تاریخ امروز:
  
  
  
  
خبر
08.09.2026
یو شمېر افغان فرهنګیان: د ژبو او نورو ملي مسایلو په اړه ناسم دریځونه افغان ولس لا پسې ځوروي
یو شمېر افغان فرهنګیان: د ژبو او نورو ملي مسایلو په اړه ناسم دریځونه افغان ولس لا پسې ځورويجدید
بی بی سی

یو شمېر افغان لیکوال، شاعران، او اکاډیمیک شخصیتونه وايي، په افغانستان کې د ژبو، ادب او فرهنګي رنګارنګي او تنوع د ټولو افغانانو ګډ ''معنوي میراث'' دی، چې باید د ''بېلتون او تقابل'' پر ځای باید د ملي یووالي او پیوستون لپاره محور شي.

په یوه ګډ بیان کې چې تېره ورځ (سپتمبر) شپږمه مشهور شاعر، لیکوال او د افغانستان اطلاعاتو او کلتور پخواني وزیر عبدالباري جهاني پر خپله فېسبوک پاڼه هم خپره کړې، ویل شوي، په دا وروستیو ورځو کې پر خواله رسنیو ځینو ''خورا پاروونکو، ناعلمي، متخاصمانه او د ملي یووالي پر خلاف څرګندونو'' ته په اشارې سره ویل شوي، چې ''دغسې ناسم دریځونه به د بېلابېلو ستونزو او ناورینونو ځپلی افغان ولس لا پسې وځوروي.''

په اعلامیه کې د دې افغان لیکوالو او فرهنګیانو په استازیتوب ویل شوي، " موږ چې په اوسنیو شرایطو کې له ګڼو ستونزو او بحرانونو سره لاس و ګریوان یوو، باید په خپل فرهنګ او ګډه تاریخي حافظه کې له ستونزو څخه د راوتلو پر معقولو او علمي لارو چارو فکر وکړو او نه ‌ښايي په بې‌ معنی او نامنطقي شخړو واټنونه زیات کړو.''

په دغه اعلامیه کې د مشهورو افغان لیکوالو، شاعرانو او علمي شخصیتونو، حبیب الله رفیع، زلمي هېوادمل، عبدالباري جهاني، محمد اصف صمیم، زرین انځور، محمد بشیر دودیال، بریالي باجوړي، پیرمحمد کاروان، عبدالغفور لېوال او لعل پاچا ازمون نومونه یاد شوي، چې په شریکه اعلامیه کې یې ویلي: ''زموږ په باور له خپلې مورنۍ ژبې سره ریښتینې مینه دا ده، چې په علمي او فرهنګي هڅو یې پیاوړې کړو، نه دا چې د نورو ژبو او فرهنګونو په وړاندې یې د جګړې په وسله او وسیله بدله کړو.''

په یاده اعلامیه کې دغه راز ویل شوي:

''له ټولو فرهنګي شخصیتونو، لیکوالو، ځوانانو، رسنوالو او په ټولیزو رسنیو کې فعالو افغانانو څخه په جدیت هیله کوو، چې دغو خوابدوونکیو او ناعلمي شخړو ته د پای ټکی کېږدي او تر دې زیات د افغانانو ملي یووالی زیانمن نه‌ کړي.''​

 
08.09.2026
د ملګرو ملتونو په دفترونو کې د افغان ښځو پر کار د طالبانو د بندیز یو کال پوره شو؛ ۴۰۰ افغان ښځو له ملګرو ملتونو سره کار کاوه
د ملګرو ملتونو په دفترونو کې د افغان ښځو پر کار د طالبانو د بندیز یو کال پوره شو؛ ۴۰۰ افغان ښځو له ملګرو ملتونو سره کار کاوهجدید
دآزادی رادیو

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو په دفاترو کې د افغان ښځو پر کار د طالبانو له خوا د لګېدلي بندیز د یو کلنۍ په مناسبت د ملګرو ملتونو سرمنشي سرمنشي انتونیو ګوتیریش د افغان ښځو او نجونو په وړاندې د طالبانو په دوامداره توپیري چلندونو اندېښنه ښکاره کړې.

د ښاغلي ګوتیریش په حواله په یوه اعلامیه کې چې د هغه ویاند سټفین دوجاریک خپره کړې راغلي چې، : «د عامه ژوند، ښوونې او روزنې او همدارنګه د کار په ډیری برخو کې د ښځو پر بشپړ ګډون محدودیتونه د دوی بنسټیز حقونه تر پښو لاندې کوي او د افغانستان د اقتصادي پرمختګ، ثبات اوهم په نړیواله ټولنه کې د دې هېواد د بیا ادغام پر وړاندې لا هم یو مهم خنډ دی.»

د خبرپاڼې له مخې د ملګرو ملتونو په دفترونو کې د افغان ښځو په کار غه بندیزونه د ملګرو ملتونو د منشور په ګډون له نړیوالو قوانینو سره په ټکر کې دي او د دې سازمان وړتیا افغان ولس ته د ژوند ژغورنې او نورو مرستو رسولو په برخه کې کمزوري کوي.

هغه هم په داسې وخت کې چې اړتیاوې لا هم ډېرې دي. د ملګروملتونو سرمنشي پر افغانستان له واکمنو چارواکو غوښتي چې پر ښځو او نجونو لګول شوي ټول بندیزونه لرې کړي او د افغاني ټولنې په ټولو برخو کې د دوی حقونه په بشپړه، مساوي او اغېزمنه توګه خوندي کړي.

د طالبانو حکومت په افغانستان کې د ښځو او نجونو په وړاندې د سختو چلندونو په ترڅ کې د ۲۰۲۵ کال د سپټمبرپه ۷ د ملګروملتونو په ادارو کې افغان ښځینه کارکونکې هم له کارکولو منع کړې.

د ملګرو ملتونو د شمېرو په اساس د طالبانو تر دغو بندیزونو مخکې لږ تر لږه ۳۳۰۰ افغانان چې پکې شاوخوا ۴۰۰ ښځې هم شاملې دي د ملګرو ملتونو په دفاترو کې په کار لګیا وو.

تر بندیز وروسته ټولې افغان ښځې چې د ملګرو ملتونو اړوندو دفاترو کې یې کار کاوه په جدي توګه کار ته له تلو منع شوې او ورسره په مرستو رسولو او ګڼو نورو چارو کې د ملګرو ملتونو کارونه له خنډ سره مخ شول.​

 
08.09.2026
گوترش خواستار لغو محدودیت‌های طالبان بر زنان و دختران افغان شد
گوترش خواستار لغو محدودیت‌های طالبان بر زنان و دختران افغان شدجدید
رادیو آزادی

همزمان با یک‌سالگی ممنوعیت کار زنان افغان در دفاتر سازمان ملل متحد در افغانستان که از سوی طالبان وضع شده است، انتونیو گوترش، سرمنشی سازمان ملل متحد، نگرانی خود را از رفتارهای تبعیض‌آمیز دوامدار طالبان در برابر زنان و دختران افغان ابراز کرده است.

در اعلامیه‌ای که از سوی استیفن دوجاریک، سخنگوی آقای گوترش، منتشر شده، به نقل از او گفته شده است که محدودیت‌ها بر مشارکت کامل زنان در زندگی عمومی، آموزش و پرورش و همچنین بسیاری از بخش‌های کاری، حقوق اساسی آنان را نقض می‌کند و همچنان مانع مهمی در برابر توسعه اقتصادی، ثبات افغانستان و ادغام دوباره این کشور در جامعه جهانی به شمار می‌رود.

در اعلامیه سرمنشی ملل متحد گفته شده که ممنوعیت کار زنان افغان در دفاتر سازمان ملل متحد با قوانین بین‌المللی، از جمله منشور سازمان ملل متحد در تضاد است

بر اساس این اعلامیه، ممنوعیت کار زنان افغان در دفاتر سازمان ملل متحد با قوانین بین‌المللی، از جمله منشور سازمان ملل متحد در تضاد است و توانایی این سازمان را برای ارائه کمک‌های نجات‌بخش و سایر کمک‌ها به مردم افغانستان در شرایطی که نیازها همچنان بسیار زیاد است تضعیف می‌کند.

سرمنشی سازمان ملل متحد از مقام‌های حاکم افغانستان خواسته است که تمامی محدودیت‌های وضع‌شده بر زنان و دختران را لغو کنند و حقوق آنان را در تمامی بخش‌های جامعه افغانستان به‌گونه کامل، برابر و مؤثر تأمین و حفاظت کنند.

 
08.09.2026
طالبان با یک شرکت سعودی قرارداد استخراج نفت و گاز امضا کردند
طالبان با یک شرکت سعودی قرارداد استخراج نفت و گاز امضا کردندجدید
صدای آلمان

اداره طالبان قرارداد استخراج یک حوزه نفت و گاز را با شرکت «دلتا انترنشنل» عربستان سعودی امضا کرد. این توافقنامه در حضور زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه سابق امریکا، امضا شد.

وزارت معادن و پترولیم اداره طالبان روز دوشنبه، ۱۶ سنبله، قرارداد اکتشاف و استخراج نفت و گاز حوزه کُشک-تیرپل را با شرکت «دلتا انترنشنل» از عربستان سعودی امضا کرد.

این قرارداد در مراسمی در شهر کابل از سوی ملا هدایت‌الله بدری وزیر معادن و پترولیم اداره طالبان و شاهر التقی رئیس اجرایی شرکت «دلتا انترنشنل» امضا شد.

بیشتر بخوانید: وضعیت معادن افغانستان تحت حاکمیت طالبان چگونه است؟

شماری از مقام‌های اداره طالبان به شمول ملا عبدالغنی برادر معاون رئیس‌الوزرا و همچنین زلمی خلیل‌زاد، نماینده سابق امریکا در امور صلح افغانستان، نیز در مراسم امضای این قرارداد حضور داشتند.

معینیت اقتصادی رئیس‌الوزرای طالبان با نشر اعلامیه‌ای گفته است که این شرکت عربستان سعودی در گام نخست ۲۰۰ میلیون دالر در هفت بلاک گازی حوزه کُشک-تیرپل سرمایه‌گذاری می‌کند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

براساس این اعلامیه، حوزه نفت و گاز کُشک-تیرپل در میان ولایت‌های هرات و بادغیس افغانستان موقعیت دارد و ساحه‌ای به بزرگی ۲۲ هزار کیلومتر مربع را احتوا می‌کند.​​

 
08.09.2026
طالبانو په کابل کې د خاتم‌النبیین مدرسه تخلیه کړې
طالبانو په کابل کې د خاتم‌النبیین مدرسه تخلیه کړېجدید
دامریکا غږ

د طالبانو د حکومت چارواکو د دوشنبې په ورځ، د سپتمبر پر اوومه، په کابل کې د د خاتم‌النبیین مدرسه تخلیه کړې او د دغه دیني مرکز ودانۍ یې نیولې ده.

په ټولنیزو رسنیو کې په خپرو شویو انځورونو کې یو شمېر استادان او زده‌کوونکي لیدل کېږي چې له خپلو بکسونو او بسترو سره د مدرسې ترڅنګ پر سړک ولاړ دي.

د خاتم‌النبیین مدرسه چې د کابل په لویدیځ کې موقعیت لري، له دوو ورځو راهیسې د طالبانو له خوا محاصره شوې وه. د مدرسې مسوولانو، استادانو او زده‌کوونکو د تخلیې پر وړاندې مقاومت کړی و.

طالبانو تر اوسه د مدرسې د تخلیې او د دې اقدام د دلیل په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

تر دې مخکې د طالبانو د عدلیې وزارت ویلي وو چې د خاتم‌النبیین مدرسه او په همدې ودانۍ کې فعال خصوصي تمدن ټلوېزیون باید د «حرکت اسلامي» ګوند سره د تړاو له امله وتړل شي.

د مدرسې مسوولان بیا وايي چې د دې ادارې بنسټګر، آیت‌الله محمد آصف محسني، د مدرسې له جوړولو مخکې د حرکت اسلامي له مشرۍ استعفا کړې وه.

طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې واک ته له رسېدو وروسته په افغانستان کې ټول سیاسي ګوندونه منحل اعلان کړل.

طالبانو تر دې مخکې هم د خاتم‌النبیین مدرسه تړلې وه او ادعا یې کړې وه چې د مدرسې ودانۍ پر غصب شوې ځمکه جوړه شوې ده. د مدرسې مسوولان دا ادعا ردوي او وايي چې آیت‌الله محسني دغه ځمکه له مالک څخه یې اخیستې او د ملکیت شرعي قباله لري.

د افغانستان د پخواني حکومت یو شمېر سیاسي څېرو او ګوندونو د طالبانو دغه اقدام غندلی او دا یې د شیعه وګړو په ګډون د افغانانو پر وړاندې د «ځپنې» یوه بېلګه بللې ده.​

 
08.09.2026
دیدگاه کشورها در نشست شورای حقوق بشر درباره افغانستان؛ سرکوب طالبان «نظام‌مند» است
دیدگاه کشورها در نشست شورای حقوق بشر درباره افغانستان؛ سرکوب طالبان «نظام‌مند» استجدید
روزنامه هشت صبح

در شصت‌وسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل در جنیوا، وضعیت حقوق بشر در افغانستان، به‌ویژه محدودیت‌های گسترده طالبان علیه زنان، دختران و کودکان، محور اصلی انتقادهای نماینده‌ افغانستان، نهادهای سازمان ملل، فعالان حقوق بشر و شماری از کشورهای منطقه و جهان قرار گرفت. سخنرانان با اشاره به محرومیت دختران از آموزش، محدودیت اشتغال و مشارکت زنان در زنده‌گی عمومی، تبعیض نظام‌مند، ازدواج‌های اجباری و کودکان، نقض حقوق اقلیت‌ها، محدودیت آزادی‌های مدنی و تضعیف سازوکارهای حمایت از کودکان، خواستار تغییر این وضعیت شدند. برخی کشورها و نهادها بر پاسخ‌گوکردن طالبان و ایجاد سازوکار مستقل تحقیقاتی تاکید کردند و شماری نیز خواستار به‌رسمیت‌شناختن «آپارتاید جنسیتی» شدند. در این نشست همچنین بر ضرورت لغو ممنوعیت آموزش دختران، رعایت تعهدات بین‌المللی افغانستان، دسترسی بدون مانع به کمک‌های بشردوستانه و اقدام عملی جامعه جهانی برای بهبود وضعیت حقوق بشر در افغانستان تاکید شده است.

نصیر احمد اندیشه، نماینده دایمی افغانستان در جینوا، خواستار به‌رسمیت‌شناختن «آپارتاید جنسیتی» به‌عنوان جنایت علیه بشریت و آغاز روند گنجاندن آن در کنوانسیون آینده درباره جنایت علیه بشریت شده است. او با اشاره به محدودیت‌های گسترده طالبان علیه زنان و دختران گفته که این محدودیت‌ها از طریق فرمان‌ها و دستورالعمل‌ها نهادینه شده‌اند و زنان قربانی خشونت با موانع جدی برای دسترسی به عدالت و حمایت‌های قانونی روبه‌رو هستند.

آقای اندیشه درباره وضعیت کودکان ابراز نگرانی کرده و گفته که برچیده‌شدن سازوکارهای حمایت از کودکان و عدالت نوجوانان، مجازات بدنی و گزارش‌های مربوط به استخدام و استفاده از کودکان، نگران‌کننده است. به گفته او، محدودیت آزادی بیان و تجمعات مسالمت‌آمیز، بازداشت‌های خودسرانه و نگرانی‌ها درباره رعایت روند قانونی، فضای مدنی افغانستان را بیش از پیش محدود کرده است.

نماینده افغانستان با اشاره به افزایش خشونت علیه شیعیان، خواهان تحقیق و پاسخ‌گویی عاملان آن شده و بر اجرای فوری سازوکار مستقل تحقیقاتی برای افغانستان تاکید کرده است. او تاکید کرده است که شورای حقوق بشر باید از ثبت و محکومیت نقض حقوق بشر فراتر رفته و براساس گزارش ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان، وارد مرحله اقدام عملی و ایجاد ضمانت‌های اجرایی شود.​