تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
16.08.2026
تېر پنځه کاله له افغانستان سره له ۱۱ میلیارد ډالرو ډېره مرسته شوېجدید
بی بی سی

د ملګرو ملتونو شمېرې ښيي چې د ۲۰۲۱ کال د اګست له میاشتې راهیسې، کله چې طالبان بېرته واک ته ورسېدل، افغانستان ته د بشري مرستو لپاره له ۱۱ میلیارد ډالرو ډېره مرسته ځانګړې شوې ده. دغه هېواد د جمهوري نظام له سقوط او د پراختیايي مرستو د یوې لویې برخې له بندېدو وروسته له پراخ بشري کړکېچ سره مخ دی.

اوسنی بحران د طالبانو د بېرته واک ته رسېدو له لومړیو میاشتو او د افغانستان د اقتصاد له ناڅاپي ټکان سره پیل شو. د ملي اسعارو ارزښت راکم شو، سلګونه زره کسانو خپلې دندې له لاسه ورکړې او د نړیوالو ادارو د ملاتړ ګڼ پروګرامونه هم ودرول شول.

د دې وضعیت په غبرګون کې، ملګرو ملتونو د ۲۰۲۱ کال په سپټمبر کې د کال د وروستیو څلورو میاشتو لپاره د څه باندې ۶۰۰ میلیونو ډالرو بېړنۍ مرستې غوښتنه وکړه. په همدې کال کې افغانستان ته د بشري مرستو ټولیزه کچه شاوخوا ۲.۵ میلیارد ډالرو ته ورسېده.

خو تر ټولو لویه د مرستې غوښتنه په ۲۰۲۲ کال کې وشوه. ملګرو ملتونو په هغه کال کې، د طالبانو له بیا واکمنېدو یوازې څو میاشتې وروسته، په افغانستان کې د بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره د څه باندې ۴.۴ میلیارد ډالرو بودجې غوښتنه وکړه، چې په پای کې یې له ۳.۸ میلیارد ډالرو څخه زیاته برخه تأمین شوه.

په هغه وخت کې متحده ایالات افغانستان ته د بشري مرستو تر ټولو لوی تمویلوونکی و. دغو مرستو له امدادي ادارو سره مرسته وکړه چې هره اونۍ د بشري پروګرامونو د ملاتړ لپاره لسګونه میلیونه ډالر نغدې پیسې افغانستان ته ولېږدوي.

خو له ۲۰۲۳ کال وروسته د مرستندویه پروګرامونو د تمویل بهیر کم شو. ملګرو ملتونو په هغه کال کې د ۳.۲۳ میلیارد ډالرو غوښتنه وکړه، خو یوازې نږدې دوه میلیارد ډالر یې تأمین شول.

په ۲۰۲۴ کال کې هم د افغانستان بشري اړتیاوې له درې میلیارد ډالرو زیاتې اټکل شوې وې، خو ترلاسه شوې مرستې د اړتیا له اټکل شوې کچې کمې وې.


 
16.08.2026
له کاره ایستل شوي قاضیان او څارنوالان د خپل ژوند د سختیو او اقتصادي ستونزو کیسې کويجدید
دآزادی رادیو

د افغانستان د عدلي او قضایي اورګانونو یو شمېر پخواني کارکوونکي وایي، د طالبانو د حکومت له خوا د کار او فعالیتونو  بندېدو له امله له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.

د کابل ښار اوسېدونکی او د تېر جمهوري نظام پر مهال د لویې څارنوالۍ ادارې یو څارنوال وايي چې د بې کارۍ له امله سختې اقتصادي ستونزې لري.

ده چې د موضوع د حساسیت له امله نه غوښتل نوم یې په راپور کې خپور شي، ازادي راډیو ته وویل نه یوازې دی بلکې د یادې ادارې له لغوه کېدو سره یې سلګونه نور هم مسلکان او همکاران هم بې کاره شوي دي.

ده وړاندې زیاته کړه:

“ما خو هېڅ بل کار هم ونه شو موندلی، په دې موده کې مو چې هر څه کور کې درلودل، خرڅ مو کړل او د ژوند مصارف مو پرې وکړل، خو بیا څه هم پرې نه کېدل، ځیني ملګري مې چې بهر دي راسره همکاري کوي، هغه شان مو چې پخوا دندې لرلې، کار مو کاوه او د خپلو کورنیو ملاتړ مو کاوه، دا ټول یو دم له منځه ولاړل، یوازې زه نه بلکې ټول همکاران مې له اقتصادي فقر، امنیتي وېرې او تشویشونو سره مخ شوي یو.”

ده همداراز وویل : «دا دومره وخت مو له هر اړخه له تشویش او استرس سره مل وه، له اقتصادي، امنیتي اړخه د کورنۍ او ټولنې د راتلونکي په اړه له تشویش ډک و.»

خو یوازې څارنوالان نه بلکې قاضیان هم چې د تېر حکومت په چوکاټ کې د دولت له خوا ګمارل شوي وو او معاشونه یې هم دولت یا بهرنیو موسسو ورکول، اوس له ورته شرایطو سره مخ دي.

څو تنو ازادي راډیو ته وویل چې که څه هم په تېرو کابو پنځو کلونو کې یې د خپلو دندو د بېرته ترلاسه کولو هڅې بریالۍ شوې نه دي، او بدیل کارونه یی هم نه دي موندلي چې د خپلو کورنیو اقتصاد پرې پر مخ بوځي.

له دې ډلې د لغمان ولایت یوه پخواني قاضي د نوم نه خپرولو په شرط وویل چې د قضايي نظام په چوکاټ کې یې کلونه د خلکو د حقوقي ستونزو د حل لپاره کار کړی، خو اوس د خپلې کورنۍ د لګښتونو د برابرولو په اړه اندېښمن دی:

“قاضیان خو یې ټول له مخې شړلي دي، زه خپله د سترې محکمې له قضایي عالي ستاژ کورس نه هم فارغ وم، یعنې مسلکي قاضي وم، اوس دلته په افغانستان کې داسې ژوند کوو لکه محبس کې چې شپې ورځې تېروو، ځور مو هم یو الله ج ګوري، چې ورځ بلې ته د تباهۍ په خوا روان یو.”

دوی وايي، چې له کلونو زده کړو، مسلکي تجربې او خدمت وروسته،د طالبانو له خوا د قضايي او حقوقي فعالیتونو له محدودېدو او د دوی د دفترونو له تړل کېدو وروسته د عاید اصلي سرچینې له لاسه ورکړې دي.

خو ځینې مدافع وکیلان بیا وایي په هغه صورت کې کله کله ځینې حقوقي قضیې پر مخ وړي، چې موکلین یې پیسې ورکړي.


 
16.08.2026
در حالی که طالبان پنجمین سال حاکمیت خود را جشن می‌گیرند؛ سازمان ملل: نزدیک به ۲.۵ میلیون دختر از آموزش محروم مانده‌اندجدید
رادیو آزادی

ملل متحد می‌گوید در پنج سالگلی حاکمیت طالبان، ۲.۴ میلیون دختر در این کشور از آموزش متوسطه و عالی محروم شده‌اند و این روند مانع بزرگ بر پیشرفت افغانستان است.

این سازمان روز شنبه، ۲۴ اسد، همزمان با پنجمین سال حاکمیت طالبان، در صفحه ایکس خود اعلامیه‌ای منتشر کرد و با شعار «به دختران افغان اجازه دهید آموزش ببینند» گفت که افغانستان تنها کشور جهان است که در آن آموزش دختران و زنان پس از دوره ابتدایی ممنوع شده است.

این درحالیست حکومت طالبان تاکنون تنها از سوی روسیه به رسمیت شناخته شده است. محدودیت‌های گسترده طالبان بر زنان و دختران از عوامل اصلی عدم رسمیت شناسی حکومت آنان از سوی جامعه جهانی دانسته می‌شود.

در واکنش‌های جهانی به پنجمین سال حاکمیت طالبان، هیدر بار، معاون بخش زنان دیدبان حقوق بشر، شنبه در صفحه ایکس خود گفت که وضعیت حقوق زنان در افغانستان یکی از شدیدترین بحران‌های حقوق زنان در جهان است.

او افزود که واکنش ناکافی جامعه جهانی، حقوق زنان و دختران را در سراسر جهان با خطر جدی روبه‌رو می‌کند و به گروه‌های مسلح و حکومت‌ها این پیام را می‌دهد که حملات گسترده علیه حقوق زنان ممکن است با واکنش اندک جامعه جهانی روبه‌رو شود.


 
16.08.2026
طالبان پنج سالگی حاکمیت خود بر افغانستان را جشن گرفتندجدید
صدای آلمان

طالبان پنجمین سالگرد بازگشت خود به قدرت را جشن گرفت. مقام‌های این گروه از حاکمیت خود دفاع کرده و از سایر کشورها خواستند تا با اداره شان در کابل تعامل داشته باشند. انتقادهای زیادی از عملکرد پنج ساله طالبان وجود دارد.

۱۵ آگست اکنون در افغانستان تعطیل عمومی است. این هفته، مقامات طالبان شهرها و ساختمان‌های دولتی را با پرچم‌های سفید تزئین کردند و شعر و سایر رویدادها را برای جشن گرفتن "پیروزی" خود ترتیب دادند. 

اداره طالبان در پیام تبریکی گفت که افغانستان به دنبال زندگی با همه کشورها "در فضایی از صلح و آرامش" است، اجازه نخواهد داد از خاک افغانستان علیه دیگران استفاده شود و از سایر کشورها خواست که "علیه افغانستان توطئه نکنند و به خاک، حریم هوایی و منافع آن احترام بگذارند."

مطالب ویدیویی ما را در صفحه یوتیوب تماشا کنید!

امیرخان متقی، وزیر امور خارجه اداره طالبان، در یک مراسم رسمی در خیمه لویه جرگه کابل گفت که افغان‌ها در طول تاریخ برای ارزش‌های دینی و حفاظت از سرزمین خود خون داده‌اند. او به مبارزه علیه اتحاد جماهیر شوروی و اتحاد ناتو به رهبری ایالات متحده اشاره کرد که با خروج نیروهای خارجی تحت توافق دوحه به پایان رسید.

متقی گفت که شوروی‌ها در تحمیل کمونیسم و اتحاد ناتو به رهبری ایالات متحده در تحمیل ​​​​لیبرال دموکراسی شکست خوردند و افزود که افغان‌ها ایدئولوژی و اشغال خارجی را رد می‌کنند. او از کشورها خواست تا با طالبان تعامل کنند و گفت که فشار سیاسی و اقتصادی مانند نیروی نظامی شکست خواهد خورد.


 
16.08.2026
ټرمپ: د ایران تر ماتې وروسته به هرمز تنګی د امریکا قلمرو اعلان کړمجدید
دامریکا غږ

د متحدو ایالتونو جمهور رئیس ډونالډ ټرمپ وایي چې د ایران تر ماتې وروسته به هرمز تنګی د متحدو ایالتونو یو قلمرو اعلان کړي.

نوموړي دغه څرګندونې د جمعې په ورځ (اګست ۱۴) د نیویارک ایالت په لانګ آیلند کې د خپلو ګڼ شمیر مینه والو ترمنځ د وینا پرمهال وکړې.

ولسمشر ټرمپ وویل: "وروسته له هغه چې موږ د ایران ماته ورکړل بشپړ کړو چې اوس مهال له ډیرې بدې ماتې سره مخ دی ډېر ژر به زه د هرمز تنګی د متحده ایالاتو قلمرو اعلان کړم. زموږ محاصره پر ځای پاتې ده. زموږ د غوښتنې پرته هیڅ کښتۍ نشي تیریدلی. "

ولسمشر ټرمپ په دې غونډه کې یو ځل بیا ټینګار وکړ چې متحده ایالات نغواړي چې ایران اټومي وسلې ولري.

د هرمز تنګي په تړاو ولسمشر ټرمپ په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي چې نوموړي څو ورځې وړاندې ایران د درواغو په ویلو تورن کړ او ویلي یې دي چې پر یاد هیواد (ایران) باور نلري.

ولسمشر ټرمپ د سه شنبې په ورځ (اګست ۱۱) له اوهایو ایالت څخه واشنګټن ډی‎ سي تر راستنیدو وروسته د خبریالانو سره په خبرو کې وویل چې ایران په دوامدار شکل درواغ ویلي دي.

ولسمشر ترمپ وویل: "زه پر ایران اعتماد نلرم، ولي؟ آیا تاسې وایاست چې زه پر ایران باور لرم؟ زه وروستی کس یم چې پر ایران باور کوم. هغوی ماته په دوامدار شکل درواغ ویلي دي."

ولسمشر ټرمپ وویل ایران نور د منځني ختیځ زورواکي یا بدماش ندی او نه هم د هرمز پر تنګي کنټرول لري، ولسمشر وویل چې د هرمز تنګي بشپړ کنټرول د متحده ایالاتونو سره دی او د ایران د بنادرو او نفتي تاسیساتو ټینګه محاصره دوام لري.

ولسمشر ټرمپ او امریکايي پوځیان د ایراني بندرونو روانه سمندري محاصره، " د پولادو دیوال" ته ورته بولي.

ټرمپ د چهارشنبې په ورځ د ټروت سوشیل په ټولنیزې شبکې کې ولیکل چې امریکا به پر هرمز تنګي خپل حاکمیت وساتي.

ولسمشر ټرمپ په داسې حال کې د هرمز تنګي په تړاو تازه څرګندونې کوي چې منځګړي هیوادونه هڅه کوي واشنګټن او تهران بیرته د خبرو میز ته راکاږي.

متحدو ایالتونو او ایران د روان کال د جون میاشتې په څوارلسمه نیټه د جګړې د ختمیدو او د هرمز تنګي د خلاصیدو په هدف یو هوکړه لاسلیک کړ خو د ایران له خوا د هرمز په تنګي کې پر یو شمیر کښتیو د برید وروسته، متحدو ایالتونو بیرته د هغه هیواد په جنوب کې پر یو شمیر اهدافو بریدونه پیل کړل.

ولسمشر ټرمپ وایي د پوځي اقدام پر ځای د یوې هوکړې ترلاسه کیدل غوره بولي.


 
16.08.2026
پنج‌ساله‌گی سقوط؛ بریتانیا: رعایت حقوق زنان و مبارزه با تروریسم از اولویت‌های ما در تعامل با طالبان استجدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: ریچارد لیندسی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان، در پنجمین سال سلطه طالبان گفته رعایت حقوق زنان، دختران و مبارزه با تروریسم از اولویت‌های کلیدی بریتانیا است.

لیندسی روز شنبه، ۲۴ اسد، اعلام کرده است که در دیدار با مقام‌های طالبان درباره پایبندی به تعهدات مبارزه با تروریسم و مقابله با تهدیدهای امنیتی منطقه گفت‌وگو کرده است.

او افزوده است که رعایت حقوق زنان و دختران نیز از موضوعات مهم در این گفت‌وگوها بوده است.

لیندسی پیش از این نیز تاکید کرده بود که افغانستان تا زمانی نمی‌تواند پیشرفت کند که زنان و دختران از تحصیل، کار و مشارکت در زنده‌گی عمومی محروم باشند.

نماینده ویژه بریتانیا گفته است که گفت‌وگو با طالبان مهم است، اما باید با اقدامات عملی همراه باشد.

او افزوده است ثبات افغانستان برای کشورهای منطقه و بریتانیا نیز مهم است.

بریتانیا اعلام کرده است که در سه سال آینده، سالانه ۱۰۵ میلیون پوند برای حمایت از خدمات نجات‌بخش، آموزش، حفاظت و تقویت تاب‌آوری در برابر تغییرات اقلیمی در افغانستان اختصاص خواهد داد.

لیندسی همچنین بر ضرورت مشارکت در روند سیاسی افغانستان به رهبری سازمان ملل متحد تاکید کرده است.

او افزوده است که بریتانیا همچنان به حمایت از مردم افغانستان و افغان‌هایی که برای ایجاد حکومتی فراگیرتر و آینده‌ای مرفه‌تر تلاش می‌کنند، متعهد است.