تاریخ امروز:
  
  
  
  
خبر
15.10.2026
د روسیې د بهرنیو استخباراتو مشر کابل ته تللی
د روسیې د بهرنیو استخباراتو مشر کابل ته تللیجدید
بی بی سی

​

د روسیې د بهرنیو استخباراتو مشر سرګي ناریشکېن کابل ته تللی او هلته یې د طالبانو حکومت د استخباراتو له مشر عبدالحق وثیق او یو شمېر نورو لوړ پوړو چارواکو سره خبرې کړې دي.

کابل کې د طالبانو حکومت یوې معتبرې سرچینې بي‌بي‌سي ته ویلي، دواړو لورو د اړیکو پر پراختیا او استخباراتي همکاریو بحثونه درلوده.

سرچینې ونه ویل چې دې لیدنو کې کومه داسې ځانګړې موضوع وه چې د دې ناستو ولاړو اجنډا جوړوي، خو وايي د معلوماتو د راکړې ورکړې او ګډو امنیتي همکاریو پر سر خبرې شوې دي.

دوه اوونۍ وړاندې روسیې د طالبانو حکومت د دفاع وزارت د روزنې ادارې اړونده یوه پوځۍ ډلګۍ د ۲۰۲۶ کال پوځي تمریناتو لیدو لپاره وربللې وه. هغو تمرینانو کې ولسمشر پوتین هم ګډون کړی و.

روسیه یوازینی هېواد دی چې افغانستان کې د طالبانو حکومت په رسمیت پېژني. د طالبانو حکومت تېره جولای میاشت کې ویلي و چې له روسیې سره یې د امنیتي همکاریو یوه هوکړه لاسلیک کړې ده.

کابل ته بیا د دا وړ لوړو پوړي استخباراتي چارواکي سفر کمساری دی.

تېره سپټمبر میاشت کې د ترکیې د استخباراتو مشر ابراهیم کالن هم کابل ته تللی و چې، وروسته وویل شول، د سفر موخه د کابل او اسلام اباد ترمنځ د کړکېچ کمولو هڅه وه.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د مسکو فارمټ په غونډه کې هم ویلي وو چې مسکو چمتو دی د پاکستان او افغانستان ترمنځ د اړیکو په عادي کولو او کړکېچ پای ته رسولو کې منځګړیتوب وکړي.​

 
15.10.2026
په پېښور کې افغانستان ته د دیني کتابونو غوښتنه زیاته شوې، خو د پښتو ادبیاتو د کتابونو بازار سوړ شوی
په پېښور کې افغانستان ته د دیني کتابونو غوښتنه زیاته شوې، خو د پښتو ادبیاتو د کتابونو بازار سوړ شویجدید
دآزادی رادیو

​

په پېښور کې د کتابونو یو شمېر پلورونکي وايي، په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د دیني کتابونو غوښتنه زیاته شوې، خو د پښتو ادبیاتو او شعرونو د کتابونو خرڅلاو کم شوی دی. دوی وايي، د سوداګریزو لارو بندېدو او د لېږد لګښتونو لوړوالي یې پر کاروبار منفي اغېز کړی دی.

د پېښور په جنګي محله کې د اسلامي کتابونو د کاروباریانو د اتحادیې مشر نور حلیم خان ازادۍ راډیو ته وویل، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته افغانستان ته د قرآن کریم، حدیثو، فقهې او سیرت د کتابونو غوښتنه زیاته شوې ده.

نوموړی وايي، د افغانستان د پخواني جمهوري حکومت پر مهال د پښتو ادبیاتو او شعرونو د کتابونو بازار تود و، خو اوس د دیني کتابونو پلور زیات شوی دی. هغه وویل: «کله چې په افغانستان کې جمهوري حکومت وو، د اسلامي کتابونو غوښتنه کمه وه او په لږ شمېر کې به افغانستان ته لېږل کېدل، خو د پښتو د شعر او ادبیاتو د کتابونو غوښتنه زیاته وه. کله چې د اسلامي امارت حکومت راغی، نو د دیني کتابونو غوښتنه زیاته شوه. په دې کتابونو کې د فقهې، سیرت او حدیث کتابونه، سپارې او قرآن کریم شامل دي.»

د نور حلیم خان په وینا، د جمهوري حکومت پر مهال به یې په میاشت کې افغانستان ته دوه یا درې کانټینره کتابونه لېږل، خو د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د دیني مدرسو لپاره د کتابونو غوښتنه زیاته شوه.

نوموړی زیاتوي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګریزو لارو بندېدو یې د کتابونو پر کاروبار اغېز کړی او اوس اړ دي چې د ایران له لارې افغانستان ته کتابونه ولېږدوي. هغه وايي: «وروسته چې د تورخم او نورې لارې وتړل شوې، زموږ پر کاروبار یې اغېز وکړ. اوس موټرونه د ایران له لارې ځي چې لګښت یې ډېر دی. له همدې امله کتابونه ګران تمامېږي او خلک یې د پخوا په څېر په اسانۍ نه شي اخیستلای.»

د پېښور د کتاب پلورونکو په وینا، د لېږد د لګښتونو او مالیو زیاتېدو د کتابونو بیې لوړې کړې دي. دوی وايي، په افغانستان کې اقتصادي ستونزو هم د خلکو د پېرلو توان کم کړی دی.

بلخوا، په پېښور کې د پښتو کتابونو چاپوونکی او پلورونکی ایازالله ترکزی وايي، په افغانستان کې د طالبانو له خوا د نجونو پر زده کړو محدودیتونو او پر ځینو کتابونو بندیزونو د پښتو ادبیاتو او شعرونو د کتابونو پر بازار منفي اغېز کړی دی.

نوموړي ازادۍ راډیو ته وویل، پخوا به یې افغانستان ته په زیاته کچه د پښتو ادبیاتو کتابونه لېږل، خو اوس یې غوښتنه کمه شوې ده. هغه وايي: «پخوا به افغانستان ته د پښتو ادبیاتو کتابونه په زیاته کچه تلل، خو اوس یې په خرڅلاو کې کموالی راغلی دی. د فارسي کتابونو غوښتنه به هم وه، خو د پښتو ادبیاتو کتابونه به ډېر چاپېدل او خرڅېدل.»​

 
15.10.2026
یک شرکت فرانسوی، بانک‌نوت‌های افغانی چاپ کرده است
یک شرکت فرانسوی، بانک‌نوت‌های افغانی چاپ کرده استجدید
رادیو آزادی

​

یک منبع در د افغانستان بانک می‌گوید امسال یک شرکت فرانسوی برای این بانک بانک‌نوت‌های افغانی چاپ کرده است. با این حال، شماری از مردم و صرافان همچنان از فرسوده‌بودن بانک‌نوت‌های موجود در بازار شکایت دارند.

هرچند این منبع در مورد مقدار این بانک‌نوت‌ها جزئیات بیشتری ارائه نکرد، اما یک مقام پیشین در بخش مالی و اقتصادی نظام جمهوری گذشته ادعا کرده است که ارزش بانک‌نوت‌های چاپ‌شده به میلیاردها افغانی می‌رسد و بخشی از آن‌ها نیز در ماه‌های اخیر به افغانستان رسیده است.

این موضوع در حالی مطرح می‌شود که شماری از مردم و صرافان در افغانستان همچنان از فرسوده‌بودن بانک‌نوت‌های موجود در بازار شکایت دارند.

پرسش این است که بانک‌نوت‌های تازه چاپ‌شده چه زمانی و چگونه وارد گردش می‌شوند و چرا با وجود چاپ پول جدید، بانک‌نوت‌های کهنه هنوز هم بخش بزرگی از معاملات روزمره را تشکیل می‌دهند؟

منبع د افغانستان بانک که نخواست نامش گرفته شود، به رادیو آزادی گفت که امسال یک شرکت فرانسوی بانک‌نوت‌های افغانی چاپ کرده است، اما در مورد مقدار و ارزش آن معلومات بیشتری ارائه نکرد.

یک مقام پیشین در بخش مالی و اقتصادی نظام جمهوری گذشته نیز که نخواست نامش در گزارش نشر شود، گفت بخشی از این بانک‌نوت‌ها در ماه‌های اخیر به افغانستان رسیده است.

پیش از این، شاه‌محمد محرابی، رئیس کمیته تفتیش د افغانستان بانک، در عقرب سال ۱۴۰۱ به طلوع‌نیوز گفته بود که شرکت فرانسوی اوبرتور فیدیوشیِر (Oberthur Fiduciaire) بر اساس یک قرارداد قرار است ده میلیارد افغانی برای د افغانستان بانک چاپ کند.

او در آن زمان گفته بود که مدیریت درست گردش پول می‌تواند دسترسی مردم به پول نقد را بهتر کرده و مقدار کافی پول در بازار را تضمین کند. محرابی همچنان گفته بود که پیش از آن یک شرکت پولندی نیز یک‌ونیم میلیارد افغانی چاپ کرده بود که بخشی از آن در چند محموله به افغانستان انتقال یافته بود.

با این حال، شماری از صرافان در سرای شهزاده کابل می‌گویند بانک‌نوت‌های تازه چاپ‌شده هنوز به‌گونه گسترده وارد بازار نشده‌اند.

بله، بانک‌نوت‌ها چاپ شده‌اند، اما تا هنوز به بازار عرضه نشده‌اند
محمد عمران، یکی از صرافان

محمد عمران، یکی از صرافان، به رادیو آزادی گفت: «بله، بانک‌نوت‌ها چاپ شده‌اند، اما تا هنوز به بازار عرضه نشده‌اند. این پول‌ها در اختیار د افغانستان بانک است. این‌که چه زمانی آن‌ها را عرضه می‌کنند، به ما نیز معلومات داده نشده است.»

هفته گذشته نیز شماری از فروشندگان و خریداران در کابل و چند ولایت در گفت‌وگو با رادیو آزادی از کهنه و فرسوده‌شدن بانک‌نوت‌های افغانی در معاملات روزمره شکایت کرده بودند.​

 
15.10.2026
تحولات خیبرپختونخوا چه تاثیری بر روابط پاکستان-طالبان دارد؟
تحولات خیبرپختونخوا چه تاثیری بر روابط پاکستان-طالبان دارد؟ جدید
صدای آلمان

​

پاکستان روز یک‌شنبه اعلام کرد که ایالت شمال‌غربی خیبرپختونخوا تحت حکومت اضطراری قرار گرفته است.

حکومت فدرال به نخست‌وزیری شهباز شریف از این تصمیم دفاع کرده و گفته است که اداره ایالتی به رهبری حزب تحریک انصاف پاکستان متعلق به عمران خان، نخست‌وزیر پیشین و زندانی، با طالبان پاکستانی موسوم به تحریک طالبان پاکستان «تی‌تی‌پی» همکاری نزدیک داشته است.

طلال چودری، معاون وزارت داخله پاکستان، به دویچه‌وله گفت: «حکومت تحریک انصاف در این ایالت پولیس و نیروهای امنیتی را برای مقابله با شورشگری تجهیز نکرده است. برعکس، آن‌ها با تحریک طالبان پاکستان ارتباط داشته و در مبارزه با تروریسم با حکومت فدرال همکاری نکرده اند.»

بیشتر بخوانید: پاکستان: وزیر اعلی خیبرپختونخوا و صدها عضو حزب عمران خان بازداشت شده‌اند

به گزارش خبرگزاری اسوشیتدپرس، عطاالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، گفته است که حکومت «شواهد محکمی» برای اثبات این ادعاها در اختیار دارد.

او افزود که تعلیق حکومت ایالتی و اعلام وضعیت اضطراری در خیبرپختونخوا به نیروهای امنیتی و اداره جدید اجازه می‌دهد تا برای مبارزه با تروریسم هماهنگی بیشتری داشته باشند.

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که هزاران تن از هواداران عمران خان همچنان در اعتراضات ضد دولتی شرکت کرده و خواستار آزادی او از زندان هستند.

با این حال، حکومت فدرال تأکید کرده است که این تصمیم انگیزه سیاسی داخلی ندارد.

خیبرپختونخوا، پایگاه اصلی عمران خان

خیبرپختونخوا که در ماه‌های اخیر شاهد افزایش حملات شبه‌نظامیان بوده، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های سیاسی عمران خان به شمار می‌رود.

این ستاره پیشین کریکت که به سیاست روی آورد، از سال ۲۰۲۳ به اتهام فساد و جرایم دیگر در زندان به سر می‌برد، اتهاماتی که او و هوادارانش آن‌ها را دارای انگیزه سیاسی می‌دانند.

حزب تحریک انصاف سال‌ها اداره این ایالت ناآرام را در اختیار داشت، اما تصمیم اسلام‌آباد برای اعمال حکومت اضطراری عملاً این حزب را از قدرت کنار زده است.

بیشتر بخوانید: بن‌بست سیاسی در پاکستان؛ مارش طرفداران عمران خان به سمت اسلام‌آباد

قانون اساسی پاکستان به دولت فدرال اجازه می‌دهد که در شرایط اضطراری اداره یک ایالت را در دست بگیرد.

اسلام‌آباد اعلام کرده است که از این پس خیبرپختونخوا مستقیماً توسط یک والی جدید و با کمک شورای مشورتی اداره خواهد شد. مقام‌ها گفته‌اند که این سازوکار در ابتدا برای شش ماه برقرار خواهد بود، اما در صورت نیاز می‌تواند تمدید شود.

آیا حاکمیت والی راه‌حل است؟

حزب عمران خان به شدت از تعلیق حکومت ایالتی انتقاد کرده است.

سید ذالفقار بخاری، سخنگوی تحریک انصاف، گفت: «این اقدام بیشتر به کودتایی شباهت دارد که زیر پوشش وضعیت اضطراری و حاکمیت والی اجرا شده است.»

این تصمیم همچنین پرسش‌هایی را درباره خودمختاری ایالت‌ها و آینده حکومت غیرنظامی مطرح کرده است. منتقدان هشدار می‌دهند که برکناری ناگهانی یک حکومت منتخب می‌تواند پاسخگویی را تضعیف کرده و شکاف‌های سیاسی را عمیق‌تر سازد.

اسامه ملک، کارشناس ارشد قانون اساسی، به دویچه‌وله گفت: «حاکمیت والی تنها باید در بحران‌های شدید قانون اساسی اعمال شود، نه در اختلافات سیاسی. مشروعیت این تصمیم باید از سوی دادگاه قانون اساسی بررسی شود.»​

 
15.10.2026
ولسمشر ټرمپ: صبر وکړئ او وګورئ چې له ایران سره څه کوو
ولسمشر ټرمپ: صبر وکړئ او وګورئ چې له ایران سره څه کووجدید
دامریکا غږ

​

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي چې د ایران په وړاندې به یو لړ اقدامات وشي. ولسمشر ټرمپ ټینګار کړی دی چې ایران یو ناکام دولت دی او اقتصاد یې پاشل شوی دی.

ولسمشر ډونالډ ترمپ د سه شنبې په ورځ د ایران په تړاو په دوو مواقعو کې وغږید. هغه په الاسکا ایالت کې په یوې ټاکنیزې غونډه کې له ګډون مخکې په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل چې ډېر ژر به د ایران په اړه پرېکړه وکړي.

ټرمپ وویل ایران یو "ناکام" دولت دی او اقتصاد یې پاشل شوی دی. ولسمشر ټرمپ وویل ایران اقتصاد نه لري، درې سوه فیصده انفلاسیون لري پیسو یې خپل ارزښت له لاسه ورکړی او خپلو سرتیرو ته معاش نشي ورکولی. ولسمشر ټرمپ بیا د ورځې په پای کې په الاسکا ایالت کې خپلو یو شمیر مینه والو ته هم په خبرو کې وویل چې د ایران به اړه به یو لړ کارونه کیږي.

ولسمشر ټرمپ زیاته کړه: "اوس، صبر وکړئ ترڅو وګورئ چې موږ له ایران سره څه کوو. موږ به یو څه وکړو. انتظار وکړئ ترڅو وګورئ، هغوی یوازې انتظار کوي. هغوی په تمه دي. انتظار وکړئ ترڅو وګورئ چې موږ له ایران سره څه کوو، ځکه چې موږ تر یوې اندازې دا تر لاسه کړې. خو تاسو پوهیږئ، دا مهمه نه ده. لویه خبره دا ده چې هغوی به اټومي وسله ونلري. هغه د زرګونو ټنو ډبرو لاندې خښې شوې دي."

ښاغلي ټرمپ د اکټوبر میاشتې په پیل کې هم ویلي وو چې د ایران په اړه باید"یوه پرېکړه" وکړي. د ټرمپ په وینا، د ایران مشران "یا به یوه عادلانه هوکړه لاسلیک کړي او یا به نور شتون ونه لري."ولسمشر ټرمپ په مکرر ډول ویلي چې کیدای چې د متحدو ایالتونو تر منځمهالو ټاکنو وروسته د ایران پر وړاندې د واشنګټن عملیات ګړندي شي.

په همدې حال کې د ایران دولتي رسنیو نن چهار شنبې د هغه هیواد د سپاه پاسداران د یوې اعلامیې په قول ویلي دي چې د هرمز تنګي په جنوب کې د کانتینرونو یوه لیږدونکې کښتۍ پر یوه ماین له برابریدو وروسته، ډوبه شوې ده. سپاه ادعا کړې چې دې کښتۍ په یو خطرناک او نه تایید شوي مسیر ۲۵۰۰ کانتینرونه لیږدول . تر اوسه دغه خبر کومې خپلواکې سرچینې ندی تایید کړې.

د هرمز په تنګي کې ددې کښتۍ د ډبیدو راپورونه په داسې حال کې ورکول کیږي چې د امریکا مرکزي قومندانۍ یا سنټکام د ایران د سپاه پاسداران هغه ادعا رد کړې ده چې ویلی دي یاد تنګی د هغوی له خوا اداره کیږي او د امریکا د پوځ هر ډول نږدې کیدونکي کښتۍ به ډوبیږي.

مرکزي قومندانۍ ویلي دي چې د ایران سپاه پاسداران قومندان، بحري قوا نلري او امریکایي ځواکونه او سیمه ایز شریکان یې په ښکاره ډول هرمز تنګی کنټرولوي. دغې قومندانۍ ویلي دي چې امریکایي ځواکونو یوزاې د دوشنبې په ورځ د هرمز له تنګي څخه د خیلجي متحدینو د څه باندې ۱۹ میلیونو بیرلو خامو تیلو په لیږد کې مرسته کړې ده.​

 
15.10.2026
گوترش برای تقویت «سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان» بیش از سه میلیون دالر پیشنهاد کرد
گوترش برای تقویت «سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان» بیش از سه میلیون دالر پیشنهاد کردجدید
روزنامه هشت صبح

​

۸صبح، کابل: آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، برای تقویت «فعالیت‌های سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان»، اختصاص ۳.۲ میلیون دالر بودجه در سال ۲۰۲۷ را پیشنهاد کرده است.

رسانه‌های بین‌المللی روز چهارشنبه، ۲۲ میزان، گزارش داده‌اند که این پیشنهاد در چارچوب طرح بودجه برنامه‌ سازمان ملل برای سال ۲۰۲۷ به کمیته پنجم مجمع عمومی این سازمان ارایه شده است.

این بودجه برای گسترش فعالیت‌ها، استخدام نیرو و تامین پشتیبانی عملیاتی از سازوکار مستقل تحقیقاتی افغانستان در نظر گرفته شده است.

این سازوکار با هدف جمع‌آوری، نگهداری و تحلیل اسناد مربوط به نقض حقوق بشر و جرایم بین‌المللی در افغانستان، به‌ویژه موارد مرتبط با حقوق زنان و دختران، ایجاد شده است.

در همین حال، گوترش حذف ۶۰ بست شغلی در دفتر هیات معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) را نیز با هدف افزایش کارایی و اصلاحات بودجه‌ای پیشنهاد کرده است.

براساس گزارش، پیشنهادهای مربوط به بودجه سازوکار تحقیقاتی و کاهش بست‌های یوناما هنوز به تصویب نهایی نرسیده‌اند.​