تاریخ امروز:
  
  
  
  
خبر
27.09.2026
پاکستان سره د لارو تړل کېده؛ له دې وروسته به له کابله هره ورځ ډيلي ته د توکو لېږد لپاره دوه الوتنې کېږي
پاکستان سره د لارو تړل کېده؛ له دې وروسته به له کابله هره ورځ ډيلي ته د توکو لېږد لپاره دوه الوتنې کېږيجدید
بی بی سی

​

د افغانستان دولتي هوايي لیکې (اریانا افغان) ویلي، هند ته به د سوداګریزو توکو د لېږد لپاره له دې وروسته هره ورځ دوه الوتنې ولري چې شاواخوا شپېته ټنه توکي به لېږدوي.

له دې وړاندې په اوونیز ډول د کابل ډیلي ترمنځ د توکو د لېږد لپاره څو الوتنې کېدلی چې وخت ناوخت یې مهال وېش بدلېده. د اریانا افغان هوايي شرکت په یوه ویناپاڼه کې ویلي "د دې منظمو او ورځنیو کارګو الوتنو له لارې به افغان سوداګر او شرکتونه خپل سوداګریز توکي په چټک، خوندي او باوري ډول د افغانستان او هند ترمنځ لېږدولی شي."

د طالبانو حکومت کې د "اماراتي شرکتونو" ویاند محمد نبي بهار له بي بي سي سره خبرو کې وویل" دا د پرمختګ خبر ځکه دی چې موږ به هره ورځ د څه دپاسه ۶۰ ټنو سوداګریزو مالونو لېږد رالېږد ولرو." هغه وویل تر دې وړاندې یوازې یوه الوتنه کېدله چې د سوداګرو ډېره اړتیا یې نه پوره کوله. دا ګام له هغه وروسته پورته کېږي چې اریانا افغان هوايي شرکت له عربو اماراتو د توکو د لېږد (۳۳۰بي-۷۰۰) الوتکه کرایه کړه. ښاغلی بهار وايي، اوسمهال له کابله هند، ترکیې، عرب اماراتو او پاکستان ته د توکو د لېږد(کارګو) الوتنې شته چې " د اړتیا له مخې یې د پراخېدو هڅې کېږي."

له افغانستان هند او نورو هېوادونو ته تر ډېره انجه، نور درملیز بوټي، وچه مېوه، زعفران او غالۍ دي. له نورو هېوادونو بیا درمل اوصنعتي توکي افغانستان ته وړل کېږي.​​

 
27.09.2026
د نړیوال بانک په تازه راپور کې په افغانستان کې انفلاسیون او د افغانیو ارزښت ثابت بلل شوي
د نړیوال بانک په تازه راپور کې په افغانستان کې انفلاسیون او د افغانیو ارزښت ثابت بلل شويجدید
دآزادی رادیو

​

نړیوال بانک د افغانستان د اګست د میاشتې د اقتصادي وضعیت په اړه په خپل وروستي راپور کې ویلي چې په روان مالي کال کې د طالبانو د حکومت لګښتونه د کورنیو عوایدو پرتله په چټکۍ زیات شوي او له همدې امله د بودجې کسر شاوخوا ۲.۱ میلیارد افغانۍ، (نژدې ۳۲.۳ میلیون ډالرو) ته رسېدلی دی.

د روان مالي کال ټول دولتي لګښتونه شاوخوا ۱۱۳.۶ میلیارد افغانۍ، (د ۱.۷۵ میلیارد ډالرو معادل)، ښودل شوي دي.

د امنیتي برخې لګښتونه ۵۱.۳ میلیارد افغانۍ، یا شاوخوا ۷۸۹ میلیون ډالره وو چې د حکومت د ټولو لګښتونو ۴۵.۲ سلنه جوړوي او تر ټولو لویه برخه ده.

د نړیوال بانک د معلوماتو له مخې پر زیربناوو او طبیعي سرچینو ۹.۴ میلیارد افغانۍ لګول شوې دي.

«د افغانستان اقتصادي څارنه» په نوم د نړیوال بانک په دې راپور کې د افغانستان کلنی انفلاسیون ۶.۷ سلنه بلل شوی دی.

د راپور پر اساس، د اګست په میاشت کې د خوراکي توکو انفلاسیون په اووه سلنه کې ثابت پاتې شوی، خو د غیرخوراکي توکو انفلاسیون له ۷.۹ سلنې څخه ۶.۴ سلنې ته راکم شوی دی.

د نړیوال بانک په دې راپور کې د افغانستان کلنی انفلاسیون ۶.۷ سلنه بلل شوی دی.

د اقتصادي چارو متخصص اذرخش حافظي وايي، دې ته په کتو چې د اګست میاشت په دنیا کې اقتصادي وضعیت د بېلابېلو بحرانونو له کبله ډېر ښه نه و ، په دې راپور کې د افغانستان اقتصادي وضعیت بد نه دی انځور شوی:

«له محدودیتونو سره سره بیا هم (د افغانستان) اقتصاد نسبي وده ښودلې او دا چې د تېر کال او تېرې میاشتې پرتله د انفلاسیون اندازه یو څه کمه شوې، دا مثبته ارزونه ده خو په هر صورت حقیقت دا دی چې د افغانستان اقتصادي وضعیت چې په همدې حالت کې پاتې شوی دا هم ښه دی، په دې خاطر چې هغه مولفات چې باید د اقتصادي ودې لپاره موجود وي، اکثره یې په افغانستان کې نه شته، مثلاً د افغانستان ملي شتمنۍ کنګل دي، زموږ بانکي ماسبات محدود دي او افغانستان د پراختیايي پروژو لپاره منایع نه لري.»

نړیوال بانک له نورو هیوادونو سره د افغانستان د سوداګرۍ په اړه ویلي چې، ایران په بهرنۍ سوداګرۍ کې د افغانستان لپاره خپل لومړی ځای ساتلی دی. ایران د روان مالي کال په ترڅ کې د افغانستان د صادراتو تر ټولو لوی بازار و او د ټولو صادراتو ۳۱.۱ سلنه دې هیواد ته صادر شوي. له ایران وروسته چین، ازبکستان، متحده عربي امارات، هند، قزاقستان او ترکمنستان د افغانستان د صادراتو مهم بازارونه وو.

د وارداتو په برخه کې هم ایران د ۳۲.۹ سلنې ونډې په لرلو سره د افغانستان د وارداتو تر ټولو لویه سرچینه وه او ورپسې چین، متحده عربي امارات، ازبکستان، قزاقستان، ترکمنستان او روسیه دي.​

 
27.09.2026
«شرطه مرور»؛ تغییر ترمینولوژی اداری که بحث سیاست زبانی طالبان را داغ کرده است
«شرطه مرور»؛ تغییر ترمینولوژی اداری که بحث سیاست زبانی طالبان را داغ کرده استجدید
رادیو آزادی

​

شماری از باشندگان و زبان‌شناسان می‌گویند اصطلاح‌هایی مانند «پولیس» و «ترافیک» دهه‌هاست در زبان روزمره و ادارات افغانستان جا افتاده‌اند و جایگزین‌کردن آن‌ها با واژه‌های کمتر آشنا می‌تواند ارتباط ادارات با مردم را دشوارتر سازد.​

در ۱۷ سپتمبر، لوحۀ جدید این ریاست با نام «عمومی شرطه مرور» نصب شد. واژه‌های «شرطه» و «مرور» ریشۀ عربی دارند؛ «شرطه» در کاربرد اداری عربی برای پولیس و «مرور» برای رفت‌وآمد و ترافیک استفاده می‌شود.

شماری از باشندگان افغانستان می‌گویند این اصطلاحات برای آنان ناآشناست.یکی از باشندگان کابل که نخواست نامش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت: «نام پولیس تقریباً در تمام جهان پولیس است و مردم آن را به نام پولیس می‌شناسند؛ اما تبدیل کردن این نام به شرطه، سخت‌کردن واژه‌ها برای مردم است. شرطه مرور، شرطه چیز دیگری... این خیلی دشوار می‌شود. پیش از این پولیس امنیتی و پولیس ترافیک داشتیم. این نام‌ها در ذهن مردم جا گرفته آنها حالا این نام‌ها را تغییر داده‌اند، اما فکر نمی‌کنم مردم آنها را به کار ببرند، چون برای مردم دشوار است.»

نفی زبان‌های ملی از سوی طالبان در اخیر و تحمیل زبان عربی بر مردم به جای آن، یک اقدام بسیار زیان‌بار است و این ما را با استعمار فرهنگی روبه‌رو می‌کند
یک باشنده ننگرهار

یکی از باشندگان ننگرهار نیز سخنان مشابهی دارد. او که به دلیل نگرانی‌های امنیتی نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت: «نفی زبان‌های ملی از سوی طالبان در اخیر و تحمیل زبان عربی بر مردم به جای آن، یک اقدام بسیار زیان‌بار است و این ما را با استعمار فرهنگی روبه‌رو می‌کند.»

برخی زبان‌شناسان نیز می‌گویند تغییر اصطلاحاتی که برای سال‌ها در میان مردم جا افتاده، ممکن است درک زبان اداری را دشوارتر کند.

محبوب‌شاه محبوب، استاد پیشین زبان‌شناسی در فاکولتۀ زبان و ادبیات پوهنتون کابل، به رادیو آزادی گفت:

«معمولاً در زبان‌ها مردم تلاش می‌کنند واژه‌های ساده و روان را استفاده کنند که همه مردم آن را بفهمند؛ اما استفاده طالبان از واژه‌های عبور، مرور و شرطه، نه تنها زبان را برای مردم دشوار می‌سازد، بلکه از نگاه زبان‌شناسی نیز منطق درستی ندارد.»

محب زغم، نویسنده و مترجم، نیز می‌گوید: «واژه‌ها و اصطلاحاتی که سال‌ها در یک زبان وجود داشته و در میان مردم، در مکتوب‌های رسمی و در امور اداری استفاده شده است، تغییر دادن آنها به نظر من کار درستی نیست و به جای فایده، زیان دارد.» او همچنین گفته است که هیچ زبان زنده‌ای از واژه‌ها و اصطلاحات زبان‌های دیگر کاملاً جدا نیست و زبان‌ها همواره از یکدیگر واژه می‌گیرند. استفاده از اصطلاح «شرطه» تنها به نام ریاست ترافیک محدود نیست.

 
27.09.2026
ادعاهای ضدونقیض در مورد منازعه طالبان و پاکستان
ادعاهای ضدونقیض در مورد منازعه طالبان و پاکستانجدید
صدای آلمان

​پاکستان اعلام کرد که درگیری‌های شبانه در امتداد مرز جنوب غربی، منجر به کشته شدن دست‌کم ۱۳ عضو طالبان افغانستان شده است؛ ادعایی که اداره طالبان در کابل آن را رد کرد.​

این جدیدترین مورد از تشدید تنش‌ها میان این دو همسایه، پس از حملات هوایی پاکستان به خاک افغانستان بود.

وزارت اطلاعات پاکستان در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» اعلام کرد که نیروهای این کشور آنچه را که «تلاش برای تجاوز افغانستان» خواند، در منطقه گلستان در ایالت بلوچستان دفع کرده‌اند.

این وزارتخانه روز جمعه افزود که پنجشنبه‌شب «دست‌کم ۱۳ عضو طالبان افغانستان کشته و تعدادی زخمی شدند.»

این حملات که نشان‌دهنده تشدید شدید درگیری‌هاست، خطر پیچیده‌تر کردن تلاش‌های بین‌المللی برای کاهش تنش میان اسلام‌آباد و کابل را به همراه دارد.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

پاکستان مرتباً اداره طالبان در کابل را متهم می‌کند که به شبه‌نظامیان، به‌ویژه طالبان پاکستان، اجازه می‌دهد از خاک افغانستان فعالیت کنند و حملاتی را در آن سوی مرز انجام دهند.

دو طرف ادعاهای یک‌دیگر را رد می‌کنند

اداره طالبان در کابل این اتهام را رد می‌کند. وزارت دفاع اداره طالبان ادعاهای پاکستان مبنی بر دفع حملات طالبان افغان به خاک پاکستان را رد کرد و روز جمعه در شبکه ایکس نوشت یک پاسگاه نظامیان پاکستانی را که به سوی خاک افغانستان تیراندازی کرده بود را منهدم کرده است.

مطالب ویدیویی ما را در صفحه یوتیوب تماشا کنید!

وزارت اطلاعات پاکستان ادعای وزارت دفاع طالبان مبنی بر انهدام یک پاسگاه پاکستانی در نزدیکی شهر مرزی «اسپین‌بولدک» را رد کرد. این وزارتخانه ویدئوهایی منتشر کرد که در آن، نیروهای پاکستانی را در حال شلیک توپخانه به مواضع طالبان در افغانستان نشان می‌داد.

ساکنان شهر چمن گفتند که تبادل آتش در روز پنجشنبه ساعت‌ها ادامه داشت.

 
27.09.2026
ټرمپ: د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره مې د ایران وړاندیز رد کړ
ټرمپ: د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو لپاره مې د ایران وړاندیز رد کړجدید
دامریکا غږ

​

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي د ایران هغه وړاندیز یې رد کړی چې ویلي وو د امریکا له خوا د ایران د شرایطو د منل کیدو په صورت کې به هرمز تنګی د یوې اوونۍ په ترځ کې پرانیستل شي.

ولسمشر ټرمپ نن د شنبې په ورځ (سپټمبر ۲۶) په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته دا څرګندونې وکړې.

ایران روانه اوونۍ وړاندیز کړی و که امریکا د ایران د بنادرو سمندري محاصره لري کړي، د تیلو په پلور بندیزونه پای ته ورسوي او د لبنان په ګډون اوربند مراعات کړي، نه یوازې به هرمز تنګی خلاص کړي بلکې د خپل اټومي پروګرام په اړه به خبرې اترې بیا پیل کړي.

خو ولسمشر ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل: "زه د هغوی وړاندیز ردوم... ما د هغوی معامله رد کړه."

ډونالډ ټرمپ زیاته کړه: "هغوي غواړي چې سمدستي د هرمز تنګی پرانیزي ځکه هغوی ډېره بده ماتې خوري. موږ د پام وړ بریا په حال کې یو."

د متحده ایالاتو ولسمشر وویل: "هغوی غواړي چې یوه هوکړه وکړي او زما په اند دا ښه ده، زه هم غواړم چې یوه هوکړه وکړم. هغه څه چې دوي یې غواړي ترسره کړي هغه دا دي چې سمدستي د هرمز تنګی پرانیزي... ځکه چې هغوی هیڅ پیسې نه ترلاسه کوي، ځکه چې هغوی خپلې پیسې د هرمز له تنګي څخه ترلاسه کوي."

په ورته وخت کې، ایراني رسنۍ راپور ورکوي چې د دغه هېواد ولسمشر مسعود پزشکیان د ملګرو ملتونو په سرمشریزه کې له ګډون وروسته چې له امریکایي لوري سره غیرې مستقیمې خبرې هم پکې شاملې وي، له نیویارک څخه وتلی دی.

بلخوا، سعودي عربستان اعلان کړی یو بل توغندی یې چې د ریاض په وینا د ایران پلوه حوثیانو لخوا توغول شوی و، شنډ کړی دی.​

 
27.09.2026
وزیر خارجه روسیه: اروپا برای جنگ با روسیه آماده‌ می‌شود
وزیر خارجه روسیه: اروپا برای جنگ با روسیه آماده‌ می‌شودجدید
روزنامه هشت صبح

​

سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، گفته که اتحادیه اروپا در حال آماده شدن برای جنگ با روسیه است.

تاس، بامداد یک‌شنبه‌،  ۲۷ سپتمبر، گزارش داده که این موضوع را لاوروف در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد بیان کرده است.

براساس گزارش، لاوروف گفته که این اروپا است که برای جنگ با روسیه آماده می‌شود.

او افزوده است: «این اروپا است که برای جنگ با ما آماده می‌شود. آن‌ها هر روز تکرار می‌کنند که اروپایی‌ها باید حداکثر تا سال ۲۰۳۰ برای جنگ آماده باشند.»

این در حالی است که روسیه قبلاً نیز اروپا را به دلیل حمایت از اوکراین در برابر تهاجم روسیه، یکی از طرف‌های جنگ با خود دانسته است.

با این حال، اظهارات لاوروف نشان می‌دهد که کشورهای اروپایی نسبت به تهاجم روسیه به خاک خود نگران هستند.​