د هرات ولايت اوسېدونکې ۲۴ کلنه نجيبه په دوامداره توګه د خپلي ماشومي آرتيا، چي په خوارځواکۍ اخته ده څارنه کوي.
هغه وايي چي د لور وضعيت يې په درې کلنۍ کي تر سينه بغل کيدو وروسته خراب او د هغې د تداوۍ له پاره يې له يوه روغتونه بل ته د مرستي غوښتنه کوله.
نجيبې د هرات په يوه سيمه ايز روغتون کي وويل: «ما کافي استراحت يا ښه خواړه نه لرل.» نه خوړل د هغې د کافي شيدو لرلو وړتيا اغېزمنه کړې ده. هغې زياته کړه: «په دې ورځو کي زه د خپل ماشوم له پاره کافي شيدې نه لرم.»
دغه مور چي د خصوصي حريم ساتلو له امله يې نه غوښتل تخلص يې ياد سي، وويل چي کورنۍ يې د برېښنايي وسايلو په يوه پلورنځي کي کار کوي او په دې توګه دوی خپل ژوند تيروي.
نجيبه او خاوند يې چي لږ پيسې يې سپما کړي وې د آرتيا پر پاملرنه ولګولی، خو هغوی وروسته پوه سول چي ماشومه يې له زېږون راهيسي د زړه ناروغي لري. هغې وويل: «هيڅوک نه پوهيږي چي پر ما څه تېريږي. هيڅوک نه پوهیږي چي زه هره ورځ دلته له ماشوم سره په دې حالت کي څنګه احساس لرم.»
هغې زياته کړه: «يوازنی شی چي ماته پاته دی هغه دا دی چي دعا وکړم چي زما ماشوم روغ سي.» د افغانستان له پاره د ملګرو ملتونو د خوراک نړيوال پروګرام رئيس جان آيليف وويل چي ښځي «خپله روغتيا او تغذيه د خپلو ماشومانو د تغذې له پاره قرباني کوي.»
آرتيا د هرات ولايت د تغذيې او درملني په مرکز کي تر څو اونيو بستر کيدو وروسته روغه او وزن يې زيات سو.
د نجيبې په شان ميندي چي د خپلو ماشومانو د تغذيه کولو د توان نه لرلو له واقعيت سره مبارزه کوي، رواني ملاتړ ترلاسه کوي.
د نجيبې په خبره، د آرتيا پلار «د زړه جراحۍ د لګښت برابرولو له پاره هره دروازه ټکوي چي پيسې پور کړي.»
«حيرانوونکي» پيښي
په هرات ولايت کي هغه روغتون کې چي د بې سرحده ډاکټرانو خيريه موسسې له خوا يې ملاتړ کيږي هره مياشت په اوسط ډول له ۳۱۵ تر ۳۲۰ پوري په خوارځواکۍ اخته ماشومان بيستريږي. په هرات کي د بې سرحده ډاکټرانو د مرستيال همغږی کوونکی همايون همت په وينا، په تيرو پنځو کلونو کي د قضيو شمېر په دوامداره توګه زيات سوی دی.
ډبليو اف پي: خوارځواکۍ پر افغان مېرمنو خورا زورونکی اغېز لرلی
له هغه وخت راهيسي چي طالبان بيا واک ته رسېدلي دي، لږ عايد لرونکي کورنۍ د نړيوالو مرستو د کمښت او همدارنګه وچکالۍ او له ايران او پاکستان څخه د پنځو ميليونو افغانانو بيرته ستنېدل او اقتصادي پايلو له امله سختي ځپل سوي دي.
آيليف په کابل کي وويل: «په ۲۰۲۵م کال کي، موږ د ۲۱مي پيړۍ له پيل راهيسي په افغانستان کي د ماشومانو د خوارځواکۍ تر ټولو لوړه کچه وليده.»
هغه د فرانسې خبري آژانس ته وويل چي دغه کړکېچ به سږکال نور هم خراب سي: «په دې هيواد کي به څلور ميليونه ماشومان په خوارځواکۍ اخته وي او درملني ته به اړتيا ولري.» هغه زياته کړه: «که چیري د دې ماشومانو درملنه و نه سي، نو مړه به سي.»
د خوړو نړيوال پروګرام هڅه کوي چي د شپږو ميليونو افغانانو د خوړو له پاره په راتلونکو شپږو مياشتو کي ۳۹۰ ميليونه ډالر راټول کړي، خو آيليف وويل چي د داسي مرستو ترلاسه کولو امکان «ډېر لږ» دی.
د خوړو نړيوال پروګرام رئيس وويل چي که څه هم دطالبانو له خوا د اسلامي قانون د سخت تفسير نافذولو وروسته هيوادونو د افغان ښځو ملاتړ وکړ، خو په عمل کي يې له دوی سره ډېره مرسته نه ده کړې.
هغه وويل چي دغه ښځي اوس «د دې شاهدي دي چي ماشومان يې له لوږي په غېږ کي مړه کيږي.»
«هيڅ اميد نسته»
افغانستان چي تر ۴۰ ميليونه زيات نفوس لري، نسبتاً لږ روغتيايي مرکزونه لري چي وکولای سي د خوارځواکۍ په درملنه کي مرسته وکړي.
ځيني کورنۍ د هرات روغتون ته د رسېدو له پاره په سونو کيلومتره سفر کوي، ځکه چي د ولسواليو روغتيايي مرکزونه يې روغتيايي اسانتياوي نه لري.
د نرسنګ ټيم مشري وړانګه نياماتي وويل، چي دوی ډېر وخت هغه ناروغان ترلاسه کوي چي په «وروستۍ مرحله» کي وي او د هغوی د ژوندي پاتېدو «هيڅ هيله» نه لري.
خو هغه «وياړي» چي کولای سي ځيني له لوږي وژغوړي.
د نرسنګ ټيم د ماشومانو پر درملني سربيره ښځو ته د شيدو ورکولو په اړه مشورې ورکوي، چي دا له خوارځواکۍ سره د مبارزې له پاره يو مهم فکتور دی.
