تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
28.07.2026
د افغانستان پخوانی ديپلومات او څېړونکی عبدالغفور روان فرهادي ومړجدید
بی بی سی

د افغانستان د فرهنګ او ډيپلوماسۍ یو له مخکښو څېرو عبدالغفور روان فرهادي د يکشنبې په ماښام (۲۶ جولای) د امریکا د سنفرانسيسکو په ښار کې د ۹۶ کلونو په عمر ومړ.

نوموړی د تاریخ، شعر او ادبي نقد په برخه کې يو پېژندل شوی ليکوال او د افغانستان له تکړه ډيپلوماتانو څخه و چې له يوې لسيزې زيات یې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان استازيتوب کړی و.

د هغه زوی طارق فرهادي، بي بي سي ته په خبرو کې تائید کړه چې پلار یې د "زيات عمر" له کبله وفات شوی دی.

عبدالغفور روان فرهادي د ۱۳۰۸ لمريز کال د وږي (سنبلې) په لومړۍ نېټه چې د ۱۹۲۹ کال د اګست له ۲۳ سره سمون خوري په کابل کې دې نړۍ ته سترګې پرانیستې.روان فرهادی

خپلې لومړنۍ او منځنۍ زدکړې یې په کابل کې ترسره کړې او په ۱۹۴۹ کال کې د بهرنيو چارو وزارت له خوا د سياسي علومو او نړيوالو اړيکو د زدکړې لپاره پاريس ته ولېږل شو.

په ۱۹۵۲ کال کې یې د پاريس د سياسي مطالعاتو د انستټېټوټ د نړيوالو اړيکو له څانګې فارغ شو.

فرهادي د سياسي علومو تر څنګ د سوربون پوهنتون د ادبياتو په پوهنځي کې د سانسکريت، اوستا او عمومي ژبوهنې په برخه کې زدکړې هم وکړې.

په ۱۹۵۵ کال کې یې د هرات د خواجه عبدالله انصاري د اثارو، افکارو او عرفان په اړه خپله دوکتورا ترلاسه کړه.


 
28.07.2026
بیوزلي او ناروغي؛ یو شمېر ناروغانې وایي د سبا او بیګا نه لري نو د درملو پیسې له کومه کړي؟جدید
دآزادی رادیو

له اقتصادي فشارونو سره مخ ځینې افغان کورنۍ وايي چې د روغتیایي لګښتونو او منظمو درملو د پېر وسه نه لري. ځینې یې وايي چې په سختو روغتیایي حالاتو کې هم روغتیایي مرکز ته د تلو وس نه لري او ډیر وخت له ګاونډیانو او خپلوانو د درد ضد او نور درمل اخلي. خو روغتیا پالان خبرداری ورکوي چې خپلسرې درمل کارونه که څه هم ممکن په لنډمهاله توګه درد کم کړي،خو کولای شي ناروغي پټه کړي او د ناروغ روغتیا له خطر سره مخ کړي.

شهناز چې د بغلان اوسېدونکې ده، د یوې ناروغۍ له امله سختې ورځې شپې تېروي، یوه داسې ناروغي چې په ارامۍ پیل، خو ورو ورو شدیده شوه.

د وینې ټیټ فشار، د پښتورګو درد او د معدې نارامي، هغه وضعیت چې معمولا د ډاکټر معاینې او دقیق تشخیص ته اړتیا لري.

خو د ۳۹ کلنې شهناز لپاره ډاکټر ته تلل اسانه نه دي.

دا وايي چې د درملنې لګښت او روغتیایی خدماتو ته محدود لاسرسي هغه دې ته اړ کړې چې د درد کمولو لپاره د دې پر ځای چې روغتیایی مرکز ته ولاړه شي، له ګاونډیانو درمل وغواړي.

«زه له څو ورځو راهیسې ناروغه یم، زما د وینې فشار راټیټ شوی، سر درد، د معدې درد، او رواني او عصبي ستونزې لرم، ناروغه او بستر کې یم، خپلو ګاونډیانو ته ځم او پوښتنه کوم چې ایا د مکروب ضد، د ګردو یا معدې د درد ضد ګولۍ لرئ؟ ما ته یې راکړئ او اخلم یې او یو یا دوه یې خورم، په خدای قسم دی چې زه یو افغانۍ هم نه لرم»

ډاکټر ته چې لاړه شم، د لارې د کرایې پیسې نه لرم خو کولای شم نیم ساعت ښار ته پلې ولاړه شم،خو د ډاکټر فیس یا درمل لپاره پیسې نه لرم.
شهناز د بغلان اوسېدونکې

ستونزه یوازې د درملو اخیستلو او ډاکټر ته تلو پورې محدوده نه ده؛ ځینې ښځې وايي چې د عملیاتو او درملنې لوړ لګښتونه دوی له ستونزمنو انتخابونو سره مخ کړي دي.

د فراه ولایت یوې اوسېدونکې چې نه یې غوښتل نوم یې په راپور کې خپور شي، ازادي راډیو ته یې وویل:
«ډاکټر راته وايي چې که دا تومور زما د شاهرګونو څلور خواوې ونیسي، نو نور د عملیاتو امکان نشته، ټینګار کوي چې زه باید په یوه میاشت کې عملیات شم،خدای شاهد دی چې زه د دوو میاشتو کرایه او د بریښنا دوه ځلونو بل پوروړې یم، همدا نن د دوو ډوډیو پیسې نه لرم، زه نور توان نه لرم، احتیاجي ډیره سخته ده، له چا یې وغواړم؟ څوک حاضرېږي چې ما ته پیسې راکړي؟ څوک پیسې لري چې ما ته یې راکړي؟»

خو ډاکټران د خپلسرو درمل کارولو اړوند خبرداری ورکوي.


 
28.07.2026
عبدالغفور روان فرهادی، از چهره‌های برجستۀ دیپلماسی و فرهنگ افغانستان، درگذشتجدید
رادیو آزادی

طارق فرهادی، پسر او، در صحبت با رادیو آزادی با تایید این خبر گفت که پدرش شامگاه یک‌شنبه(4 اسد) در شهر سانفرانسیسکو در ایالت کالیفورنیای ایالات متحدۀ امریکا در سن ۹۶ سالگی درگذشته است.

عبدالغفور روان فرهادی، دیپلومات‌ ورزیدۀ افغان که بیش از یک دهه نمایندگی دایمی افغانستان را در سازمان ملل متحد برعهده داشت، از نویسندگان شناخته‌شدۀ این کشور در عرصه‌های تاریخ، شعر، نقد ادبی و عرفان نیز محسوب می شود.


روان فرهادی در اول سنبله سال ۱۳۰۸ شمسی(۲۳ اگست میلادی۱۹۲۹) در شهر کابل به‌دنیا آمد. او بعد از آموزش‌های ابتدایی و متوسطه در کابل، در سال ۱۹۴۹ برای تحصیلات در عرصۀ علوم سیاسی و روابط بین‌الملل به پاریس رفت.

آقای فرهادی همزمان در پوهنزی زبان و ادبیات پوهنتون سوربن به آموزش زبان‌های باستانی چون سانسکریت، اوستا و در مجموع به زبان‌شناسی پرداخت و در سال ۱۹۵۵ دکترایش را در مورد آثار، اندیشه و عرفان خواجه عبدالله انصاری گرفت.

از جمله کارهای برجستۀ روان فرهادی در عرصه پژوهش‌های ادبی، نخستین ترجمۀ کامل حدود دو هزار رباعی منسوب به مولانا جلال‌الدین محمد بلخی به زبان انگلیسی به همکاری ابراهیم گامارد، پژوهشگر امریکایی است. ترجمهٔ « قوس زندگی حلاج»، اثر لویی ماسینیون، شرق‌شناس معروف فرانسوی، نیز از کارهای ارزندۀ دیگر او در زمینۀ عرفان است

عبدالغفور روان فرهادی، به زبان های ‌دری، پشتو، فرانسوی، انگلیسی، عربی و چندین زبان دیگر تسلط داشت.


 
28.07.2026
شهرک‌نشینان اسرائیلی دو مسجد را در کرانه باختری آتش زدندجدید
صدای آلمان

شهرک‌نشینان اسرائیلی در کرانه باختری اشغالی بامداد یک‌شنبه به دو مسجد حمله کرده و آن‌ها را به آتش کشیدند. این رویداد پس از درگیری‌های روز جمعه رخ داد که در آن چهار فلسطینی و دو سرباز اسرائیلی جان باختند.

شهرک‌نشینان اسرائیلی در کرانه باختری اشغالی دو مسجد را به آتش کشیدند. به گفته مقام‌های محلی فلسطینی در نزدیکی شهر نابلس، شهرک‌نشینان همچنین بر روی ساختمان‌های مساجد شعارهایی حاوی پیام «انتقام» گرافیتی کردند.

عبدالعظیم وادی، رئیس شورای روستای قصره در نزدیکی نابلس، گفت: «مسجد در مراحل پایانی ساخت قرار داشت و آماده پذیرش نمازگزاران بود. حتی مبل‌های آن نیز آماده شده بود. آن‌ها مسجد را به آتش کشیدند و شعارهایی به زبان عبری روی دیوارهای آن نوشتند.»

ارتش اسرائیل تأیید کرد که در بررسی محل، آثار آتش‌سوزی و نوشته‌های گرافیتی مشاهده شده است.

مقام‌های نظامی اسرائیل در بیانیه‌ای اعلام کردند: «نیروهای امنیتی این‌گونه رویدادها، از جمله آسیب‌رساندن به اماکن مذهبی، را به‌شدت محکوم می‌کنند و برای حفظ امنیت و نظم عمومی در منطقه قاطعانه اقدام خواهند کرد.»

گزارش حمله به مسجدی دیگر و کارگران فلسطینی

مقام‌های فلسطینی همچنین اعلام کردند که شهرک‌نشینان اسرائیلی تلاش کرده‌اند مسجدی را در نزدیکی روستای کور به آتش بکشند و به کارگران فلسطینی در یک مرکز سنگ‌بری در نزدیکی رام‌الله حمله کرده‌اند.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

یکی از اعضای شورای روستای کور گفت که نمازگزاران توانستند آتش مسجد را خاموش کنند. به گفته او، سه شهرک‌نشین اسرائیلی این آتش‌سوزی را ایجاد کرده بودند.

همچنین گزارش شده است که شعارهایی به زبان عبری در این محل نوشته شده است.

درگیری‌های خونبار روز جمعه

بسیاری معتقدند که حملات روز یک‌شنبه در واکنش به درگیری‌های روز جمعه انجام شده است، درگیری‌هایی که شش کشته به جا گذاشت.

این رویداد زمانی آغاز شد که گروهی از شهرک‌نشینان اسرائیلی، که برخی از آن‌ها مسلح بودند، وارد روستای فلسطینی تل در جنوب‌غرب نابلس شدند. زمانی که ساکنان روستا برای مقابله با آنان از خانه‌های‌شان بیرون آمدند، تیراندازی آغاز شد.

ارتش اسرائیل اعلام کرد که از هر دو طرف تیراندازی صورت گرفته است، اما مقام‌های فلسطینی می‌گویند شهرک‌نشینان آغازگر خشونت بوده‌اند.

در نتیجه این درگیری‌ها چهار فلسطینی و دو سرباز اسرائیلی جان باختند که یکی از آن‌ها به‌عنوان نیروی امنیتی در محل حضور داشت.


 
28.07.2026
نتنیاهو د ټرمپ سره د ایران او سیمه ییز امنیت په هکله د خبرو لپاره واشنګټن ته راځيجدید
دامریکا غږ

د اسرائیل صدراعظم بنیامین نتنیاهو واشنګټن ته راځي چې د متحده ایالاتو د جمهور رئیس ډونالډ ټرمپ سره د ایران، سیمه ییز امنیت او نورو مهمو موضوعاتو په اړه خبرې وکړي.

نتنیاهو د یکشنبې په ورځ واشنګټن ته له روانېدو مخکې خبریالانو ته وویل چې د ایران موضوع به د جمهور رئیس ټرمپ سره د ده د خبرو "تر ټولو مهمه برخه وي".

هغه وویل، دواړه مشران غواړي د امریکا او اسرائیل امنیت خوندي کړي او په سیمه کې د سولې د پراختیا لپاره کار وکړي.

د اسرائیل صدراعظم له فاکس نیوز سره په مرکې کې ویلي چې له ایران سره جګړه به هغه مهال پای ته ورسېږي چې د ایران اسلامي جمهوریت یا نسکور شي او یا دومره کمزوری شي چې د خپل اټومي پروګرام له دوام څخه لاس واخلي.

ټاکل شوې چې نتنیاهو د ولسمشر ټرمپ ترڅنګ د امریکا د مړ شوي سناتور لینزي ګراهام د جنازې او یادغونډې په مراسمو کې هم ګډون وکړي. نتنیاهو سناتور ګراهام د اسرائیل "له تر ټولو ستر ملګرو" څخه باله.

نتنیاهو له دې وړاندې د خپلې کابینې وزیرانو ته ویلي وو چې امریکا غواړي اسرائیلي ځواکونه له سوریې، لبنان او د غزې له ځینو سیمو څخه ووځي، خو نوموړي ویلي چې دغه غوښتنه نه مني.

امریکا ته د نتنیاهو دا سفر دا د امریکا او اسرائیل له ګډو پوځي عملیاتو څخه، وروسته چې پنځه میاشتې مخکې د ایران پر ضد پیل شوي وو، لومړنۍ سفر دی. خو د ټرمپ د ولسمشرۍ له دویمې دورې وروسته دا د ولسمشر ټرمپ او نتنیاهو ټولټال اتمه لیدنه ده.


 
28.07.2026
استقبال از حملات جبهه آزادی در بدخشان؛ نبرد با طالبان «مبارزه برای آزادی» استجدید
روزنامه هشت صبح

شماری از شهروندان کشور در شبکه‌های اجتماعی از حملات جبهه آزادی به مواضع طالبان در برخی از مناطق ولسوالی زیباک ولایت بدخشان استقبال کرده و آن را شکستن طلسم سرکوب و سکوت در برابر رژیم طالبان توصیف کرده‌اند. به گفته آنان، کسانی که در شرایط کنونی علیه طالبان می‌رز‌مند، جنگ‌افروز نیستند؛ بلکه برای آزادی مبارزه می‌کنند. آنان تاکید می‌کنند که از هر جریان و گروهی که برای آزادی کشور از چنگ طالبان مبارزه کند، حمایت خواهند کرد. همزمان، جبهه آزادی با نشر ویدیوهایی از صحنه درگیری‌ها در خط مقدم نبرد با طالبان، اعلام کرده که یکی از سنگرهایی را که در روزهای گذشته در تصرف طالبان بود، دوباره به کنترل خود درآورده است.

شماری از شهروندان کشور، به‌ویژه فعالان مدنی و سیاسی، با استقبال از تداوم حملات جبهه آزادی افغانستان به مواضع طالبان در بدخشان، نبرد رو‌در‌روی این نیروها را «مبارزه» برای «آزادی» خوانده و تاکید کرده‌اند که نباید برای کسانی که علیه طالبان می‌جنگند، از واژه‌های «جنگ» و «جنگ‌افروزی» استفاده شود.

باری سلام، از فعالان مدنی، در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «بعضی‌ها هنوز فرق میان جنگ و مبارزه را نمی‌دانند. جنگ و جنگ‌افروزی آن است که کسی در خانه و سرزمین خود آرام زنده‌گی کند و تو بر او بتازی، سرزمینش را غصب کنی، حقوقش را پایمال نمایی، آزادی‌هایش را سلب کنی، زنانش را از تحصیل و کار محروم سازی، دخترانش را به زور نکاح کنی، منابعش را به غارت ببری، زبان، فرهنگ و هویتش را به تمسخر بگیری و تروریستان منطقه‌یی و بین‌المللی را در کنار خانه‌اش زیر نام پناهنده مستقر کنی و خلاصه هرچه دلت خواست در حقش روا بداری.»

آقای سلام همچنان نوشته که «مبارزه و مقاومت درست نقطه مقابل همه این‌هاست. آن‌که از خود، از سرزمین، آزادی و کرامت خود دفاع می‌کند، مبارز است، نه جنگ‌افروز؛ و آنچه انجام می‌دهد مبارزه است، نه جنگ. وقتی من از مبارزه دفاع می‌کنم، منظورم حمایت از جنگ و جنگ‌افروزی نیست بلکه حمایت از مقاومت و ایستاده‌گی در برابر جنگ‌افروزان، ستمگران و غاصبان است.»

این فعال مدنی تاکید کرده است که باید با هر وسیله ممکن از کسانی که، به گفته او، «جان بر کف نهاده و برای آزادی مردم‌شان می‌رز‌مند» حمایت شود. او افزوده است که به نیروهایی که علیه طالبان می‌جنگند باید روحیه داد و صدای مقاومت در برابر طالبان را تا شکست «طالبانیسم» زنده نگه داشت.

فرید مزدک، از اعضای رهبری حزب دموکراتیک خلق افغانستان، نوشته است: «آنچه در چند روز پسین در بدخشان گذشت، نشان‌دهنده دَور و حال‌وهوایی دیگر است؛ حال‌وهوایی که خوشایند و امیدبخش می‌نماید. امید آن می‌رود که این فضای تازه به دیگر سرزمین‌های اشغال‌شده توسط طالبان نیز گسترش یابد. پیکار و پشتیبانی هر گروه، هر کشور و هر قدرت منطقه‌ای و جهانی، اگر به فروپاشی و سرنگونی امارت قومی بینجامد، امری درست ، شایسته و قابل پشتیبانی است.»

لینا روزبه، از گوینده‌گان تلویزیون و از چهره‌های مشهور رسانه‌ای، نوشته است: «فقط دو کلمه، زیباک، بدخشان…چه درخشان، چه غیور! زیباک می‌جنگد علیه طالبان، برای هر کدام تان… برای زنانی که در سراسر این سرزمین در زیر سم یوغ وحشی طالب، لگدمال شدند، برای آن نظامی‌های که به گلوله بسته شد، برای هر جسد یافت شده در کوچه و بازار، برای هر قتل هدفمند انسان‌های آگاه، برای کودکان سوءتغذیه شده و در حال مرگ در قندهار و هلمند، برای سفره‌های خالی مردم، برای ختم تباهی این سرزمین.»

بهارمهر، نویسنده و مشاور وزارت داخله حکومت پیشین نوشته است: «تلاش برای رهایی حتی یک وجب از خاک وطن از اشغال طالبان، گامی بزرگ، شایسته و قابل ستایش است. رزمندگان آزادی ثابت کردند که در کنار مردم‌اند، صدای آنان را می‌شنوند و برای رهایی و آزادی افغانستان در میدان‌های مختلف ایستاده‌اند. راه دشوار است، اما باور داریم که حق و اراده مردم ماندگار خواهد بود.»

در نوار تصویری منتشرشده از سوی جبهه آزادی، نیروهای این جبهه در خط مقدم درگیری دیده می‌شوند که با شلیک‌های پراکنده به مواضع طالبان پیشروی می‌کنند. در بخشی از این ویدیو، صدای یکی از نیروهای جبهه آزادی شنیده می‌شود که می‌گوید: «دشمن فرار کرد.»

در ویدیوی دیگری که از سوی جبهه آزادی منتشر شده، شماری از نیروهای این جبهه بر فراز تپه‌ها دیده می‌شوند که پاسگاه طالبان بوده است. در بخشی از این ویدیو، یکی از نیروها می‌گوید: «این، به‌خیر، پوسته را پراندیم.»

از سوی دیگر، درگیری رو‌در‌روی جبهه آزادی با طالبان در بدخشان وارد پنجمین روز شده است. این جبهه مدعی است که مواضع راهبردی در ارتفاعات ولسوالی زیباک را به کنترل خود درآورده و دو فروند پهپاد طالبان را نیز ساقط کرده است.

همزمان، این جبهه اعلام کرده است که شام روز شنبه، ۳ اسد ۱۴۰۵، در یک کمین بر کاروان کمکی طالبان در مسیر کابل–بدخشان، موترهای نظامی و حامل جنگ‌جویان این گروه را که از کابل به‌سوی ولایت بدخشان در حرکت بودند، در مربوطات ولسوالی دوشی هدف حمله راکتی قرار داده است.

به گفته جبهه آزادی، این کاروان حامل نیروهای کمکی و تجهیزات نظامی طالبان بود و از زمان حرکت از کابل، از سوی چریک‌های این جبهه تحت تعقیب قرار داشت تا این‌که در سالنگ شمالی هدف حمله جبهه آزادی قرار گرفت. این جبهه مدعی است که در نتیجه این حمله، هفت عضو طالبان کشته و شش تن دیگر زخمی شده‌اند.

جبهه آزادی روز گذشته نیز اعلام کرد که نیروهایش با وارد کردن تلفات سنگین به طالبان در مناطق آزادشده ولسوالی زیباک ولایت بدخشان، این گروه را وادار به عقب‌نشینی کرده‌اند. در همین حال، درگیری‌های پراکنده میان نیروهای جبهه آزادی و طالبان در برخی از نقاط این ولسوالی همچنان ادامه دارد.

همچنین کاربران شبکه‌های اجتماعی تصویری از یکی از مناطق ولسوالی زیباک ولایت بدخشان را به اشتراک گذاشته‌اند که به گفته آنان، تا چند روز پیش در کنترل طالبان بود، اما روز گذشته نیروهای جبهه آزادی آن را تصرف کردند و ویدیویی کوتاه از این منطقه نیز منتشر شد. این تصویر در شبکه‌های اجتماعی با استقبال گسترده کاربران افغانستان روبه‌رو شده است.

پس از سقوط افغانستان به‌دست طالبان، برای نخستین‌بار چندی پیش یک ولسوالی برای چند ساعت به تصرف جبهه موسوم به «سپاهیان میهن» درآمد. نیروهای این جبهه پس از حمله به این ولسوالی، شماری از تجهیزات نظامی را با خود بردند و در بازار ولسوالی نیز شعارهای ضدطالبان سر دادند.

این جبهه شام جمعه، ۲۶ سرطان، حوالی ساعت ۲:۰۰ بامداد، با شماری از نیروهایش بر ولسوالی یفتل پایان ولایت بدخشان حمله کرد و برای چند ساعت کنترل این ولسوالی را در دست گرفت.