تاریخ امروز:
  
  
  
  
خبر
19.09.2026
افغانستان کې د ماین پاکۍ نوې هڅې: ماشومان لا هم د ناچاوده توکو قربانیان دي
افغانستان کې د ماین پاکۍ نوې هڅې: ماشومان لا هم د ناچاوده توکو قربانیان ديجدید
بی بی سی

افغانستان او د ډنمارک د کډوالو شورا د ماینونو او د جګړې د پاتې شویو چاودېدونکو توکو د پاکولو لپاره د څه باندې څلور میلیونه ډالرو په ارزښت دوه تړونونه لاسلیک کړي دي.

د دغو تړونونو له مخې، ټاکل شوې چې د افغانستان په ۱۳ ولایتونو کې سلګونه زره متره مربع ځمکه له ماینونو او چاودېدونکو توکو پاکه شي او زرګونو کسانو ته هم د دغو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی ورکړل شي.

دا هوکړې داسې مهال لاسلیکېږي چې ملګري ملتونه وايي، افغانستان لا هم د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له پلوه د نړۍ له تر ټولو ککړو هېوادونو دی او ماشومان د دغو توکو د قربانیانو لویه برخه جوړوي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت د پېښو پر وړاندې د مبارزې ملي اداره وايي، دغه دوه تړونونه د ډنمارک کډوالو شورا یا(DRC) د ماین پاکولو له پروګرام سره د ټولټال څلور میلیونه، ۱۳۱ زره او ۷۴۱ ډالرو په ارزښت لاسلیک شوي دي.

دغه تړونونه په کابل کې د پېښو پر وړاندې د مبارزې ملي ادارې د مشر ملا نورالدین ترابي او د ډنمارک د کډوالو شورا د ماین پاکولو پروګرام مشر لاسلیک کړي دي.

د لومړي تړون له مخې، څه باندې دوه میلیونه او ۲۷۱ زره ډالر به په پلازمېنه کابل، پروان، لوګر، میدان وردګ، غزني، کندهار، هلمند، زابل، هرات، فراه، ننګرهار، کونړ او نورستان کې د ماین پاکولو چارو ته ځانګړي شي.

په دې پروژه کې به ۲۰ سیمې، چې ټولټال شاوخوا ۶۴۹ زره متره مربع ځمکه کېږي، چې په لاسي جوړو ماینونو او د جګړې په پاتې شویو چاودېدونکو توکو ککړه ده، وپلټل او پاکې شي.

همداراز به څه باندې ۳۱۶ زره کسانو ته په مستقیم ډول او شاوخوا ۹۰ زره نورو ته په نا‌مستقیم ډول د ماینونو او چاودېدونکو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی ورکړل شي.​​​​

 
19.09.2026
په افغانستان کې د پاکستان د وېزو تور بازار لا هم تود دی او د یوې وېزې بیه زرگونه ډالرو ته پورته شوې
په افغانستان کې د پاکستان د وېزو تور بازار لا هم تود دی او د یوې وېزې بیه زرگونه ډالرو ته پورته شوېجدید
دآزادی رادیو

په افغانستان کې د پاکستان وېزې په تور بازار کې پلورل کېږي؛ د وېزو غوښتونکي او د گرځندوی شرکتونه دا مسله مني. د افغانستان او پاکستان د لارو تر بندېدو وروسته په کابل کې د پاکستان سفارت او په ولایتونو کې د دغه هېواد کونسلگریو افغانانو ته مخامخ د وېزو ورکړه بنده کړې ده. خلک ولې په لوړه بیه وېزې اخلي؟

روح‌الله، هغه افغان ځوان، چې وايي پاکستان ته د تگ لپاره یې په زرگونو ډالرو وېزه اخیستې ده، ځکه په خبره یې بهر ته د تگ انټرویو یې راغلې وه او تگ ورته ډېر مهم و: «له څلورو کلونو راهیسې زه دلته ژوند کوم، وېزه خو پاکستان بنده کړې، بیا یې موږ ډیپورټ کړو، زما بیا انټرویو راغله، په درې نیم زره [ډالره] مې وېزه واخیسته، دا ډېرې پیسې دي، خلک ستونزه لري، د چا انټرویو راغلې وي، څوک ناروغ لري.»

محمد علامه بل افغان ځوان، د روح الله خبره مني، دی چې کورنۍ یې په پېښور کې اوسېږي، وايي دوه کاله کېږي چې کابل کې بند پاتې او په خپل وطن مسافر دی: «زما کور او فامیل په پېښور کې دي، له تېرو دوو کلونو راهیسې په کابل کې بند پاتې یم، ما له یو نیم کال راهیسې د وېزې غوښتنه کړې، خو هېڅ درک یې نه

که په تور بازار کې یې اخلم، په دوه زره، دوه نیم زره ډالره یې راکوي، هغې ته زموږ وس نه رسېږي
محمد علامه

معلومېږي، که په تور بازار کې یې اخلم، په دوه زره، دوه نیم زره ډالره یې راکوي، هغې ته زموږ وس نه رسېږي.»

علامه زیاتوي، یواځې د وېزې لگښت هم نه‌دی، بلکې په خبره یې دا چې د ځمکې لارې تړلې دي، نو باید سفر د هوا له لارې وشي، چې د الوتکې په ټکټ هم ډېرې پیسې راځي.

د اریانا افغان هوايي دولتي شرکت د ټکټ پلورنځي د معلوماتو له مخې، د کابل – اسلام اباد د یوه کس د تگ راتگ د سفر ټکټ ۳۹۰ ډالره (۲۵،۲۰۰ افغانۍ) دی. له دې امله یو شمېر کسان اړ شوي دي، چې له وېزې پرته په ناقانونه لارو پاکستان ته سفر وکړي.

له ډلې یې یو تن، چې نه یې غوښتل نوم یې په راپور کې خپور شي، ازادۍ راډیو ته وویل: «کله چې موږ خپل بایومټریک له درېیم هېواد څخه تر لاسه کړ، نو د مجبورۍ له امله له قاچاقي لارې پاکستان ته راداخل شوو، د سپین بولدک له لارې چمن، بیا کوټې او بیا هم اسلام اباد ته راغلو.»​​

 
19.09.2026
مقام‌های امریکایی: تروریزم با استفاده از تکنولوژی و هوش مصنوعی شکل دیگر پیدا کرده است
مقام‌های امریکایی: تروریزم با استفاده از تکنولوژی و هوش مصنوعی شکل دیگر پیدا کرده استجدید
رادیو آزادی

بیش از دو دهه پس از حملات یازدهم سپتامبر، مبارزه با تروریزم هنوز در دستور کار شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار دارد؛ اما به گفتۀ مقام‌های امریکایی تروریزم با استفاده از تکنولوژی و هوش مصنوعی شکل دیگر پیدا کرده است.

مایک والتز، نمایندۀ دایم ایالات متحده امریکا در سازمان ملل متحد، روز شنبه ۲۱ سنبله گفت که مأموریت مبارزه با تروریزم هنوز پایان نیافته است. او با اشاره به کشته‌شدن رهبران القاعده و داعش، از ظهور شکل‌های جدید تروریزم هشدار داد.

آقای والتز گفت گروه‌های تروریستی از هوش مصنوعی و فناوری برای گسترش فعالیت‌های‌شان استفاده می‌کنند و برخی حکومت‌ها نیز به گروه‌هایی که غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهند، کمک مالی و تسلیحاتی می‌رسانند.

او از رژیم مشخصی نام نبرد، اما گفت نمایندگان برخی از این رژیم‌ها در شورای امنیت حضور دارند.

رژیم‌های مختلف همچنان به تروریست‌هایی که غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهند و عمداً غیرنظامیان را می‌کشند، کمک مالی و تسلیحاتی می‌کنند.

او گفت: «رژیم‌های مختلف همچنان به تروریست‌هایی که غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهند و عمداً غیرنظامیان را می‌کشند، کمک مالی و تسلیحاتی می‌کنند. برخی از نمایندگان همین رژیم‌ها در همین شورا حضور دارند.»

اگرچه والتز از افغانستان به‌عنوان منبع مشخص تهدید نام نبرد، اظهارات او در حالی مطرح می‌شود که حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان همچنان موضوع نگرانی شماری از کشورها و نهادهای بین‌المللی است.

شورای امنیت سازمان ملل متحد در ماه فبروری سال روان میلادی در گزارشی گفت که طالبان روابط خود را با شبکۀ القاعده حفظ کرده و این گروه هشت کمپ آموزشی جدید در افغانستان ایجاد کرده است.

این شورا در گزارش اخیر خود افشا کرد که شبکهٔ القاعده چهار کمپ در ولایات غزنی، لغمان، پروان و ارزگان و یک انبار اسلحه در پنجشیر ایجاد کرده است.​

 
19.09.2026
 ملل متحد: امریکا احتمالاَ در ایران مرتکب جنایات جنگی شده است
ملل متحد: امریکا احتمالاَ در ایران مرتکب جنایات جنگی شده استجدید
صدای آلمان

یک هیئت مستقل ملل متحد اعلام کرده است که «دلایل معقولی» وجود دارد مبنی بر این که ایالات- متحده در دو حمله هوایی در ایران مرتکب جنایات جنگی شده است. این هیئت ایران را نیز به جنایت علیه بشریت متهم کرده است.

کارشناسان هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یابی گفته اند که «دلایل معقولی» یافته اند که نشان می‌دهد ایالات متحده در دو حمله به ایران، به شمول حمله‌ای که یک مکتب را در شهر میناب هدف قرار داد، مرتکب جنایات جنگی شده است.

این هیئت که از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد مأمور بررسی وضعیت ایران شده است، همچنین حکومت ایران را به ارتکاب جنایت علیه بشریت در برخورد با شهروندان خود متهم کرده است.

بیشتر بخوانید: کارشناسان حقوقی امریکا: حملات امریکا به ایران ممکن است مصداق جنایت جنگی باشد

در گزارش این هیئت که روز پنج‌شنبه منتشر شد، آمده است که بررسی‌ها شامل اقدامات نظامی امریکا در جریان جنگ ایران و همچنین برخورد مقام‌های ایرانی با اعتراضات سراسری بوده است.

هیئت حقیقت‌یاب در سال ۲۰۲۲ تشکیل شد و ریاست آن را سارا حسین، حقوقدان اهل بنگله‌دیش، بر عهده دارد و متشکل از کارشناسان مستقل است.

قرار است یافته‌های این هیئت روز دوشنبه هفته آینده به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه شود.

اگرچه این گزارش از نظر حقوقی الزام‌آور نیست، اما می‌تواند بخشی از اسناد و مدارکی باشد که در آینده در پرونده‌های احتمالی نزد دادگاه‌های بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.

امریکا چه واکنشی به این گزارش نشان داد؟

وزارت دفاع ایالات متحده، پنتاگون، از اظهار نظر مستقیم دربارهٔ این گزارش خودداری کرده و در بیانیه‌ای گفت: «تحقیقات ما همچنان ادامه دارد و در حال حاضر مطلب تازه‌ای برای اعلام نداریم.»

در مقابل، کاخ سفید با لحنی تند از گزارش انتقاد کرد. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «نهاد عالی حقوق بشر سازمان ملل دهه‌هاست که دستاوردی برای حقوق بشر نداشته و تنها اظهارات بی‌اساس مطرح کرده است.»

بیشتر بخوانید: «تردیدهای حقوقی گسترده» درباره مشروعیت حمله اسرائیل و امریکا به ایران

او افزود: «تنها طرفی که در این درگیری مرتکب جنایات جنگی شده، حکومت ایران است؛ حکومتی که هزاران تن از شهروندان خود را کشته، امریکایی‌ها را در خارج از کشور هدف قرار داده، در تنگه هرمز دست به اقدامات تروریستی زده و به کشورهای همسایه حمله کرده است.»

حمله به مکتب در میناب

هیئت حقیقت‌یاب در گزارش خود اعلام کرده است که دلایل معقولی یافته که نشان می‌دهد نیروهای امریکایی مسئول حمله به مکتب ابتدایی شجرهٔ طیبه در شهر میناب در ۲۸ فبروری بوده‌اند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

مقام‌های ایرانی گفته‌اند که در این حمله بیش از ۱۵۰ نفر کشته شدند که حدود ۱۲۰ تن از آنان شاگردان این مکتب بوده‌اند.

بر اساس گزارش سازمان ملل، این حمله بدون تفکیک صورت گرفته و باعث کشته‌شدن غیرنظامیان و واردشدن خسارت به زیرساخت‌های ملکی شده است، اقدامی که براساس این گزارش، می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.

هیئت حقیقت‌یاب نتیجه‌گیری کرده است که مکتب یادشده یک مرکز غیرنظامی بوده و هیچ مدرکی دال بر استفاده نظامی از آن پیدا نشده است.

 
19.09.2026
ټرمپ: ایران هوکړه غواړي خو چمتو ندی
ټرمپ: ایران هوکړه غواړي خو چمتو ندیجدید
دامریکا غږ

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي چې ایران غواړې هوکړې ته ورسیږي خو نوموړي زیاته کړې د هغه په باور یاد هیواد لا چمتو ندی.

نوموړي د پنجشنبې په ورځ (سپټمبر ۱۷) له اې بي سي نیوز سره په خبرو کې ویلي دي، یا به ښه هوکړه کیږي او یا به هم هیڅ هوکړه ونشي.

ولسمشر ټرمپ ویلي چې واشنګټن د اټومي وسلو د ترلاسه کیدو په لور د ایران ټول قابلیتونه ختم کړي دي.

نوموړي وویل:"که موږ بي ۵۲ بم غورځونکي نه وای کارولی، موږ به اوس په اټومي وسلو سمبال ایران درلودلی وای، او هغوی به کارولي وای. هغوی به په ډیرې سادګۍ کارولي وای."

ولسمشر ټرمپ دا هم وویل چې ایران اوس په ډیر کمزوي وضعیت کې دی او متحده ایالات د هرمز تنګي کنټرول په لاس کې لري.

ټرمپ وویل: "موږ به د دې کار غم وخورو. هغوی کمزوری دولت لري، موږ د هرمز تنګي کنټرولو. موږ یې په ډیر قوت سره کنټرولو. موږ هره شپه ډیرې کښټۍ تیروو، معمولا د شپې له خوا، ځکه هغوی څه شی نشي لیدلی. هغوی پوهیږي چې چیرې دي خو څه نشي کوی ځکه موږ د هغوی رادار، له منځه وړی دی. هغوی د شپې له خوا د دید امکانات نلري خو موږ ډیر ښه روان یو. "

ددې تر څنګ ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ اکسیوس ته ویلي هغه د ایران د جګړې په اړه یو مهم پړاو ته رسېدلی، او هغه دا چې ایا د دې جګړې د پای ته رسولو لپاره لوی بریدونه بیا پیل کړي او که نه. نوموړي زیاته کړې چې هر څه امکان لري.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جي ډي ونس هم څو ورځې وړاندې نیویارک پوسټ ته په یوې ځانګړې مرکې کې ویلي وو چې له ایران سره به د امریکا جګړه په "راتلونکې یوې یا دوو میاشتو" کې "په بشپړه توګه یو بل پړاو" ته ننوځي.

ټرمپ له اکسیوس سره په مرکه کې زیاته کړې، دی به د ملګرو ملتونو د سرمشریزې په څنډه کې د جګړې د راتلونکو ګانونو په اړه مستقیما له خپلو سیمه ایزو متحدینو څخه واوري.

ولسمشر ټرمپ ویلي: "زه غواړم پوه شم چې هغوی چېرته دي او څنګه دي. موږ د هغوی ډېره ساتنه کړې ده. "​

 
19.09.2026
یک نظامی پیشین در یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان جان باخت
یک نظامی پیشین در یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان جان باختجدید
باختر

۸صبح، دایکندی: منابع از دایکندی می‌گویند که یک نظامی پیشین اهل این ولایت، پس از فرار از بیم طالبان، در یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان جان باخته است.

این منابع، روز جمعه، ۲۷سنبله، به روزنامه ۸صبح گفتند که رضا مجاهدزاده، فرمانده پولیس ولسوالی پاتوی ولایت دایکندی در دوره جمهوریت، در نتیجه فروریختن بخشی از یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان جان باخته است.

بر اساس اطلاعات، مجاهدزاده، یک ونیم سال پیش هنگامی‌که از کابل به سوی دایکندی در حرکت بود، در مربوطات ولسوالی جلریز ولایت میدان وردک از سوی طالبان بازداشت و پس از نزدیک به یک ماه، از بند این گروه آزاد شد.

به گفته منابع، این نظامی پیشین پس از آزادی از بند طالبان نیز، بارها مورد آزار و اذیت جنگجویان این گروه قرار گرفته و سر انجام مجبور به ترک کشور و اشتغال در یک معدن زغال سنگ در تاجیکستان شده بود.

این در حالی است که با سلطه دوباره گروه طالبان، ده‌ها عضو نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین افغانستان از بیم بازداشت و شکنجه از سوی این گروه، ناگزیر به انجام کارهای شاقه در کشورهای همسایه شده‌اند.​