تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
29.05.2026
لومړنۍ افغانه ښځه د ایورسټ څوکې ته وختله: ''د زدکړو لپاره، د ازادۍ لپاره''جدید
بی بی سی

ریور احمد

د عکس سرچینه،Sandro Gromen-Hayes

د عکس تشریح،ریور احمد وايي، د دې لاسته راوړنې په هکله د افغانانو غبرګون ''په زړه پورې'' و.

هغه شېبه چې ریور احمد د ایورسټ څوکې ته ورسېده، د ''مطلقې خوښۍ'' احساس یې درلود. دا ۳۰ کلنه مېرمن د مې پر ۲۱مه له ۱۱ ساعته غرختنې وروسته لومړنۍ افغانه شوه چې د نړۍ تر ټولو لوړې څوکې ته ورسېده.

هغې بي‌بي‌سي ته وويل: ''کله چې د نړۍ پر بام ودرېدم، ځان مې ډېر ځواکمن احساس کړ.''

ریور احمد له غرختلو مخکې ويلي و چې ''د يو هدف لپاره… د ازادۍ لپاره، د زدکړې لپاره'' مبارزه کوي او پورته ځي.

هغه غواړي له دې لاسته راوړنې څخه د افغانستان حالت روښانه کړي، هغه هېواد چې طالبانو ۲۰۲۱ کال کې بېرته واک ته له رسېدو وروسته، له ۱۲ کلونو څخه د زيات عمر نجونو او ښځو لپاره زدکړې پکې بندې کړې دي.

ایورسټ ته د ختلو لاره له څلورم کمپه پيلېږي، چې په دې لاره کې تر ټولو لوړ کمپ دی، ۷۹۵۰ متره لوړوالی لري، او د ''مرګ له سيمې'' څخه په تېرېدو، چې هلته د اکسيجن کچه د سمندر له سطحې يوازې ۳۰ سلنه ده، تر ۸۸۴۹ مترو لوړوالي پورې څوکې ته رسېږي.

مېرمن احمد چې د ایورسټ له اصلي کمپه غږېده، وايي، د دې سخت سفر په ترڅ کې یې هغه ټولې ستړې، ستونځې په ذهن کې وې، چې دا ترې تېره شوې، چې د طالبانو برید، د ځان بې هوښه یا مړه ښودل، اسټرالیا ته کډوالي، له نوي کلتور سره بلدتیا پکې شامل دي، او دې هر څه قوت ورکاوه.

ریور احمد په غزني کې لویه شوې او په خبره یې: ''هره ورځ په ښوونځي کې د زدکړو لپاره د درنو واورو په منځ کې له غرونو او غونډیو تېرېدم.''

نوموړې د طالبانو په لومړنۍ واکمنۍ کې زېږېدلې، هغه مهال چې د طالبانو حکومت پر زدکړو سخت بندیزونه لګولي وو.


 
29.05.2026
له تاجکستانه ستنول شوی یو افغان کډوال : هرڅه رانه هلته پاته شولجدید
دآزادی رادیو

له تاجسکتانه یو ستنول شوی کډوال وايی هرڅه ترې هلته پاته شول او تش لاس افغانستان ته ډیپورټ شوی دی. هغه وايي چې ټول مالونه او د کور سامان یې په تاجکستان کې پاتې شوي او بېرته د ورتګ هېڅ لاره نه لري څو خپله پانګه او وسایل ترلاسه کړي.

له تاجکستانه ستنول شوي کډوال وايی چې هرڅه ترې هلته پاته شوي او تش لاس افغانستان ستنول شوي دي.

دوی وايي چې ټول مال او وسایل یې تاجکستان کې پاته شوي او بیرته د ورتګ کومه لار نلري چې ترلاسه یې کړي.

عبدالرحیم جیلاني، چې د هغو ۲۵۰ افغان کورنیو څخه دی چې د مې میاشتې په پیل کې له تاجکستانه افغانستان ته ایستل شوي، اوس د پروان ولایت کې ژوند کوي. هغه وایي چې ټول مالونه او د کور سامان یې په تاجکستان کې پاتې شوي او بېرته د ورتګ هېڅ لاره نه لري څو خپله پانګه او وسایل ترلاسه کړي.

د هغه په خبره، پنځه کاله وړاندې له افغانستانه تاجکستان ته تللی و او هلته یې د ملګرو ملتونو سره د کډوال په توګه نوم‌ لیکنه کړې وه. نوموړی د خجند ښار کې اوسېده او په بېلابېلو برخو کې یې کار کړی و، چې وروستی کار یې د سکرو په یوه شرکت کې و.

برېښنايي تذکره او ضروري اسناد هماغلته پاتې دي او اجازه یې رانکړه چې له ځان سره یې راوړو
عبدالرحیم جیلاني


هغه وایي:
«موږ به سکاره راوړل او پلورل مو، هلته مو نمایندګي لرله او اوس زموږ شل زره ډالر د تاجکانو سره پاتې دي. زموږ ټول سامانونه، پیسې، برېښنايي تذکره او ضروري اسناد هماغلته پاتې دي او اجازه یې رانکړه چې له ځان سره یې راوړو. موږ په تاجکستان کې د ملګرو ملتونو شین کارت او وروسته سور کارت درلود او هغه مو تمدیداوه، حال دا چې لا زموږ د کارت پنځه میاشتې اعتبار پاتې و.»

عبدالرحیم جیلاني، چې د پنځو اولادونو پلار دی، وایي چې په تش لاس ژوند ته دوام ورکول ورته ډېر سخت دي. د هغه په خبره، تاجکستان ته د تګ اصلي هدف یې د خپلو اولادونو لپاره د زده‌کړو زمینه برابرول و.




 
29.05.2026
چرا صحبت کردن در بارۀ عادت ماهوار در افغانستان تابو است؟جدید
رادیو آزادی

همزمان با ۲۸ ماه می، روز جهانی بهداشت قاعد‌گی، شماری از دختران و زنان افغان می‌گویند هنوز هم با مشکلات گسترده در زمینه حفظ‌‌الصحه عادت ماهوار روبه‌رو اند.

به‌گفته آنان، فقر، کمبود آگاهی و دسترسی محدود به وسایل حفظ‌الصحه، زنده‌گی بسیاری از دختران را دشوار ساخته است.

یک دختر در کابل می‌گوید که به دلیل نداشتن آگاهی کافی در مورد قاعد‌گی یا عادت ماهوار و شرم دانستن این موضوع در جامعه، با مشکلات زیادی روبه‌رو شده‌ است.

از روی شرم نمی‌توانستم این موضوع را با کسی در میان بگذارم و نمی‌دانستم چگونه و از چه چیزی استفاده کنم.

او که نخواست نامش در گزارش گرفته شود، به شرط تغییر صدا به رادیو آزادی گفت: "از روی شرم نمی‌توانستم این موضوع را با کسی در میان بگذارم و نمی‌دانستم چگونه و از چه چیزی استفاده کنم. لباس‌های کهنهٔ مادرم را قیچی کردم و از آن استفاده کردم، همین موضوع باعث شد که حالا به صد رقم بیماری گرفتار هستم."

دختر دیگری از ولایت ننگرهار که او نیز نخواست نامش در گزارش گرفته شود، در صحبت با رادیو آزادی گفت که هنگام عادت ماهوار، به دلیل نبود آگاهی و ترس از قضاوت خانواده، حتی نمی‌توانسته در مورد درد و مشکلاتش صحبت کند.

او گفت: "چند وقت پیش من هم با همین موضوع روبه‌رو شدم، وقتی مریض ماهوار بودم به دلیل مکروب درد داشتم، وقتی من گفتم که مریض هستم، برادرم برایم گفت که خواهران دیگر هیچ وقت این قدر چشم سفید نشده بودند، من تا حالا نمی‌فهمیدم که مریضی چی را می‌گوید، او گفت تو بسیار چشم سفید هستی که می‌گویی من مریض شده‌ام، من درد دارم، او گفت چرا می‌گویی. این برای ما شرم است که وقتی در عادت ماهوار بگوییم که ما درد داریم و به داکتر نیاز داریم، این گپ در بسیاری از خانه‌ها شرم پنداشته می‌شود."

همین کمبود آگاهی عامه در مورد قاعد‌گی و مشکلات اقتصادی سبب شده تا بسیاری از دختران در افغانستان نتوانند به وسایل حفظ‌الصحه مورد نیاز دسترسی داشته باشند.

سازمان‌های صحی و امدادرسان می‌گویند که قاعد‌گی یا عادت ماهوار هنوز هم در بسیاری از مناطق افغانستان یک موضوع تابو پنداشته می‌شود و همین مسئله سبب شده که شمار زیادی از دختران نوجوان به اطلاعات و حمایت لازم دسترسی نداشته باشند.

دسترسی محدود به آب پاک، نبود و یا کمبود تشناب‌های مناسب و وسایل حفظ‌الصحه نیز مدیریت عادت ماهوار را به‌ویژه در مناطق دورافتاده و در میان خانواده‌های بی‌جا شده، دشوار ساخته است.


 
29.05.2026
گزارش: روسیه و طالبان توافقنامه همکاری نظامی-فنی امضا کردندجدید
صدای آلمان

خبرگزاری روسی اینترفکس گزارش داده است که روسیه و افغانستان تحت حاکمیت طالبان روز چهارشنبه یک توافقنامه همکاری نظامی-فنی امضا کرده اند. این خبرگزاری جزئیات بیشتری در مورد این توافقنامه ارائه نکرده است.

این خبرگزاری افزوده است که این توافقنامه در جریان یک کنفرانس امنیت بین‌المللی که در مسکو در حال برگزاری است امضا گردیده است.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

ملا محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع اداره طالبان، نیز به هدف اشتراک در این کنفرانس امنیتی در مسکو به سر می‌برد.

وزارت دفاع طالبان در اعلامیه‌ای در شبکه ایکس گفته است که محمد یعقوب مجاهد در حاشیه این کنفرانس با سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه دیدار کرده است.

بیشتر بخوانید: «فارمت مسکو»: روسیه خواستار مشارکت طالبان در روندهای سیاسی منطقه‌ای شد

در این اعلامیه در مورد توافقنامه همکاری نظامی-فنی چیزی گفته نشده و تنها آمده است که «در این دیدار پیرامون همکاری‌های دوجانبه و دیگر موضوعات مهم بحث و تبادل نظر صورت گرفت.»

 

خبرگزاری روسی تاس گزارش داده است که شویگو در این دیدار با مجاهد مخالفت خود را با هرگونه استقرار پایگاه‌ها و زیرساخت‌های نظامی امریکا و ناتو در افغانستان یا کشورهای همسایه ابراز کرده است.

تقویت مناسبات روسیه و طالبان

امضای چنین یک توافقنامه بیانگر تقویت مناسبات اداره طالبان با روسیه است.

روسیه که در سال ۲۰۰۳ طالبان را به عنوان یک گروه تروریستی درجه بندی کرده بود، بعد از تصرف دوباره قدرت توسط این گروه به دنبال خروج نیروهای امریکایی و ناتو در سال ۲۰۲۱ مناسبات خود با این گروه را تقویت بخشیده است.


 
29.05.2026
واشنګټن او تهران د اوسني اوربند د مودې په غځولو توافق ته رسېدلي- سرچېنېجدید
دامریکا غږ

امریکايي سرچینو امریکا غږ ته ویلي چې واشنګټن له تهران سره د ایران پر رژیم د امریکا په مشرۍ عملیاتو کې د ۵۰ ورځو راهېسې د روان اوربند د مودې د غځولو یو لنډمهاله هوکړې رسېدلی دی.

سرچینو، امریکايي خبري پاڼې اکسیوس ته د پنجشنبې ورځ (مۍ ۲۸) له ایران سره د لنډمهاله هوکړې خبر تایید کړی، چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ وروستي تایید ته اړتیا لري.

ولسمشر ټرمپ او لوړپوړو ایراني چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نډي ویلي.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکا مرکزي قومندانۍ یا سنټکام په کویټ باندې د ایران د بالستیک توغندي برید چې د هغه هیواد د پوځ له خوا شنډ شوی دی، له اوربند څخه د ایران ښکاره سرغړونه بللې ده.

مرکزي قومنداني وايي چې متحده ایالات او سیمه ایز شریکان وضعیت تر څار لاندې لري.

د امریکا مرکزي قومندانۍ د چهار شنبې په ورځ (مې ۲۷) په خپله ایکس پاڼه لیکلي دي د کویټ ځواکونو د ایران هغه بالستیک توغندی په بریالي دول شنډ کړ چې د یاد هیواد په طرف توغول شوی وو. سنټکام ویلي دي چې دا د ایران د رژیم له خوا د اوربند ښکاره نقض دی.

سنټکام په خپل پیغام کې زیاته کړې چې امریکایي ځواکونو د ایران پنځه ډرونونه چې د هرمز تنګي شاوخوا تهدید ګڼل کیدل، هم له منځه وړي دي.

سنټکام دا هم ویلي چې په بندر عباس کې د کنټرول یو مرکز چې د یوې بې پیلوټه الوتکې د توغولو په حال کې وو هم په نښه کړی دی.

د ایران سپاه پاسداران چې د متحدو ایالتونو له خوا د ترهګر ګارډ په توګه ګڼل کیږي، ویلي دي چې په بندر عباس کې یې د امریکا د برید په ځواب کې کویټ په نښه کړی دی.

خو د امریکا مرکزي قومندانۍ ویلی دي چې امریکایي ځواکونه او د واشنګټن متحدین وضعیت تر څار لاندې لري او د ایران له غیر موجه بریدونو څخه به د خپلو پوځیانو او ګټو ساتنې ته دوام ورکړي.

بلخوا د متحدو ایالتونو د مالیې وزیر سکاټ بیسنټ نن پنجشنبې (مې ۲۸) په خپله ایکس پاڼه لیکلي دي، عمان دې په دې وپوهیږي چې متحده ایالات به هر هغه اړخ چې د هرمز په تنګي کې د حق العبور تسهیل وکړي، په کلکه هدف وګرځوي. نوموړي زیاته کړې که هر شریک د هرمز په تنګي کې حق العبور واخلي، مجازات به شي.

متحدو ایالتونو تل د ایران له خوا د هرمز په تنګي کې د حق العبور له اخیستلو سره مخالفت کړی دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د یاد هیواد د بهرنیو چارو وزیر به د جمعې په ورځ د یوه رسمي سفر په ترځ کې واشنګټن ته راځی او د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو له وزیر مارکو روبیو سره ملاقات کوي.

په دې اعلامیه کې دا ندي ویل شوي چې آیا د متحدو ایالتونو او پاکستان د بهرنیو چارو وزیران به د ایران په مسله بحث وکړي که نه خو پاکستان د متحدو ایالتونو او ایران د جګړې د پیل راهیسې د دواړو طرفونو ترمنځ د یوې هوکړې د ترلاسه کیدو لپاره هڅې کړي دي.

بلخوا ولسمشر ټرمپ د چهار شنبې په ورځ (مې۲۷) د کابینې په غونډه کې د ایران په اړه روښانه پیغام درلود. هغه وویل که ښه هوکړه ترلاسه نشي، هیڅ هوکړه به ونشي.


 
29.05.2026
ستمداران اسراییلی به درج نام نهادهای اسراییل در فهرست سیاه سازمان ملل واکنش نشان دادندجدید
روزنامه هشت صبح

شماری از سیاستمداران اسراییلی در واکنش به گزارش‌ها درباره قرار گرفتن نهادهای اسراییلی در فهرست سیاه سازمان ملل متحد در زمینه ارتکاب خشونت جنسی در مناطق جنگی، این اقدام را محکوم کرده‌اند.

الجزیره روز پنج‌شنبه، ۲۸ می، گزارش داده‌ که سازمان ملل متحد نام نهادهایی از اسراییل، از جمله اداره زندان‌های اسراییل را در فهرستی از کشورها و نهادهای متهم به ارتکاب خشونت جنسی در مناطق درگیری قرار داده است.

بنی گانتس، سیاستمدار اسراییلی و جنرال پیشین ارتش، این گزارش‌ها را «یهودستیزانه و ریاکارانه» توصیف کرده و گفته که سازمان ملل دچار «نابینایی اخلاقی» شده است.

او افزوده است که این اتهامات و آنچه «افترای دروغین» علیه ارتش و دولت اسراییل خوانده، نمی‌تواند مسیر اسراییل را تغییر دهد.

گیلاد اردان، سفیر پیشین اسراییل در سازمان ملل متحد نیز گفته که این سازمان «فاسد و منحرف» است و نمی‌توان از آن انتظار رفتار بی‌طرفانه داشت.

این در حالی است که پیش‌تر سازمان ملل متحد اسراییل را به فهرست سیاه ناقضان حقوق کودکان در درگیری‌های مسلحانه اضافه کرده بود.