تاریخ امروز:
  
  
  
  
خبر
04.10.2026
د طالبانو حکومت پلاوی هغو پوځي تمریناتو ته وربلل شوی چې ولسمشر پوتین هم ورغلی و
د طالبانو حکومت پلاوی هغو پوځي تمریناتو ته وربلل شوی چې ولسمشر پوتین هم ورغلی وجدید
بی بی سی

​​

د طالبانو حکومت دفاع وزارت وايي، یوه جپګوړي‌ پلاوي یې د مسکو په بلنه د ۲۰۲۶ کال لپاره د روسیې په ستراتېژیکو پوځي تمریناتو (مرکز - ۲۰۲۶) کې ګډون کړی دی.

دغه وزارت په یوه ویناپاڼه کې ویلي، د دوی پلاوي "د تمریناتو د عملي پړاوونو پر لیدو سربېره، د درنو وسلو، بې‌پیلوټه الوتکو، لېرې واټن ویشتونکو توغندیو، روباټیک سیسټمونو او نورو عصري پوځي تجهیزاتو" نندارتون ته هم ورغلی دی.

په اعلامیه کې زیاته شوې چې دغو تمریناتو او نندارتون ته د ورغلي پلاوي مشري د دوی "د عبدالله بن مسعود رض د جګړه‌‌ییزو ګډو زدکړو قوماندانۍ قوماندان مولوي نصیب الله"مدني" کوله.

د طالبانو حکومت دفاع وزارت وايي، دغه پلاوي د چین، هند، شمالي کوریا، ویتنام، کولمبیا، ازبکستان، تاجکستان او یو شمېر نورو هېوادونو له پوځي استازو سره کتنو کې د دوه‌اړخیزو اړیکو، پوځي تجربو، روزنې، مسلکي زدکړو او د ګډو همکاریو په اړه خبرې او د نظرونو راکړه ورکړه کړي دي.‌​

د روسیې د ستراتېژېکې قوماندې او قرارګاه (مرکز - ۲۰۲۶) پوځي تمرینونه د سپټمبر له ۲۸ مې د اکټوبر تر ۳مې د منځنۍ اسیا په ستراتیژیک لوري یوولسو بېلابېلو روزنیزو ډګرونو او د کاسپین سمندرګي حوزه کې ترسره شول.

په دغو تمرینانو کې د کوربنو په ګډون د تاجکستان، قرغزستان، منګولیا، بېلاروس، چین او پاکستان ۴۷ زره پوځي پرسونل برخه اخیستې وه او په ټوله کې یې د شاوخوا ۵۱ هېوادونو څارونکې یې لیدو ته وربلل شوي وو.‌

د دغو تمرینونو اصلي موخه د بهرني تېري د دفع کولو پر مهال د ځواکونو د رهبرۍ او مدیریت په برخه کې په ټولو کچو کې د قوماندې د پرسونل د مهارتونو لوړول ښودل شوي دي.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین یې هم لیدو ته ورغلی و.​

 
04.10.2026
د کابل د یو شمېر اوسېدونکي وايي، د هوا ککړېدو یې ورځنی ژوند اغېزمن کړی دی
د کابل د یو شمېر اوسېدونکي وايي، د هوا ککړېدو یې ورځنی ژوند اغېزمن کړی دیجدید
دآزادی رادیو

​​

د کابل ښار ځینې اوسېدونکي د هوا ککړتیا او په ځینو سیمو کې د ګرد او دوړو زیاتېدو اندېښمن کړي او وایي، دغه وضعیت یې ورځنی ژوند اغېزمن کړی. دوی وايي، په ځینو سیمو کې د سړکونو د جوړولو او بیارغونې چارې، پر خامو سړکونو د موټرو تګ راتګ او نورو لاملونو په هوا کې ګرد او دوړې زیاتې کړې دي.

د کابل ښار له ګڼې ګوڼې پر یوه ډک سړک پرله‌پسې موټر تېرېږي، له هر موټر سره د سړک له وچې ځمکې ګرد پورته کېږي او د خلکو پر مخونو پرېوځي.ددغه د کابل د برکي څلورلاری دی، چې اوس‌مهال په‌کې د سړک‌جوړونې رغنیزې چارې روانې دي.

خو د کابل ښاریان وايي، یواځې دا سیمه نه، بلکې د دغه ښار په ګڼو نورو سیمو کې هم نیمګړې رغنیزې پروژې لیدل کېږي، چې له امله یې د دوی په سیمو کې دوړې او ګردونه زیات شوي دي. دوی وايي کله کله خو له بادونو سره دا دوړې او ګردونه دومره زیات شي، چې له کور څخه تر کارځای پورې د تګ پر مهال یې پر جامو او مخ د دوړو نښې پاتې کېږي.

د کابل ښار یوې اوسېدونکې د نوم د نه خپرېدو په شرط ازادۍ راډيو ته وویل: «په څو بېلابېلو ځایونو کې په سړکونو کارونه پیل شوي، خو سر ته نه‌دي رسېدلي، چې له امله یې خاورې او دوړې بېخي زیاتې شوې دي، زه هر سهار چې له کوره دفتر ته ځم همدا مې لاره وي، دفتر ته چې ورسېږم لکه له خاورو چې راویستل شوی یم، جامې او بوټان مې له دوړو ډک وي، سترګې مې سوځي او سخت ټوخی هم راته پیدا شي، سړکونه دې جوړ شي، موږ ټول پرې خوشحالېږو، خو باید کارونه ژر تر سره شي، نه دا چې په میاشتو میاشتو همداسې وران ویجاړ پراته وي.»

د کابل ښار د ۱۶مې ناحیې یوه دوکاندار هم، چې نه یې غوښتل په راپور کې یې نوم خپور شي، ازادۍ راډيو ته وویل، ګرد او دوړو نه یواځې پر خلکو، بلکې د دوی پر کار او روزګار هم اغېز کړی دی.

ده ازادۍ راډیو ته زیاته کړه: «هر سهار چې زه خپل دوکان ته راځم، یو ساعت د دوکان په پاکولو تېروم، هر څه منظم کړم، خو وروسته له هر موټر تېرېدو سره ګردونه راځي او په وسایلو کېني، مجبور یو د دوکان دروازه بنده وساتو، چې دروازه دې بنده کړه مشتریان فکر کوي، چې دوکان بند دی، بیا هغوی نه راځي، نو دې سره زموږ کاروبار هم سخت اغېزمن شوی دی.»

خو د کابل د هوا ککړتیا یواځې د سړکونو له دوړو سره هم تړلې نه‌ده.

د سون‌توکو سوځول، د موټرو لوګي، صنعتي فعالیتونه او په ځانګړي ډول په سړو میاشتو کې د کورونو او ودانیو د ګرمولو لپاره د بېلابېلو موادو کارول هم د هوا د ککړتیا له لاملونو ګڼل کېږي.

د روغتیا نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۵ز کال کې په افغانستان کې د PM2.5 په نوم د هوا د ککړو ذرو کچه د دغه سازمان له ټاکلي خوندي برید څخه شاوخوا دوولس برابره لوړه وه. دا PM2.5 د هوا ډېرې وړې ککړې ذرې دي، چې په سترګو نه لیدل کېږي، خو د ساه اخیستو له لارې بدن ته داخلېږي.

د روغتیا نړیوال سازمان ویلي، د هوا ککړتیا د سږو او زړه د ناروغیو او سکتې په ګډون د ګڼو روغتیايي ستونزو خطر زیاتوي او ماشومان، زاړه کسان، میندوارې ښځې او ناروغان تر نورو ډېر له دې ککړتیا اغېزمنېږي.

 
04.10.2026
انتقال نفت از طریق تنگه هرمز دوباره به سطح نزدیک به حالت عادی رسیده است.
انتقال نفت از طریق تنگه هرمز دوباره به سطح نزدیک به حالت عادی رسیده است.جدید
رادیو آزادی

​

به‌دلیل جنگ میان ایران، اسرائیل و امریکا، روند انتقال نفت از طریق تنگه هرمز آسیب دیده بود، اما اکنون این روند به‌تدریج دوباره به حالت عادی بازمی‌گردد. این وضعیت پرسش‌هایی را نیز مطرح کرده است؛ از جمله این‌که آیا ایران به‌تدریج نفوذ خود را در تنگه هرمز از دست می‌دهد؟

صادرات نفت خام از کشورهای خلیج به سطح نزدیک به پیش از آغاز جنگ رسیده است، اما اطلاعات تازه نشان می‌دهد که بخش بزرگی از نفت اکنون از مسیرها و با ترتیبات دریایی به بازارهای جهانی منتقل می‌شود که پیش از جنگ مورد استفاده قرار نمی‌گرفت. این وضعیت این پرسش را مطرح کرده است که آیا ایران نفوذ خود بر تنگه هرمز را از دست می‌دهد؟

بر اساس اطلاعات شرکت تحلیل بازارهای کالا «کپلر»، از اول تا ۲۸ سپتامبر، روزانه دست‌کم ۱۶.۵ میلیون بشکه نفت خام از منطقه به بیرون صادر شده است.

بدون در نظر گرفتن صادرات ایران، این میزان با میانگین صادرات پیش از آغاز جنگ برابر است.

با این حال، اگرچه صادرات نفت خام افزایش یافته، محدودیت در بخش تصفیه نفت همچنان پابرجاست؛ محدودیتی که باعث افزایش قیمت دیزل در سراسر جهان شده است.

بر اساس ارقام اتحادیه اروپا که در اول اکتبر منتشر شد، قیمت فروش پرچون دیزل به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است.

در ایالات متحده نیز قیمت سوخت افزایش یافته، با وجود آن‌که صادرات نفت دوباره افزایش پیدا کرده است.

در همین حال، مسیر انتقال نفت به‌گونه قابل توجهی تغییر کرده است. پیش از جنگ، حدود ۸۳ درصد نفت خام منطقه از تنگه هرمز عبور می‌کرد، اما در ماه سپتامبر، ۴۰ درصد نفت خام از این آبراه عبور نکرده و از طریق خطوط لوله و مسیرهای دیگر در عربستان سعودی و امارات متحده عربی منتقل شده است.

حدود ۶۰ درصد، یا روزانه ۹.۹ میلیون بشکه نفت خام، همچنان از تنگه هرمز عبور کرده است. شرکت «کپلر» گفته است که در ماه آگست، که تازه‌ترین اطلاعات موجود این شرکت است، بیش از ۷۰ درصد نفت خامی که از تنگه هرمز عبور کرده، در خلیج عمان از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل شده است. این موضوع نشان می‌دهد که روند کنونی انتقال تجاری نفت تا چه اندازه از وضعیت عادی فاصله گرفته است.

بر اساس این گزارش، افزایش دوباره صادرات نفت نشان می‌دهد که توانایی ایران برای مختل کردن روند انتقال نفت از طریق تنگه هرمز به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.

محمد قاییدی، استاد دانشگاه جورج واشنگتن، به رادیو فردا، گفته است که میزان رفت‌وآمد کنونی از تنگه هرمز هنوز برای تهران بسیار زیاد است و برای مقام‌های ایرانی «قابل قبول نیست»

با این حال، این ارقام صادرات نفت به این معنا نیست که ایران کنترل کامل تنگه هرمز را از دست داده است. ایران هیچ‌گاه به‌گونه رسمی کنترل این تنگه را در اختیار نداشته است؛ بلکه نفوذ آن بر توانایی‌اش برای به خطر انداختن رفت‌وآمد کشتی‌ها در این تنگه و وادار کردن شرکت‌های بین‌المللی کشتیرانی به ارزیابی خطرات و هزینه‌های ورود به خلیج استوار است.​

 
04.10.2026
سقوط ارزش پول ایران به پایین‌ترین سطح در تاریخ
سقوط ارزش پول ایران به پایین‌ترین سطح در تاریخجدید
صدای آلمان

​

تنش ایران و امریکا بر سر تنگه هرمز هزینه سنگینی به همراه داشته است؛ نرخ ریال ایران همچنان سقوط می‌کند و این کاهش ارزش پول، پیامدهای شدیدی برای شهروندان و اقتصاد کشور به دنبال دارد.​

در پی جنگ و تحریم‌های اقتصادی، ارزش پول ملی ایران  همچنان در حال سقوط است. بر اساس گزارش وب‌سایت مالی ایرانی موسوم به "بن-بست.کام" نرخ یورو در بازار آزاد برای نخستین‌بار به رقم تاریخی ۳ میلیون ریال رسیده است. کاهش سریع ارزش ریال، قدرت خرید مردم را به‌شدت کاهش داده است.

واحد رسمی پول ایران ریال است و در محاسبات و معاملات مردمی تومان می باشد. هر یک تومان با ۱۰ ریال برابر است.

از زمان آغاز جنگ ایران و امریکا در ماه فبروری، ریال بارها به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است. اقتصاد ایران که سال‌ها تحت فشار تحریم‌های بین‌المللی قرار داشته، با تشدید فشارهای اقتصادی روبه‌رو شده است. بر اساس این گزارش، محاصره دریایی نفت ایران از سوی امریکا و تحریم‌های جدیدی که پس از آغاز جنگ اعمال شده‌اند، روند سقوط ارزش ریال را تشدید کرده‌اند.

مطالب ویدیویی ما را در صفحه یوتیوب تماشا کنید!

کاهش شدید ارزش ریال فشار سنگینی بر شهروندان ایرانی وارد کرده است؛ ارزش دستمزدها کاهش یافته و قیمت مواد غذایی اساسی در برخی موارد دو برابر شده است. به گفته کارشناسان اقتصادی، میانگین دستمزد ماهانه از ابتدای سال از معادل حدود ۱۲۰ یورو به حدود ۷۰ یورو کاهش یافته است.

افزایش قیمت مواد غذایی

کاهش ارزش ریال، به‌ویژه هزینه واردات کالاهای مصرفی و مواد اولیه را افزایش داده و فشار تورمی داخلی را بیشتر کرده است.

بر اساس روایت‌هایی که شهروندان تهران در گفت‌وگو با خبرگزاری آلمان مطرح کرده‌اند، قیمت مواد غذایی طی شش ماه گذشته به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است.

برای نمونه، قیمت یک قرص نان از ۲۵۰ هزار ریال به ۵۰۰ هزار ریال رسیده و دو برابر شده است. قیمت هر کیلو برنج نیز از ۳.۵ میلیون به ۵.۵ میلیون ریال افزایش یافته است. گوشت نیز برای بسیاری از خانواده‌ها دیگر قابل خرید نیست.

بهنام ریاضی، صاحب یک رستورانت در تهران، به خبرگزاری رویترز گفت فشار اقتصادی تمام کسب‌وکارها را تحت تأثیر قرار داده است؛ از فروشگاه‌های لوازم آرایشی و بهداشتی گرفته تا فروشگاه‌های پوشاک.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

او گفت بسیاری از مردم دیگر فقط کالاهای ضروری را خریداری می‌کنند و ترجیح می‌دهند کفش، لباس و محصولات آرایشی و بهداشتی نخرند؛ «اما طبیعتاً باید غذا تهیه کنند.»

کاهش قدرت خرید مردم بر کسب‌وکارها و صاحبان فروشگاه‌ها نیز تأثیر گذاشته است. ریاضی می‌گوید خودش نیز با این شرایط روبه‌روست و نمی‌تواند قیمت غذاهای رستورانتش را افزایش دهد، زیرا مشتریان دیگر توان پرداخت قیمت‌های بالاتر را ندارند.

تشدید تحریم‌های امریکا

بر اساس این گزارش، امریکا پس از مسدود شدن تردد در تنگه هرمز از سوی ایران ، با ایجاد محاصره‌ای علیه بنادر دریایی ایران واکنش نشان داده است تا فشار اقتصادی بر تهران را افزایش دهد.

در نتیجه، تجارت نفت ایران تقریباً متوقف شده است.

ایالات متحده امریکا  همچنین تحریم‌هایی را علیه آنچه «حامیان ایران» خوانده شده‌اند، اعمال کرده است. در میان نهادهای تحت تحریم، بانک‌ها و شرکت‌های هواپیمایی نیز قرار دارند.

 
04.10.2026
ټرمپ: ایران خپل ټول رهبران له لاسه ورکړي؛ نه پوهېږم د چا سره خبرې وکړم
ټرمپ: ایران خپل ټول رهبران له لاسه ورکړي؛ نه پوهېږم د چا سره خبرې وکړمجدید
دامریکا غږ

​

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايې چې ایران خپل مشران له لاسه ورکړي او دی نه پوهېږي چې له چا سره خبرې وکړي.

ټرمپ د جمعې په شپه [اکټوبر ۲مه] په الاباما کې یوې غونډې ته وویل چې ایران لومړی د خپلو مشرانو یوه ډله له لاسه ورکړه، بیا یې یوه بله ډله او ورپسې یې د دریمې ډلې نیمایي برخه ختمه شوه.

ټرمپ د ایران سره د مذاکراتو په تړاو وویل: "هر چا ویل زه نه غواړم. زه نه غواړم او دا زموږ د ستونزې یوه برخه ده. زه نه پوهېږم چې له چا سره معامله وکړم. د خبرو اترو لپاره هېڅوک نشته."

ولسمشر ټرمپ یو ځل بیا ټینګار وکړ چې د ایران جګړه به "په یو یا بل ډول" ختمه شي او د تېلو بیې به راولوېږي.

ده وویل: "دا [جګړه] به ښايي د منځمهالو ټاکنو نه وروسته پای ته ورسېږي او دا ژر ختمېږي."

تر دې مخکې د متحدو ایالتونو ولسمشر ویلي وو چې ایران له یوې مهمې شېبې سره مخ دی او باید د یوې هوکړې او یا د امریکا د احتمالي پوځي اقداماتو ترمنځ یو انتخاب کړي.

بلخوا د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان ټینګار کړی چې تهران به د واشنګټن فشارونو ته تسلیم نه شي خو له مذاکراتو څخه هم نه په شا کېږي.

په همدې حال کې، ځینو رسنیو د یوه امریکايي چارواکي له قوله راپور ورکړی چې امریکا منځني ختیځ ته د یوې پوځي ډلې د استولو په حال کې ده چې شاوخوا ۹ زره سرتېري به پکې شامل وي.​

 
04.10.2026
رییس جمهور ایران مدعی شکست جنگ اقتصادی امریکا علیه کشورش شد
رییس جمهور ایران مدعی شکست جنگ اقتصادی امریکا علیه کشورش شدجدید
روزنامه هشت صبح

​

مسعود پزشکیان، رییس جمهور ایران، ادعا کرده که با تدابیر همکارانش در دولت، مانع محقق شدن اهداف جنگ اقتصادی امریکا علیه ایران شده است.

پزشکیان، بامداد یک‌شنبه، ۴ اکتوبر، در صفحه ایکس نوشته که هدف جنگ اقتصادی قطع شریان‌های حیاتی ایران با هدف فشار به مردم بوده است.

رییس جمهور ایران مدعی شده که دولت تحت رهبری او، توانسته است برای مدیریت شرایط ویژه اقتصادی آرایش جدید بگیرد.

این در حالی است که فشارهای اقتصادی امریکا علیه ایران، ارزش پول ملی این کشور را به شدت پایین آورده و همچنان تهران را در محاصره دریایی قرار داده است.

با این حال، تهران تجربه دهه‌ها در تحریم بودن و همچنین فشار حد اکثری دونالد ترمپ، رییس جمهور امریکا، را در دوره قبلی ریاست جمهوری او در کارنامه دارد.​