تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
19.08.2026
ټرمپ وایي، هرمز تنګی د امریکا "قلمرو" دیجدید
بی بی سی

راپورونه وایي، یوه بېړۍ له هرمز تنګي د وتلو پر مهال له یوه نامعلوم لوري د توغندي یا مرمۍ هدف ګرځېدلې.

د بریتانیا د سمندري سوداګرۍ عملیاتو ادارې (یو کې ایم ټي او) د معلوماتو له مخې، په دې برید کې د بېړۍ د ماشین خونه زیانمنه شوې او د عملې یو غړی وژل شوی دی.

یادې ادارې ویلي چې له پېښې وروسته د عمان ساحلي ساتونکي ځواک په بېړۍ کې د پاتې عملې د ژغورنې په عملیاتو بوخت دي.

ویل شوي چې اړوند چارواکي د دې پېښې په اړه څېړنې ترسره کوي.

د یادونې وړ ده چې دا پېښه داسې مهال رامنځته شوې چې د هرمز تنګي له لارې د تېرېدونکو بېړیو شمېر په بې ساري ډول کم شوی او اوس یوازې لږ شمېر بېړۍ له دې لارې تېرېږي.

د امریکا، اسرائیل او ایران ترمنځ د جګړې له پیل مخکې، هره ورځ له ۱۳۰ ډېرې بېړۍ له دې سمندري لارې تېرېدلې.


 
19.08.2026
د نجونو په تعلیم پراخ بندیزونه؛ ګڼې میندې او پلرونه وايي نور د خپلو لوڼو پوښتنې چې څه وخت به ښوونځی خلاصیږي نه شي ځوابولیجدید
دآزادی رادیو

په افغانستان کې د پنځم کال لپاره د نجونو پر زده‌کړو د محدودیتونو په دوام سره، ګڼ شمېر میندې او پلرونه د خپلو لوڼو د راتلونکي په اړه لا زیات اندېښمن شوي دي. دوی وایي چې د دې وضعیت دوام به د دوی لوڼې له تعلیمي فرصتونو بې برخې او یو نامعلوم راتلونکي سره مخ کړي.

د کابل اوسېدونکې ۴۵ کلنه ناجیه چې درې لوڼې لري وایي د زده‌کړو د محدودیتونو دوام د هغې د ټولو لوڼو راتلونکې له ناڅرګند برخلیک سره مخ کړی دی.

د یوې مور تر ټولو لویه هیله دا وي چې اولادونه یې زده‌کړې وکړي، خو زه نه شم کولای خپله او د خپلو درېیو لوڼو دا هیله پوره کړم.
د کابل اوسیدونکې ناجیه

ناجیه چې خپله هم د طالبانو له لوري د ښځو پر کار د لګېدلو محدودیتونو له امله په یوه بهرني بنسټ کې دنده له لاسه ورکړې، زیاتوي چې مشره لور یې اوس په شپږم ټولګي کې زده‌کړې کوي او یوازې څو میاشتې نور د ښوونځي د تګ فرصت لري، او نورې دوه لوڼې یې په څلورم ټولګي کې دي:

«زما یوې لور د شپږم ټولګي څلورنیم میاشتنۍ ازموینې بشپړې کړې او یوازې شپږ میاشتې نور ښوونځي ته تلی شي. موږ خپل درد چا ته ووایو؟ څوک یې اوري؟ ځینې وختونه ډېر ژاړم، کله چې لور مې له ما پوښتي: مورې! زما د ښوونځي یوازې شپږ میاشتې پاتې دي، له هغې وروسته به زه هم ستا په شان بې‌کاره په کور کې کښېنم؟»

په داسې حال کې چې یو شمېر نجونې لا هم ښوونځیو ته د بېرته ستنېدو په تمه دي، ځینې نورې چې هڅه یې کړې له نورو لارو خپلو زده‌کړو ته دوام ورکړي، هغه دروازې یې هم پر مخ تړل شوې دي.


 
19.08.2026
خانواده‌های پرجمعیت در افغانستان؛ میان فشار اقتصادی و نگرانی‌های صحیجدید
رادیو آزادی

در افغانستان، در میان خانواده‌هایی که شمار فرزندان‌شان بیشتر و توان اقتصادی‌شان محدود است، تأمین نیازهای اساسی کودکان به چالش جدی تبدیل شده است.

زیبا گل۳۰ ساله، شش دختر و سه پسر دارد، او که به‌تازگی همراه با خانواده‌اش از پاکستان به افغانستان بازگشته، می‌گوید تأمین غذا و سایر نیازهای کودکان برایش اکنون بسیار دشوار شده است:

من نهُ کودک دارم ،رسیدگی به آنان مشکل است، در پاکستان وضعیت خوب بود؛ دکان داشتیم و هزینه و غذای کودکان را تأمین می‌کردیم
زیبا گل۳۰ ساله

«من نهُ کودک دارم ،رسیدگی به آنان مشکل است، در پاکستان وضعیت خوب بود؛ دکان داشتیم و هزینه و غذای کودکان را تأمین می‌کردیم؛ اما وقتی به اینجا آمدیم، بیکار شدیم و نمی‌توانیم هزینه و غذای کودکان را تأمین کنیم؛ لباس‌شان چه که حتی به غذای‌شان هم رسیدگی نمی توانم.»

زیبا گل به رادیو آزادی گفت که به جز یک مورد که میان دو زایمانش دو سال فاصله بوده، میان سایر زایمان‌هایش تنها یک سال فاصله وجود داشته است.

ستاره، مادر ۶۵ ساله، می‌گوید که نه فرزند داشته است که یکی از آنان را از دست داده و هشت فرزند دیگرش زنده‌اند. به گفته او، همسرش علاقه داشت پسران زیادی داشته باشد و باور داشت که فرزندان بیشتر مایهٔ برکت و پسران تکیه‌گاه خانواده خواهند بود.

زایمان‌های پی‌درپی و فاصله‌های کوتاه میان بارداری‌ها، چه تأثیری بر صحت او گذاشته بود؟او در پاسخ به رادیو آزادی گفت:

«من بیمار بودم و به کودکانم شیر نمی‌دادم، بنابراین پس از فاصله‌های یک ساله یا یک‌ونیم‌ساله، کودک دیگری به دنیا می‌آمد. کلسیم بدنم کم شده بود.»


 
19.08.2026
آی‌‌ال‌او: سهم زنان افغان در بازار کار به ۵ درصد سقوط کردهجدید
صدای آلمان

سازمان بین‌المللی کار (آی‌ال‌او) روز سه شنبه اعلام کرد که پنج سال بعد از تصرف قدرت توسط طالبان، بازار کار افغانستان دچار تغییرات ساختاری شده و شکاف جنسیتی در نیروی کاری تشدید شده است.

آمار این سازمان نشان می‌دهد که سهم زنان در بازار کار افغانستان از ۱۶.۵ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۵.۱ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است.

بیشتر بخوانید: ملل متحد؛ انکار حقوق زنان به توسعه افغانستان صدمه می‌زند

اداره طالبان در این پنج سال برعلاوه دیگر محدودیت‌ها، ‌کار کردن زنان در اکثر مشاغل را ممنوع کرده است.

در این گزارش آمده است که به صورت عمومی میزان اشتغال نسبت به سال ۲۰۲۲ تخمیناَ ۱۴ درصد افزایش یافته و تعداد افراد شاغل به ۸.۵ میلیون نفر رسیده است، اما این رشد مطابق افزایش جمعیت نبوده است.

در این گزارش آمده است: «برعکس، اشتغال زنان به صورت چشمگیری کاهش یافته است.»

دومین میزان پایین سهم زنان در بازار کار

این سازمان تخمین زده است که افغانستان بعد از یمن دومین میزان پایین زنان در نیروی کاری را در جهان را دارد و دلیل این امر نیز ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های اداره طالبان بر کار زنان عنوان شده است.

 در گزارش گفته شده که سهم پایین زنان در بازار کار افغانستان بازتاب‌دهنده «میزان استثنایی محرومیت زنان از فعالیت‌های اقتصادی است.»


 
19.08.2026
ټرمپ: ایران سره خبرې روانې نديجدید
دامریکا غږ

ولسمشر ترمپ دې مخکې په سپینه ماڼۍ کې د دوشنبې په ورځ له خبریالانو سره په خبرو کې وویل ایران هوکړه غواړي خو داسې هوکړه نه کوي چې دده په آند اړینه ده.

نوموړي وویل:" هغوی غواړي چې یوه هوکړه وکړي، خو هغوی به هغه ډول هوکړه ونه کړي چې زما په اند اړینه ده."

ولسمشر ټرمپ وویل د متحدو ایالتونو یو عمده دلیل همدا دی چې ایران باید هیڅکله اټومي وسله ونه لري.

ټرمپ یوځل بیا وویل چې د هرمز تنګي کنټرول د متحدو ایالتونو سره دی او هره اوونۍ په میلیونونه بیرله تیل له دې تنګي څخه وځي.

هغه د امریکا د قلمرو په توګه د هرمز تنګي د اعلان کولو له مفکورې ملاتړ وکړ: "دا مفکوره مې خوښیږي چې یو قلمرو یې اعلان کړم. موږ پر تنګي بشپړ کنټرول لرو."

تر دې مخکې ولسمشر ټرمپ هم د دوشنبې په ورځ له فاکس نیوز سره په خبرو کې تایید کړه چې د واشنګټن او سپاه پاسدران چارواکو ترمنځ د پردې تر شاه تماسونه دوام لري، خو نوموړي وویل چې یوې هوکړې ته د رسیدو لپاره مهال ویش او بیړه نلري او ایران باید د تسلیمۍ سپین بیرغ اوچت کړي.

په ورته وخت کې د ایران جګپوړی مرکچي او د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف بیا د سه شنبې په ورځ ویلي دي چې د هرمز تنګی به تر هغه وخته تړلی وي څو چې متحدو ایالتونو له تهران سره د لنډمهاله هوکړې شرایط نه وي منلي.

قالیباف ویلي:" تر هغه وخته چې امریکا د شوې هوکړې پر اساس خپلې ژمنې چې د محاصرې پای ته رسول، د کنګل شویو شتمنیو آزادیدل، پر تیلو د بندیزونو لري کول، په ټولو جبهاتو کې د تهدیداتو او نظامي عملیاتو پای ته رسولو په ګډون، نور تعهدات چې امریکا هوکړه پرې کړې عملي نشي، هرمز تنګی بد خلاص نشي."

بلخوا راپورونه وایي چې د هرمز تنګي څخه یوه وتونکې کښتۍ په راکټ ویشتل شوېده. د سه شنبې ورځې ددغه برید مسولیت چا پر غاړه ندی اخیستی او ددې برید راپور هم د بریټانیا د سمندري تجارت د عملیاتونو مرکز ورکړی دی.


 
19.08.2026
هشدار برنامه جهانی غذا؛ احتمال تشدید بحران غذایی در افغانستان وجود داردجدید
روزنامه هشت صبح

برنامه جهانی غذا هشدار داده است که از هر سه افغان، یک نفر با گرسنگی مواجه است و احتمال دارد بحران غذایی در افغانستان تا زمستان تشدید شود.

جان آیلیف، مدیر برنامه جهانی غذا در افغانستان، گفته است که هزینه انتقال کمک‌های این سازمان اکنون بیش از سه برابر افزایش یافته است؛ در حالی که کمک‌های مالی کشورهای حامی نیز کاهش یافته است.

به گفته آیلیف، برنامه جهانی غذا به‌دلیل کمبود بودجه، اکنون از هر هفت زن و کودک مبتلا به سوءتغذیه، تنها توان کمک به یک نفر را دارد.

بسته‌شدن گذرگاه تورخم، جنگ ایران و بسته‌شدن تنگه هرمز، افزایش قیمت سوخت و طولانی‌شدن مسیرهای انتقال، هزینه واردات و رساندن کمک‌های بشردوستانه به افغانستان را افزایش داده است.

سال‌ها خشکسالی و حوادث طبیعی نیز تولیدات کشاورزی افغانستان را کاهش داده و به افزایش قیمت مواد غذایی منجر شده است.

پس از ممنوعیت کشت خشخاش در سال ۲۰۲۲، بسیاری از کشاورزان منبع مهم درآمد خود را از دست داده‌اند و کشت غلات نیز برای شماری از آنان سودآور نیست.

آیلیف هشدار داده است که در صورت نرسیدن کمک‌های بیشتر، خانواده‌های بیشتری با بحران شدید غذایی و انتخاب‌های دشوار برای تامین نیازهای اعضای خانواده روبه‌رو خواهند شد.