تاریخ امروز:
  
  
  
  
خبر
20.11.2026
د امریکا،‌ چین او روسیې د ولسمشرانو تاریخي ناسته؛ درې واړه مشرانو د اټومي وسلې پر نه کارولو تینګار کړی
د امریکا،‌ چین او روسیې د ولسمشرانو تاریخي ناسته؛ درې واړه مشرانو د اټومي وسلې پر نه کارولو تینګار کړیجدید
بی بی سی

​

د چین امریکا او روسیې ولسمشرانو له تاریخي درې اړخیزې سرمشریزې وروسته ګډ بیان کې ویلي چې درې واړه مشرانو د اټومي جګړې پر مخنیوي او د تیلو د تولید په ډېرولو هوکړه کړې ده.

د امریکا ولسمشر یو ځل بیا ټینګار وکړ چې ایران به پرېنږدي چې اټومي وسله ترلاسه کړي.

له دې غونډو وروسته د روسیې ولسمشر وویل چې دوی په ملګرو ملتونو کې پر سمونونو او د اټومي وسلو پر نه پراخولو هم خبرې کړي دي.

د چین ولسمشر خپله وینا کې هیله څرګنده کړه چې درې واړه مشران به د نړیوالو ننګونو پر وړاندې ګډ کار وکړي.

د چین شنجن ښار د امریکا، چین او روسیې د ولسمشرانو د درې اړخیزې تاریخي ګډې غونډې کوربه وو.

د درې واړو ولسمشرانو ګډ بیان کې راغلي چې دوی نړۍ کې اوږد مهال امنیت ټینګښت ته خپله ژمنتیا په ډاګه کړې ده.

بیان زیاتوي چې دوی د تیلو او نورو اړوند تولیداتو پر ډېرولو هوکړه کړې ده.​

 
20.11.2026
د ټرمپ، پوتین او شي لومړنۍ درې اړخیزه غونډه
د ټرمپ، پوتین او شي لومړنۍ درې اړخیزه غونډهجدید
دآزادی رادیو

​

د امریکا متحده ایالتونو، روسیې او چین ولسمشرانو د لومړي ځل لپاره یوه درې اړخیزه غونډه وکړه.ایپک ناسته کې د امریکا، چین او روسیې د ولسمشرانو ناسته ​​​
چین او روسیې اعلان وکړ چې د دغو هېوادونو مشرانو او د امریکا ولسمشر پر یوه "سوله ییزه اعلامیه" هوکړه کړې ده؛ چې پکې ټینګار شوی "اټومي جګړه باید هیڅکله رامنځته نه شي."

دا اعلامیه د پنجشنبې په ورځ، د ډونالډ ټرمپ، شي جین پینګ او ولادیمیر پوتین ترمنځ له یوې ۹۰ دقیقه‌ییزې ناستې وروسته، د چین د رسمي خبري اژانس "شین هوا" او کریملین لخوا خپره شوه.

د امریکا ولسمشر تر درې اړخیزې غونډې مخکې له پوتین او شي سره جلا هم لیدلي چې د ګڼو خلکو پام یې ور اړولی.

زه ډېر خوښ یم چې دې سفر موږ ته د متحده ایالاتو، روسیې او چین د مشرانو ترمنځ د لومړنۍ درې اړخیزې ناستې فرصت برابر کړ؛ نو له دې پلوه او له ډېرو نورو اړخونو، موږ په رښتیا سره تاریخ جوړوو
د امریکا ولسمشر د چین او روسیې له ولسمشرانو سره د ناستې پر مهال

تر درې اړخیزې ناستې مخکې د امریکا ولسمشر له خپل روسي او چینايي سیالانو سره جلا جلا لیدنې هم کړي.

له پوتین سره د ټرمپ لیدنې د ګڼو خلکو پام ور اړولی ځکه واردمخه نه وه پلان شوې.

دوی په شینژن کې چېرته چې د اېپک د مشرانو غونډه روانه ده سره ولیدل.

ولسمشر ټرمپ وروسته له پوتین سره د ناستې په اړه لنډ جزییات ورکړل او ویې ویل چې دوی دواړه له کلونو یو بل پېژني او ښې اړیکې یې ساتلي دي.

ولسمشر ټرمپ همدارنګه د لیدنې نتایجو ته د هیله مندۍ په ښودلو سره وویل چې : « زه فکر کوم چې له دې څخه ډیرې په زړه پورې پایلې ترلاسه کیدای شي، یا لږ تر لږه د داسې یو څه پیل کیدای شي. خو زما په باور، له دې څخه به حتماً ښې پایلې ترلاسه شي.»

د کرملین ویاند دیمیتري پسکوف وویل چې د ټرمپ – پوتین غونډه "ډېره ښه مخته لاړه. ډېره اوږده نه وه خو هغوی بیا هم ځینې مساییل سره بحث کړل".

دا په ۲۰۲۵ کال کې په الاسکا کې د ترسره شویو خبرو راهیسې، د دواړو ولسمشرانو ترمنځ لومړنۍ رسمي ناسته وه.

 
20.11.2026
بسته شدن گذرگاه‌ها با پاکستان؛ بانک جهانی: مسیرهای وارداتی افغانستان تغییر کرده‌است
بسته شدن گذرگاه‌ها با پاکستان؛ بانک جهانی: مسیرهای وارداتی افغانستان تغییر کرده‌استجدید
رادیو آزادی

​

گزارش تازۀ بانک جهانی نشان می‌دهد که پس از بسته شدن گذرگاه‌ها با پاکستان در اکتوبر ۲۰۲۵، افغانستان توانسته است بخش عمده واردات خود را از مسیرهای ایران و آسیای مرکزی تأمین کند، اما صادرات این کشور، به‌ویژه محصولات تازۀ زراعتی، با کاهش چشم‌گیری روبه‌رو شده‌است.

بر اساس گزارش «به‌روزرسانی توسعه افغانستان» بانک جهانی که در ۱۸ نوامبر منتشر شد، واردات افغانستان در فاصله اپریل تا سپتمبر ۲۰۲۶ به ۶.۶ میلیارد دالر رسید که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل، ۲.۲ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

در همین مدت، صادرات با کاهش ۱۵.۱ درصدی به ۶۶۷ میلیون دالر رسید.

بسته شدن گذرگاه‌ها با پاکستان مسیرهای تجاری افغانستان را به‌طور چشم‌گیری تغییر داده‌است.

سهم پاکستان از واردات افغانستان از ۲۰.۱ درصد به ۰.۳ درصد کاهش یافته و در مقابل، کشورهای آسیای میانه و ایران به مسیرهای اصلی تأمین کالا تبدیل شده‌اند.

اکنون حدود ۹۷ درصد واردات افغانستان از این دو محور انجام می‌شود.

بسته شدن گذرگاه‌ها با پاکستان مسیرهای تجاری افغانستان را به‌طور چشم‌گیری تغییر داده‌است. 
 
بسته شدن گذرگاه‌ها با پاکستان مسیرهای تجاری افغانستان را به‌طور چشم‌گیری تغییر داده‌است.

با این حال، استفاده از مسیرهای جایگزین بدون هزینه نبوده‌است.

طولانی‌تر شدن مسیرها و محدودیت ظرفیت گذرگاه‌ها و خطوط انتقال، هزینه حمل‌ونقل را افزایش داده‌است.

خان‌جان الکوزی، مشاور اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، به رادیو آزادی گفت که افغانستان بیشتر میوه‌های تازه صادر می‌کند و از این ناحیه زیان زیادی دیده‌است: "هم ما زیان کردیم و هم پاکستان. صادرات افغانستان ۱۵ درصد کاهش یافته است. پس از بسته شدن مرز با پاکستان، کالاهای ما از طریق ایران و کشورهای آسیای مرکزی به روسیه، ترکیه و چین صادر می‌شوند، اما صادرات از مسیر پاکستان آسان‌تر بود و اکنون چنین امکانی وجود ندارد. حالا قیمت میوه و سبزیجات در بازار افغانستان کاهش یافته است. پاکستان نیز از بسته ماندن مرزها متضرر شده‌است. امیدواریم حکومت‌های دو کشور به این موضوع توجه کنند و برای یافتن راه‌حل اقدام کنند."​​

 
20.11.2026
پایان نشست تاریخی ترامپ، شی و پوتین؛ نتیجه چه بود؟
پایان نشست تاریخی ترامپ، شی و پوتین؛ نتیجه چه بود؟جدید
صدای آلمان

​دونالد ترامپ، شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین، رهبران امریکا، چین و روسیه، روز پنج‌شنبه در یک نشست سه‌جانبه و کم‌سابقه درباره جنگ اوکرایین و کنترول تسلیحات هسته‌ای گفت‌وگو کردند.​

این دیدار که نخستین دیدار سه جانبه میان رهبران امریکا، چین و روسیه است، حدود یک و نیم ساعت طول کشید.

براساس گزارش‌ها، ترامپ بلافاصله پس از پایان نشست، محل برگزاری مذاکرات در مجموعه «کایلین ویلا» را ترک کرد و راهی میدان هوایی شهر شنژن در جنوب شرقی چین شد و چین را ترک کرد.

بیشتر بخوانید: دیدار ترامپ، پوتین و شی؛ سه رهبر با آجندای متفاوت

جزئیات بیشتر درباره نتایج و توافق‌های احتمالی این دیدار هنوز منتشر نشده است، اما قرار است یک اعلامیه مشترک بعداَ نشر شود.

سه رهبر در نشست سه‌جانبه بر سر چه مسائلی توافق کردند؟

ترامپ پیش از آغاز این دیدار گفته بود که مذاکرات درباره «همه موضوعاتی خواهد بود که در جهان مورد بحث قرار دارند.»

رسانه‌های روسی و چینی از صدور یک «اعلامیه مشترک صلح» میان سه کشور در این دیدار خبر داده اند. 

در ادامه، مهم‌ترین اظهارات رهبران و نکات مطرح‌شده در بیانیه مشترک درباره محورهای این نشست آمده است:

سلاح‌های هسته‌ای

دونالد ترامپ گفت: «ایالات متحده، روسیه و چین در موقعیتی منحصربه‌فرد قرار دارند تا درباره راه‌های کاهش تعداد سلاح‌های هسته‌ای در جهان و همچنین کاهش خطر استفاده از این سلاح‌ها گفت‌وگو کنند.»

شی جین‌پینگ نیز تأکید کرد: «در یک جنگ هسته‌ای هیچ برنده‌ای وجود ندارد و چنین جنگی هرگز نباید رخ دهد. باید همه تلاش‌ها برای جلوگیری از جنگ هسته‌ای به کار گرفته شود، به پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای پایبند ماند و ثبات راهبردی جهانی را حفظ کرد.»

دیوان کیفری بین‌المللی و سازمان ملل متحد

بر اساس بیانیه مشترکی که رسانه‌های دولتی چین و کرملین منتشر کرده‌اند، رهبران سه کشور توافق کردند که «دیوان کیفری بین‌المللی و سایر نهادهای مشابه نباید از صلاحیت‌های خود سوءاستفاده کنند.»

در این بیانیه همچنین آمده است که رهبران سه کشور «اهمیت حیاتی اصل رضایت دولت‌ها و احترام به مصونیت دیپلماتیک و حقوقی مقام‌های دولتی» را مورد تأکید قرار داده‌اند.

بیانیه می‌افزاید که هر سه کشور متعهد به پیشبرد اصلاحات در سازمان ملل متحد هستند.

انرژی

در بیانیه مشترک آمده است که سه کشور «در نظر دارند تولید و عرضه فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی را افزایش دهند.»

این بیانیه همچنین بر «اهمیت جریان باثبات انرژی» تأکید کرده است.

اوکرایین و ایران مطرح شدند؟

بر اساس روایت‌های منتشرشده از سوی مقامات روسیه و چین، جنگ اوکراین و همچنین جنگ ایران به‌طور مستقیم در بیانیه‌ها و نتایج رسمی این نشست مطرح نشده‌اند.

خبرگزاری دولتی شینهوا گزارش داد که شی جین‌پینگ در این نشست به همتایان امریکایی و روسی خود گفته است که سلاح‌های هسته‌ای باید به طور کامل ممنوع و کاملا نابود شوند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

او همچنین تأکید کرد که باید از هر طریق ممکن از وقوع جنگ هسته‌ای جلوگیری شود و جهانی عاری از سلاح‌های هسته‌ای ایجاد گردد.

به نقل از شینهوا، رئیس‌جمهور چین گفته است: «در یک جنگ هسته‌ای هیچ طرفی پیروز نمی‌شود و چنین جنگی هرگز نباید رخ دهد. باید همه تلاش‌ها برای جلوگیری از جنگ هسته‌ای به کار گرفته شود، به پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای پایبندی و ثبات راهبردی جهانی حفظ شود.»

این در حالی است که دونالد ترامپ پیش از آغاز گفت‌وگوها اعلام کرده بود که جنگ اوکرایین یکی از محورهای مذاکرات با رهبران چین و روسیه خواهد بود.

او هنگام آغاز نشست در شنژن این دیدار را «تاریخی» خواند و گفت: «ما درباره جنگ میان روسیه و اوکرایین گفت‌وگو خواهیم کرد.»

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز اظهار داشت که هر سه کشور در پایان دادن به جنگ اوکرایین دارای «منافع مشترک» هستند. این جنگ پس از تهاجم گسترده روسیه به اوکرایین در سال ۲۰۲۲ آغاز شد.

پوتین در سخنان افتتاحیه خود گفت: «کشورهای ما در زمینه حل منازعات منطقه‌ای، از جمله منازعه اوکرایین، منافع مشترک فراوانی دارند.»

او افزود که سه کشور «مسئولیت مشترکی برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی» بر عهده دارند.

مطالب ویدیویی ما را در صفحه یوتیوب تماشا کنید!

به گفته پوتین، در گفت‌وگوهای پشت درهای بسته همچنین موضوعات مربوط به امنیت غذایی و امنیت انرژی نیز مورد بحث قرار گرفته است.

کارشناسان می‌گویند امنیت جهانی غذا و انرژی در سال‌های اخیر هم در نتیجه جنگ اوکرایین و هم به دلیل جنگ امریکا و اسرائیل با ایران آسیب دیده است.

 
20.11.2026
ټرمپ د چین او روسیې له مشرانو سره له لیدنو وروسته اسیا ته خپل سفر پای ته ورساوه
ټرمپ د چین او روسیې له مشرانو سره له لیدنو وروسته اسیا ته خپل سفر پای ته ورساوهجدید
دامریکا غږ

​

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ (نومبر ۱۹) اسیا ته خپل سفر د اسیا-پسفیک اقتصادي همکارۍ (اپېک) په سرمشریزه کې له ګډون او د چین او روسیې له مشرانو سره له مهمو لیدنو وروسته پای ته ورساوه.

د سپینې مانۍ د اعلامیې له مخې، په درې اړخیزې غونډې کې مشرانو د ملګرو ملتونو پر اصلاحاتو، د نفتي محصولاتو د تولید او عرضې پر زیاتولو، د دولتونو د حاکمیت او د چارواکو د مصونیتونو پر درناوي او د نړیوالې جنايي محکمې د صلاحیتونو پر سمې کارونې ټینګار کړی دی.

درې واړو مشرانو دغه راز وویل چې اټومي جګړه ګټونکی نه لري او د اټومي خطرونو د کمولو لپاره به خبرو ته دوام ورکړي. خو د اوکراین او ایران د جګړو د پای ته رسولو په اړه کومه مشخصه هوکړه اعلان نه شوه.

د ټرمپ او شي جین پینګ لیدنه؛ سوداګري او د هرمز تنګي امنیت

ولسمشر ټرمپ د پنجشنبې په ورځ د چین له ولسمشر شي جین پینګ سره په جلا لیدنه کې د دواړو هېوادونو پر سوداګریزو او امنیتي اړیکو خبرې وکړې. ټرمپ د دغې لیدنې په پیل کې د واشنګټن او بیجینګ اړیکې «مثبتې» او «رغنده» وبللې او ویې ویل چې دواړه هېوادونه د هرمز له تنګي څخه د انرژۍ د لېږد د دوام او د ایران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو د مخنیوي په اړه ګډ دریځ لري. خو د دغې ستراتیژیکې اوبلارې د امنیت لپاره د کوم نوي عملي پلان جزئیات اعلان نه شول.​

د امریکا ولسمشر همدارنګه وویل چې د دواړو هېوادونو ګډ سوداګریز پلاوي د واشنګټن او بیجینګ ترمنځ د سوداګریزو اړیکو په متوازن کولو کې مرسته کړې ده. د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، امریکا او چین د شاوخوا ۶۰ میلیارد ډالرو په ارزښت پر توکو د ګمرکي تعرفو د متقابل کمښت وړاندیز کړی دی. په دې وړاندیز کې نږدې ۱۷ میلیارد ډالره هغه کرنیز محصولات هم شامل دي چې له امریکا څخه چین ته صادرېږي. خو دغه وړاندیز لا وروستی شوی نه دی. د چین ولسمشر شي جین پینګ وویل، له ټرمپ سره همکارۍ ته چمتو دی څو د دواړو هېوادونو اړیکې په «سم لوري» روانې وساتي. نوموړي په دغو اړیکو کې پر متقابل درناوي، برابرۍ او متقابل چلند ټینګار وکړ.

سره له دې، پرمختللو زبر ځیرکتیا یا مصنوعي ځیرکتیايي چپونو ته د چین د لاسرسي، د مهمو معدني موادو د صادراتو او سوداګریزو محدودیتونو په اړه د دواړو هېوادونو اختلافات لا هم پاتې دي. د امریکا او چین ترمنځ اوسنی موقتي سوداګریز جوړجاړی، چې د نومبر په لومړیو کې تمدید شوی و، د ۲۰۲۷ کال په جنورۍ کې پای ته رسېږي.

ټرمپ د امریکا، روسیې او چین درې اړخیزه غونډه تاریخي وبلله

د امریکا ولسمشر د چین او روسیې له ولسمشرانو سره درې اړخیزه غونډه «تاریخي» وبلله او د نړۍ د سترو قدرتونو ترمنځ یې د مستقیمو خبرو پر اهمیت ټینګار وکړ.

دغه غونډه د تړلو دروازو تر شا ترسره شوه او شاوخوا یو نیم ساعت یې دوام وکړ. ټرمپ تر غونډې وړاندې وویل چې امریکا، روسیه او چین د نړۍ د درېیو سترو هېوادونو په توګه ځانګړی مسوولیت لري څو د هغو مسئلو په اړه ازادې، درناوي ته ژمنې او ګټورې خبرې وکړي چې اغېزې یې پر ټوله نړۍ پرېوځي.

 
20.11.2026
شی جین‌پینگ: نشست سه‌جانبه چین، روسیه و امریکا در آینده دستاوردهای مهمی خواهد داشت
شی جین‌پینگ: نشست سه‌جانبه چین، روسیه و امریکا در آینده دستاوردهای مهمی خواهد داشتجدید
روزنامه هشت صبح

​

شی جین‌پینگ، رییس‌ جمهور چین، گفته است که نخستین نشست سه‌جانبه رهبران چین، روسیه و ایالات متحده در شهر شنژن، در آینده نتایج و دستاوردهای مهمی به همراه خواهد داشت.

خبرگزاری تاس روز پنج‌شنبه، ۱۹ نوامبر، گزارش داده که شی جین‌پینگ پس از دیدار با ولادیمیر پوتین، رییس‌ جمهور روسیه، و دونالد ترمپ، رییس‌ جمهور امریکا، بر تقویت همکاری‌های مشترک برای غلبه بر چالش‌های جهانی تاکید کرده است.

او گفته است که همکاری تنها راه عبور از چالش‌ها است و سه کشور باید براساس منافع مشترک، تعاملات خود را برای تقویت صلح و دستیابی به نتایج سودمند برای همه گسترش دهند.

رییس‌ جمهور چین افزوده است که «بذرهای کاشته‌شده در این نشست در آینده ریشه خواهند دواند، جوانه خواهند زد و به بار خواهند نشست».

این اظهارات پس از برگزاری نخستین نشست سه‌جانبه رهبران چین، روسیه و ایالات متحده در شهر شنژن مطرح شده است.​