Afghanistan - the last of the series have a root in Baghdad and British India.

2. Hasibullah is a proof that he is either indoctrinated to the point of no return or function on behalf of third party. Please pay attention to the uniform style of his/her writings as evidence.


نبیل عزیزی26.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​سلام و احترامات مجدد !

پیشنهاد من برای جلوگیری از بحث‌های بی‌نتیجه ظاهراً به مذاق برخی خوش نخورده و اکنون با دلایل بی‌اساس سعی در ادامه‌ی آن دارند. 
من پیشنهاد خود را پس می‌گیرم؛ شما به بحث‌های بسیار "عالمانه" و "منطقی" خود ادامه دهید. موفق باشید!
با احترام

حسیب الله26.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​با تقدیم سلام مجدد به همه،

باز هم، در صبح وقت، دقایقی را جهت روشن ساختن اذهان سه هموطن ما که عبارت اند از جناب محترم احمدآریا، جناب محترم ایاز نوری و جناب محترم صحرائی، تخصیص دهم!

راه اندازی یک روش سالم اجتماعی این است، که من حسیب الله، یک شخصی که از روز تولدم تا به همین اکنون همین اسم را دارم، همین اسم در تذکره و پاسپورتم و شهادت نامهٔ های مکاتب ابتدائیه و عالی و پوهنتون ها نیز موجود است، نه به مستعار نویسی کدام نیازی داشته ام، نه به مستعار نویسی کدام نیازی دارم و نه هم در آینده به مستعار نویسی کدام احتیاجی پیدا خواهم کرد!

یعنی: نه من به اسم کدام "عبدالحسیب" چیزی نوشته ام، نه به اسم "سخی داد" نه به اسم "خدا داد" و نه هم به کدام اسمی مستعاری دیگری؛ یعنی من، حسیب الله، که اندک داشته های علمی ام را با شما شریک می کنم، چونکه صادقانه حرف و گپ دل خود را می نویسم، نه به مستعار نویسی نیاز داشته ام و نه به مستعار نویسی عادت و حاجت دارم؛ انشالله موضوع فهمیده شد؟

در ضمن بر اساس درخواست مکرر جناب احمد آریا و جناب ایاز نوری برایتان نوشتم که من بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. مصروف تحصیلات در کجا بوده ام، درست؟

در این حرف های من کدام غلطی وجود ندارد، زیرا اسم من از روز تولد تا به همین حالا، یعنی حسیب الله در همه اسناد تحصیلی ام درج است.

درست؟

پس هر گاه صحرائی و احمدآریا و ایاز نوری سطور بالائی را که در آن صداقت درج است، باید پرسید، که این چه نوع فقر دانش و فقر علم است که این سه هموطن مشوش الذهن ما را به سمت و سوی اتهامات بی جا و دروغپردازی می کشاند؟

احمد آریا، ایاز نوری و صحرائی باید در قدم اول باید سوانح خودشانرا به ما بصورت دقیق بیان کنند، مثلا جناب صحرائی، جناب احمدآریا و جناب ایاز نوری باید برای خوانندگان محترم بصورت دقیق توضیح و تشریح دارند که بین سال های ۱۹۷۹م الی ۱۹۸۹م. مصروف و مشغول چه بوده اند، که امروز هر سه شان با پشتیبانی های مضحک از همدیگر، بحث "سوانح، سوانح" را آغازشده اند!

حالا آمدیم بالای بیوگرافی جناب محترم صحرائی، جناب محترم احمد آریا (که گهگاهی خودش را "احمد ولی"  نیز نامیده است)، همچنان جناب محمد ایاز نوری، که از چند روز بدینسو "سوانح، سوانح" می گوید:

اولا، این سه هموطن عزیز ما باید بدانند، که میدیا ملی و یا رسانه های ملی به اصطلاح "سرچوک" نیست، که با قیل و قال و انواع مختلف بی ادبی حق و اجازهٔ وارد شدن به آنرا داشته باشند؛ به عبارت دیگر تحقیقات بیوگرافیکی که در زبان آلمانی به آن "Biografieforschung" می گویند، کدام چیزی منزوی از علم نیست، بلکه یک روش تحقیقاتی بین الرشتوئی است، که در دسپلین های مختلف علمی و یا در رشته های مختلف علمی به کار می رود!

یعنی: ما بر اساس داشته های میتود های تحقیقات بیوگرافیکی، مشکل سوانح جناب احمد آریا، مشکل سوانح جناب ایاز نوری و مشکلات سوانح جناب صحرائی را بین سال های ۱۹۷۹م. الی ۱۹۸۹م. سراغیابی و حل می توانیم!

پس جنابان صحرائی، ایاز نوری و احمدآریا، لطف فرموده بصورت دقیق و واضح بگویند، که بین سال های ۱۹۷۹م الی ۱۹۸۹م این آقایان مصروف و مشغول چه کار های بوده اند؟


نوت: به همچو روش تحقیقاتی به زبان آلمانی "Biografieforschung" می گویند، که یک روش تحقیقاتی بین الرشتوی می باشد!

 روز همه بخیر

با تقدیم احترامات فائقه

حسیب الله

صحرائی26.11.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب نبیل عزیری سلام!

با تأئید تذکرات جناب احمد آریا، خیلی دردآور هم بوده می تواند که شما و دوست تان آقای معروفی به گروپبندی ها و پیوند های محسوس شخصی و سیاسی و علاقمندی های فردی، اعتبار حقوقی می دهید. هر گاه حکم قضات به شهود، نیازمند باشد قبل از دعوت شاهد، بررسی می کنند که تا  چه حد شاهد حرف سالم را واقف است و با صداقت انتقال می دهد. در عین حال قبل از اینکه به حرف شاهد گوش دهد، می پرسد که آیا کدام پیوند با شخص و یا حادثه که شهادت می دهد، وجود دارد و یا نه. اگر روابط فامیلی و خونی وجود داشت، می تواند  در برابر سوالات قاضی خاموش بماند. بصورت عموم اینرا هم می پرسند که آیا شا هد می خواهد چیزی بگوید و یا نه. اگر می گوید، باید راست گوید "حسیب الله" شما همین صحرائی را تهدید کرد. نزد شما ارزش نداشت. در افکار سیاسی هر کس آنچه می گوید که خود فکر می کند. افراد شما نظیر "حسیب الله" و "الله محمد"، آنطوری که جناب احمد آریا نیز گفتند، یک نام دارند و چکش در دست بر فرق هرکس می کوبند. آیا هم نام کم است...؟ شما هم چنان از بحث علمی حرف می زنید. همه که با علم سروکار دارند، می دانند که علم چیست و چگونه فرا گرفته می شود. با احترام. صحرائی.

احمد آریا25.11.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

آقای نبیل عزیزی،

با توجه به سیاست اتخاذ شده در مورد حذف مطالبم از  پورتال شما، میخواهم در این پورتال محبوب نکته‌ ای کوتاه و مهم را خدمت شما عرض کنم: شما نوشته‌ اید که  نویسنده تان، حسیب‌ الله، را بیش از چهل سال است می‌ شناسید و این نام معتبر است، مگر اینکه اگر نام دوم (تخلص) او را ذکر می کردید، اعتبار سخن ‌تان بیشتر می‌ شد. اما شما اعتراف کرده‌ اید که «اهمیت ندارد چه کسی چه می ‌گوید، اما آنچه گفته شده، معتبر است.»  بنابراین، این نگرش و طرز تلقی نمیتواند زبان به نصیحت کسان بگشاید و از طرد «لجاجت‌ ها و تنگ‌ نظری ‌ها و راه‌ اندازی گفت ‌و گوی علمی، اجتماعی یا سیاسی سالم و سازنده»  سخنرانی کند. شما میتوانستید از مضرات لجاجت و تنگ‌ نظری‌ ها همزمان با دریافت کامنت‌ هائی مملو از ترور شخصیت‌ ها که توسط او و به آدرس شما میرسیدند، به دوست ‌تان یادآوری کنید. اما متأسفانه، ترجیح دادید همه مطالب او را بدون کم و کاست منتشر کنید که این نشا‌دهنده ضعف مدیریت و سیاست‌ های دوپهلو و ناپایدار شما است.


محمد ایاز نوری25.11.2025هالند/FotoGallary/CountryIcons/NL.png

​د واحد حیدري په توجه کې!

دغه اوږده پرپړه، چې تاسو له ډیرې بیکاري! زما د وروستی لیکنې، چې ما د افغان-جرمن سایت کې د شاغلي ن. جلیل زاد  د مقالې باب لیکلې، د دغو مسایلو جوابونه ما پخواء ستا او ستا غوندې دوکتورانو ته لیکلي دي، او هغه تا لوستلي دي. دا چې ستا سترګو پردې نیولې او یا دانسته ورنه ځان تیروې؟ 

هغه ته پوی سه، او ستا ایمان او وجدان...

ان شاء الله مونږ به زر خپل الله تعالی ته د حساب لپاره حاضریږو.


ع و ح25.11.2025سدني/FotoGallary/CountryIcons/_w/AUS_png.jpg
جنبش چپ نوشته أفسر دوره سياه ح د خ در افغانستان،

این متن در ظاهر «نقد» حزب دموکراتیک خلق و رژیم‌های تره‌کی، امین، کارمل و نجیب است؛ اما در باطن، کوشش بسیار ناشیانهٔ یک افسر پیشین همان نظام است تا تمام مسئولیت جنایات ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۱ را به گردن «رهبری حزب»  بیندازد و خود را به‌حیث یک تماشاچی بی‌گناه معرفی کند. چند نکتهٔ اساسی در نقد این نوشته و نویسندهٔ آن لازم است:

۱. فرار از مسئولیت فردی زیر نام «تحلیل سیاسی»

نویسنده به‌طور مکرر از تعبیرهایی مثل «این قلم»، «رهبری حزب»، «باند امین»، «جناح پرچم» استفاده می‌کند، اما هیچ‌جا صادقانه نمی‌گوید که خود او در کدام موقف نظامی یا حزبی بوده، کجا خدمت کرده، و در کدام عملیات سهم داشته است. این یک شگرد کلاسیک افسران و کادرهای سابق کمونیست است:

وقتی نوبت به امتیاز و رتبه و معاش و سفر خارجی می‌رسید، همهٔ شان «مجاهد کبیر سوسیالیسم» بودند؛


اما وقتی نوبت به حساب و پرسش تاریخی می‌رسد، یک‌باره «تماشاچی ناراضی» و «منتقد درون‌حزبی» می‌شوند.

در هر نظام استبدادی، مخصوصاً رژیم‌های ۱۳۵۷–۱۳۷۱، جنایت فقط در سطح تره‌کی و امین و کارمل و نجیب صورت نگرفت؛

این جنایت بدون امضای افسر، فرمانده کندک، مدیر امنیت، سارنوال، قاضی فرمایشی و «افسر باوجدانِ امروز-منتقدِ دیروز» ممکن نبود.


کسی که در آن سال‌ها در ساختار اردو و حزب خدمت کرده، حق ندارد امروز خود را به‌عنوان ناظر بی‌طرف جا بزند؛ او جزو ماشین سرکوب بوده، ولو در هر سطحی که بوده است.

۲. «ما فقط مأمور بودیم»؛ همان منطق محکومان نورنبرگ

در سرتاسر متن، نویسنده می‌کوشد بگوید:

«رهبری حزب اشتباه کرد، شوروی اشتباه کرد، خاندان نادری افغانستان را ضعیف نگهداشت – و ما بیچاره‌ها فریب خوردیم.»

این دقیقاً همان منطق جنایت‌کاران جنگی در محاکم نورنبرگ بود:

«ما فقط اوامر بالا را اجرا می‌کردیم.»

اما هم در حقوق معاصر، هم در اخلاق اسلامی و هم در وجدان انسانی، «اطاعت کورکورانه از امر ظالمانه» خود جرم است، نه معذرت.

کسی که امر می‌گیرد مردم ملکی را بمباران کند و می‌کند؛

کسی که امر می‌گیرد مظنونین را بدون حکم محکمه به پلچرخی بفرستد و می‌فرستد؛کسی که در لوایای حزبی مردم را به زور به حزب می‌کشاند، گزارش می‌دهد، و از امتیاز وظیفه و رتبه استفاده می‌کند؛

بعد از ده‌ ها سال نمی‌تواند با دو صفحه مقاله در «افغان جرمن» همه چیز را سر خود از شانه بیندازد و بگوید «این‌ها کار رهبری حزب بود.» هر اوامر ظالمانه، حداقل دو امضا داشت: یکی در بالا، یکی در پایین. نویسنده از امضای خودش هیچ نمی‌گوید.

۳. تناقض در متن: هم «ضرورت سقوط امین»، هم محکوم کردن همان مداخله

نویسنده از یک طرف می‌نویسد که «سقوط باند امین یک امر ضروری بود»، بعد می‌گوید شوروی‌ها می‌توانستند بدون فرستادن عسکر، فقط امین را «محو» کنند! یعنی:

او اصل مداخلهٔ خارجی در تغییر رژیم را مشروع می‌داند،فقط با «طرز اجرا» مشکل دارد.

این خود نشان می‌دهد که مشکل او نه با اصل وابستگی به شوروی، بلکه با این است که این وابستگی چگونه مدیریت شد و به ضرر جناح و موقف خود او ختم گردید.

یک افسر که در متنِ جنگ سرد، اصولاً قبول دارد که قدرت خارجی حق دارد با عملیات مخفی، رئیس‌جمهور یک کشور را «محو» کند، آخرین کسی است که حق دارد امروز از «استقلال» و «منفعت ملی» حرف بزند.

۴. قربانی‌سازی مردم، تطهیر کادرها

در متن، چندین بار تأکید می‌شود که:

افغانستان «عمداً ضعیف نگهداشته شده بود» توسط خاندان نادری؛

مردم «فریب شعارهای عدالت» را خوردند؛

رهبری حزب «مانند بیماران روانی و سادیست» عمل کرد.

اما یک سؤال اساسی در تمام این نوشته بی‌جواب می‌ماند:

شما خود در این میان کجا بودید؟

آیا در آن سال‌ها شما معاش از همان دولت نمی‌گرفتید؟آیا از رتبه، لباس، امتیازات، کورس‌های شوروی و کشورهای سوسیالیستی استفاده نمی‌کردید؟

آیا از امضای خود زیر اوامر عملیاتی و حزبی شرم ندارید؟

نمایش دادن رهبری حزب به‌عنوان «چند دیوانهٔ قدرت‌طلب»، مردم به‌عنوان «قربانی فریب»، و خودتان به‌عنوان «تحلیل‌گر عاقل» یک توهین به حافظهٔ جمعی مردم افغانستان است. مردم ما به‌خوبی می‌دانند که شبکهٔ سرکوب، صدها و هزارها افسر، خبرچی و کادر میانی داشت – نه فقط چهار نام مشهور در قصر.

۵. استفادهٔ ابزاری از دین و سنت برای سفیدکاری گذشته

در متن به «جامعهٔ شدید مذهبی»، «ملت معتقد به اسلام»، «نماز خواندن آدم خان» و «ملا عیسی» اشاره می‌شود تا نشان بدهد که گویا خودِ حزب هم از اول کاملاً ضد دین نبود و گویا مشکل بعداً از «رهبران سادیست» پیدا شد.

این هم فریب است و هم توهین به شعور مردم:

از روز اول کودتای ۷ ثور، ساختار نظام چنین طراحی شد که هر صدای مستقل – چه مذهبی، چه ملی، چه روشنفکری – باید یا خاموش می‌شد، یا به زندان می‌رفت، یا به قبر.

این‌که در کنگرهٔ موسس دو نفر ریش‌دار یا ملا‌نما هم حضور داشتند، نه ماهیت حزب را اسلامی می‌ساخت و نه جرم آن را کم می‌کرد.

نویسنده با تأکید بر «مذهبی بودن جامعه» و «سوءاستفاده از کمونیزم توسط رهبران» عملاً می‌خواهد بگوید:

«ما افسران و کادرهای پایین، انسان‌های بی‌گناه و دینداری بودیم که رهبران ما راه را گم کردند.»

تاریخ و خون قربانیان اما این روایت را قبول نمی‌کند.

۶. مسئولیت ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۱ فقط بر دوش «کمونیست‌ها» نیست – اما شما در همان بخش شریک مستقیم هستید

اما این واقعیت، مسئولیت او و همفکرانش را در سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۷۱ کم نمی‌کند، بلکه فقط ثابت می‌کند که:

از کودتای ۷ ثور تا سقوط کابل در ۱۳۷۱، یک زنجیرهٔ جنایت و خیانت وجود دارد؛

در این زنجیره، حزب شما شریک است؛

و شما – به‌حیث افسر اردو در رژیم کمونیستی – حلقهٔ مهم این زنجیره بوده‌اید، نه ناظر بیرونی.

اگر امروز واقعاً دنبال «حساب تاریخی» و «عدالت» هستید، قدم اول این است که:

به‌جای نوشتن مقالات پر از «این قلم» و «رهبری حزب»، با صراحت بنویسید:

در کدام قطعه و سمت خدمت کرده‌اید،در کدام عملیات سهم داشتید،کدام اوامر را اجرا کردید،از کدام اعمال امروز پشیمان و شرمنده‌اید،

و از خانواده‌های قربانیان طلب بخشش کنید.


تا زمانی که این صداقت وجود نداشته باشد، هر مقالهٔ طولانی شما فقط یک چیز است:

تلاش برای تبرئهٔ خود و انتقال تمام گناه‌ها به مردگان و غایبان.

تاریخ افغانستان، و مخصوصاً خون زندانیان پلچرخی، این نوع سفیدکاری دیرهنگام را نه می‌بخشد و نه فراموش می كند   

نبیل عزیزی25.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​وای به حال ما مردمی که به جای رسیدگی به مسائل اساسی، از زمین و آسمان سخن می‌گوییم و حالا بر سر هویت یک فرد، به جان یکدیگر افتاده‌ایم. در اصول حقوقی، اگر دو یا سه نفر شاهدی دهند، آن شاهدی معتبر شمرده می‌شود؛ اما ما به‌جای اعتماد به دوستان، با نام‌های مستعار و زیر سؤال بردن هویت دیگران مشغول شده‌ایم. تا زمانی که چنین لجاجت‌ها و تنگ‌نظری‌ها در میان ما باشد، بهبود اوضاع کشور ناممکن است.

بیایید به‌جای این بحث‌های بیهوده، یک گفت‌وگوی علمی، اجتماعی یا سیاسی سالم و سازنده راه‌اندازی کنیم. همچنین از مدیریت محترم سایت تقاضا دارم که این ماجرای بی‌نتیجه و خسته‌کننده را خاتمه دهد. 


صحرائی24.11.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​هموطنان گرامی!

اینجانب در یونورستی  دهلی و در نیویارک درس خوانده ام. آقای حسیب الله خان اگر از نام مستعار کار می گیرد عیب نیست. اما وقتی اخطار می دهد، خودش را زیر سوال می برد. نزد او «حمله» بهترین «دفاع» است. اگر نام خودش می بود، باید حمله وری را عیب می دانست. شخص مساعد به تبادل نظر نییست. وقتی انسان کسی را نشناسد، «کانفلیکت» از کجا بوجود می آید. او می  خواهد که «کانفلیک» هیچ را با صحرائی تصفیه کند. از صحرائی خواسته است، تا از هیچ  چیزی بسازد. در همچو پروژه، نمی خواهم با وی همدست شوم. بعد ازین اخطاریه مجبور خاموش باشم. والسلام. صحرائی.

عاشق الله24.11.2025کابل/FotoGallary/CountryIcons/AF.png

نجیب الله ای فتنه، تو از کجا تو سر کشیدی

که با این سؤال هایت آتش بر افروختی

خداوند در قهر و غضبش گرفتارت کند

که با فتنه گری، مردم را به جان هم میاندازی 


معذرت اگر اندکی شعرم بی وزن و قافیه باشد، چون در هوای آزاد تازه به شعر گفتن شروع کرده ام.

تشکر

صحرائی24.11.2025کلیفورنیا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

​جناب حسیب الله خان!

نخست سلام. این تبصره و تحلیل شما از شما تصویر وحشتناکی  فرستاده است. شما با ارواح مرده ها مکالمه می توانید. خدایا  خیر!  والسلام. صحرائی.

نجیب الله24.11.2025india

در حیرتم که جناب استاد معروفی، همکار محترم اریانا افغانستان انلاین، درمورد صدها ناسزا و فحش و اهانت داود مومند علیه استاد خلیلی مرحوم، سکوت اختیار کرد اما در تبیین، هویت پنهان حسیب الله،اینهمه اشتیاق و آزمندی دارد!در حیرتم که علاقهء انجنیر معروفی به شاعر شهیر، خلیلی،ظاهرا از نوع ، تعارف وتظاهر بوده است!

نجیب الله24.11.2025india

​برای اینجانب، پس از خواندن کامنت های کوتاه شاغلی دپلوم انجنیر معروفی، این نکته، بصورت یک « معما» در آمد که شاغلی انجنیر صاحب معروفی ، بخاطرکشف  زوایای پنهان حسیب الله خان  اینهمه ،خود را به آب و آتش زد،  اما در برابر هزار و یک دشنام وناسزای شاغلی داود مومند،  به آدرس استاد خلیلی، شاعر معروف ،فقط خاموشی و سکوت، پیشه کرد!، در همانحال  که سالهای متمادی از فضایل استاد خلیلی، سخن می گفت و اسم این شاعر را به آب زمزم می شست!

احمد آریا23.11.2025امریکا/FotoGallary/CountryIcons/USA.png

دوستان گرامی، مسؤولان محترم آریانا افغانستان آنلاین،

به نظر میرسد لجن ‌پراکنی‌های «حسیب‌ الله» نام  بی ‌پایان است. من، همانند بسیاری دیگر، نه او را میشناختم و نه از طرفداران تبصره‌ های او بوده‌ ام. اما او بود که برای نخستین بار پس از تاختن های یک مشت هواخواهان رژیم طالبانی در آن وبسایت بر من و نامم حمله کرد. دلیل این امر روشن است: او و آن دیگران خود را قطب مقابل با افکار، تبصره‌ ها و مقالات من در نکوهش آن پدیده وارداتی سیاسی- نظامی در افغانستان تشخیص داده بودند.

این فرد، که تاکنون برای همگان ناشناخته باقی مانده است، تنها به این بسنده نکرد و حتی در قالب اسامی جعلی مانند «سخی داد» از کابل، به تفتیش و معنایابی نام این قلم پرداخت و اهانت صریحی به آن وارد ساخت. سپس، با استفاده از نام «حسیب ‌الله»، به پاسخگویی در قبال سؤالات ساختگی سخی داد پرداخت.

دوستان، من هنوز بر این باورم که با توجه به سطح بینش این فرد، او هنوز قادر به درک مطالبی که هم ‌اکنون مینویسم، نیست. برای اثبات این ادعا، لطفاً به کامنت ‌ها، یا بهتر بگویم، به اهانت‌ های کوچه‌ بازاری و توهین‌ های دیروز او در پاسخ به کامنت‌ های این قلم و جناب محترم محمد ایاز نوری مراجعه کنید.

در هر حال، در نهایت، مدت ها پیش در یک کامنت مفصل به او نوشته بودم:

«چرا با هویت جعلی و نام «حسیب ‌الله»، که نام اصلیت نیست، در رسانه ‌ها ظاهر میشوی؟ آیا یکی از دلایل آن ترس است که مردم واقعاً بدانند تو از هواداران «قصاب کابل» هستی؟ زیرا در جامعه ‌ای که زندگی میکنی، تنها جنایتکاران و تروریست‌ ها با هویت‌ های مخفی زندگی میکنند چه اجباری تو را به این کار وادار میکند؟

یکی از نوشته ‌های تو، در دفاع از گلبدین حکمتیار،( به مقاله‌ ای از عبدالحسیب حکیم ، نه حکیمی که او هدفمندانه آن را «حکیمی» مینویسد، در ستون نویسندگان افغان-جرمن مراجعه شود.) به بازگشت گلبدین به افغانستان  اشاره کرده‌ ای، که حاوی این عبارات تهوع ‌آور است: (لطفاً به مقاله ای از دست عبدالحسیب حکیم در افغان-جرمن مراجعه کنید.)

تذکر مجدد و باقی‌مانده این داستان، به نظر من، بسیار خسته‌ کننده است؛ و به گفته آقای محمد ایاز نوری، «ضیاع وقت است». من نمیخواهم در اینجا با ذکر مجدد همه مطالب، چه درباره گذشته و چه درباره حال، سرگرمی دیگری برای حسیب‌ الله نام، که به قول خودش از بدو تولد با همان نام شناخته میشود و هیچ ارتباطی با مفتی عبدالحکیم ندارد، ایجاد کنم.

در حالی که او، که برای معرفی خود، آن هم از طرف خودش، جایزه تعیین کرده است، تنها توانسته است تاکنون یکی دو تن از دوستان معدود خود را، که در تبلیغ و ترویج باب‌ الال ‌ها و اهانت ‌های صریح، ناحق و حقیرانه او نقش داشته‌ اند، تشویق کند تا در نقش جایزه بگیران حاضر شوند و ادعا کنند که در چهل سال گذشته، او را با همان نام خانگی (نام فاقد تخلص) میشناسند؛ و این نه تنها ادعایی است که نمیتواند قانع‌ کننده و کافی باشد، بلکه  در واقع، یادآور یک ضرب ‌المثل رایج است.

این قلم، در صورت اثبات اینکه حسیب ‌الله واقعاً عبدالحسیب حکیم نیست، حاضر است اعتراف کند که اشتباه کرده است؛ اما هرگز از فردی که اهانت به دیگران و چرندنویسی، بخشی از فعالیت‌ های روزمره و دستوری او را تشکیل میدهد، عذرخواهی نخواهد کرد. این فرد مجهول ‌الهویت باید، در وهله اول، به صورت رسمی و علنی، از کسانی که بی جهت و بر اساس دستورات آنها با عناوین گوناگون اهانت کرده است، عذرخواهی کند. و این به هیچوجه پایان سخن های من نیست.

 

با احترام

احمد آریا

حسیب الله23.11.2025آلمان/FotoGallary/CountryIcons/DE.png

​جناب صحرائی!

نخست خدمت تان این موضوع را برسانم، که من مولف هیچ یکی از کتاب های خاندگی، خانگی و کتاب های را که شما می شناسید و یا نام آنها را شنیده اید، نیستم، خلاصه اینکه من تا اکنون مولف کدام کتابی نبوده ام؛ اما سوال این است، که جناب صحرائی را پرابلم اصلی چیست، که به اصطلاح "عقرب گونه" و یا "عقرب سا" به هموطنان خودش؟ به ناحق و بدون کدام دلیل "نیش می زند" ؟

جناب صحرائی، قسمیکه می بینید، در قسمت "حل کنفلیکت" و یا در قسمت "تقلیل بخشیدن به یک کنفلیکت" به اصطلاح "کم بدک نیست؛ اگر شما لطف فرموده "کنفلیکت شخصی" و یا "کنفلیکت ذهنی" تانرا در اینجا بازگو نمائید، خارج از احتمال نیست، که در قسمت مرفوع ساختن تکلیف "شخصی" و یا رفع "کنفلیکت ذهنی" جناب شما، کدام کاری مثمری را برای جناب شما انجام بدهم.

نوت: جناب صحرائی، لطفا در آینده متوجهٔ اظهارات تان در مقابل من باشید، ورنه باید من شما را متوجه "یاوه سرائی های تان" نمایم.

با احترام

حسیب الله

1 - 150بعدی