تاریخ امروز:
  
  
  
خبر
21.05.2026
ولې د کریکټ په لوبو کې د مبصرینو شتون اړین دی؟جدید
دآزادی رادیو

وايي، مبصر د کرکټ ژبه ده، که مبصرین نه وي ښايي خلک ډېر، د کرکټ په خوند پوه نشي.

خو یو ښه مبصر باید کومې وړتیاوې ولري؟

رحمت الله شیرزاد، د کرکټ لوبو افغان مبصر دی.

زه لا محصل وم، یو محلې راډیو کې مې کار کاوه، دا شپږیزې لوبې وې، په دې مو تبصره کوله، دا لومړنۍ تجربې وې چې په پښتو ژبه مې تبصره شروع کړله، بیا په کندهار کې ۲۰۲۰ کال و چې د زون په کچه یو لوی تورنمنت و، ما په پښتو او انګلیسي ژبه دواړو په کې په میدان کې داخلي کمنټري کوله
شیرزاد

دی ۲۹ کلن او د کندهار ولایت اوسېدونکی دی، د ژورنالیزم په برخه کې یې د لیسانس تر کچې زده کړې کړي او له شپږو کلونو راهیسې کمنټري کوي.

شیرزاد ازادي راډیو ته وویل، په لومړیو کې یې په پښتو ژبه کمنټري کوله خو وروسته یې بیا په انګلیسي ژبه پیل کړه:

"زه لا محصل وم، یو محلې راډیو کې مې کار کاوه، دا شپږیزې لوبې وې، په دې مو تبصره کوله، دا لومړنۍ تجربې وې چې په پښتو ژبه مې تبصره شروع کړله، بیا په کندهار کې ۲۰۲۰ کال و چې د زون په کچه یو لوی تورنمنت و، ما په پښتو او انګلیسي ژبه دواړو په کې په میدان کې داخلي کمنټري کوله، دا د رسمي لوبو لومړی پړاو و چې ما په انګریزي ژبه کمنټري پیل کړه."

نوموړی وايي، پلازمینې کابل او د افغانستان بېلابیلو ولایتونو کې یې د لوبو کمنټري کړې خو تر اوسه یې کوم بهرنی سفر نه دی کړی.

دا چې په افغانستان کې په انګلیسي ژبه د لوبو د کمنټرۍ ګټه څه ده، شیرزاد په دې اړه ازادي راډیو ته وویل، دا نړۍ ته د افغانستان غږ رسول دي:

"دلته چې په افغانستان کې د کرکټ کومې لوبې کېږي، د افغانستان د کرکټ لوبغاړو د وړتیاوو ښودلو لپاره، د افغانستان د کلتور، د افغانستان لوري څخه یو مثبت پیغام لپاره، نور ډیر مهم مسایل چې ښيي دا برخه ډېره مهمه ده"

یو ښه مبصر باید کومې وړتیاوې ولري، رحمت الله شیرزاد په دې اړه ازادي راډیو ته وویل:

" ښه معلومات، په ښه ډول وړاندې کول په ښه غږ دا د کمنټر لپاره ډیر مهم او د یو ښه مبصر ښې ځانګړ


 
21.05.2026
واکنش‌ها به تخریب «منار نجات» در کابلجدید
رادیو آزادی

اقدام شاروالی کابل تحت ادارۀ حکومت طالبان برای تخریب «منار نجات» در کابل و ایجاد یک پل به جای آن واکنش شماری از فعالان فرهنگی و سیاستمداران را برانگیخته است.

برخی از منتقدان می‌گویند این منار یکی از نمادهای مهم تاریخ معاصر افغانستان بود و تخریبش نشان‌دهنده بی‌توجهی به میراث تاریخی است.

اما تعداد دیگر استدلال می‌کنند که این منار باید سال‌ها قبل تخریب می‌شد.افغانستان - عکسی از منار نجات پیش از آن که تخریب شود

شاروالی کابل تحت ادارۀ حکومت طالبان اعلام کرده است که تخریب این منار بخشی از پروژه حل مشکلات ترافیکی و ساخت یک پل جدید است.

اما شماری از کارشناسان شهری و فرهنگی باور دارند که با استفاده از راه‌حل‌های بدیل مهندسی، حفظ این بنای تاریخی ممکن بود.

نعمت‌الله بارکزی، سخنگوی شاروالی کابل تحت ادارۀ حکومت طالبان گفته است که «منار نجات» دوباره ساخته خواهد شد، زیرا به گفته او این بنا ارزش تاریخی دارد و شاروالی کابل به آن احترام می‌گذارد.

او در صفحه ایکس چنین گفته است: «بدون شک برای مردم افغانستان، باشندگان کابل و به‌ویژه مردم جنوب که این حماسه را خلق کردند، ارزش زیادی دارد. شاروالی کابل نیز به این حماسه احترام کامل دارد، اما متأسفانه در جنگ‌های داخلی منار اصلی تخریب شد و بعداً در سال ۱۳۹۵ منار دیگری به‌جای آن ساخته شد. اکنون که پل ساخته می‌شود، این منار برداشته می‌شود.»

تخریب منار بر ضد ارزش‌های تاریخی است.

بارکزی در عین حال گفته است که پل به نام «منار نجات» نام‌گذاری خواهد شد و بعداً یک منار دیگر بر روی پل ساخته خواهد شد.

کمال ناصر اصولی، عضو پیشین مجلس نمایندگان نظام جمهوری مخلوع افغانستان، در شبکه‌های اجتماعی این اقدام شاورالی را «ضد ارزش‌های تاریخی» خوانده و گفته است که نباید به نام توسعه شهری، نشانه‌های تاریخی از میان برده شوند.

این منار باید سال‌ها قبل تخریب می‌شد.

فهیم کوهدامنی، فعال سیاسی در صحبت با یک رسانه از تخریب منار نجات دفاع کرده و گفته است: این منار باید سال‌ها قبل تخریب می‌شد. به گفتۀ او برخی نمادها بازتاب‌دهنده منازعه‌های قومی هستند.

محمد حلیم فدایی، والی در نظام جمهوری مخلوع افغانستان در شبکه‌های اجتماعی گفته است که مشکل اصلی افغانستان تنها تخریب یک منار نیست، بلکه بحران گسترده سیاسی و اجتماعی در کشور است.

عبدالنافع همت، نویسنده، در این مورد به رادیو آزادی چنین گفت: «مردم افغانستان هراس دار‌ند که بسیاری از آثار تاریخی افغانستان از بین رفته‌اند؛ بخشی به دست طالبان و بخشی پیش از آن، در زمان جنگ‌های تنظیمی، و بیشتر این آثار همان زمان تخریب شدند. به همین دلیل مردم می‌گویند حتی اگر یک اثر باقی مانده، باید حفظ شود. این هم غنیمت است.»

منار نجات یکی از بناهای تاریخی و سیاسی کابل است که ریشه آن به سقوط حکومت حبیب‌الله کلکانی برمی‌گردد.

منار نجات در سال ۱۳۰۷ خورشیدی، در دوران پادشاهی محمد نادرشاه، ساخته شده بود تا پیروزی نیروهای او بر حکومت حبیب‌الله کلکانی را گرامی بدارد.

از نگاه تاریخی و سیاسی، منار نجات برای گروه‌های مختلف معنای متفاوتی دارد.

در روایت رسمی حکومت نادرشاه و برخی جریان‌های دولتی بعدی، این منار نماد «نجات کشور از بی‌ثباتی» و پایان حکومت کلکانی دانسته می‌شد.

اما برای بسیاری از هواداران یا هم‌تباران حبیب‌الله کلکانی، این بنا نماد شکست و تحقیر او تلقی می‌شود.

بسیاری از آثار تاریخی افغانستان در سال‌های جنگ تخریب یا غارت شده‌اند.

طالبان در دوره نخست حاکمیت خود، مجسمه‌های دوهزار ساله بودا در بامیان را تخریب کردند. همچنان در جریان جنگ‌های داخلی موزیم کابل ویران شد.


 
21.05.2026
«پروازول»: آلمان واقعیت‌ها در افغانستان را نادیده می‌گیردجدید
صدای آلمان

سازمان حامی پناهجویان «پروازول» در آلمان با توجه به وضعیت حقوق بشر در افغانستان تحت کنترول طالبان خواستار توقف فوری اخراج‌ها به این کشور شد.

این سازمان حقوق بشری در اعلامیه‌ای که روز چهارشنبه در برلین منتشر شد، در مورد نحوه رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی افغان‌ها، به خصوص درخواست‌های ارائه شده توسط مردان مجرد، انتقادهای شدیدی را مطرح کرد. به گفته این سازمان شمار کسانی که پاسخ منفی دریافت کرده انداز سال ۲۰۲۴ به بعد به طور چشمگیری افزایش یافته است.

صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!

این اعلامیه به کاهش چشمگیر قبولی پناهجویان مرد مجرد افغان بین اوایل سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ اشاره کرده است، در حالیکه وضعیت حقوق بشری در داخل افغانستان بهبود نیافته است.

«پروازول» انتقاد کرد که اداره فدرال مهاجرت و پناهندگی آلمان ماهیت رفتار خودسرانه و غیر قابل پیش‌بینی طالبان را نادیده می‌گیرد و خطر مواجه شدن افغان‌ها با شکنجه و رفتارهای تحقیرآمیز از سوی طالبان را به درستی بررسی نمی‌کند.

مردان مجرد افغان در آلمان به ندرت قبولی می‌گیرند

این سازمان حقوق بشری این اقدامات اداره مهاجرت را «رسوایی» توصیف کرده است. «پروازول» گفته است که علی‌رغم وضعیت وخیم بشری در افغانستان، اداره مهاجرت آلمان به پناهجویان رد شده اغلباَ دیگر حتی برگه ممنوعیت اخراج هم صادر نمی‌کند؛ آن هم در حالی که به گفته این سازمان، طالبان «حاکمیت خود را که بر پایه عدم حاکمیت قانون، خودسری و خشونت بنا شده است، هرچه بیشتر گسترش می‌دهند.»

بر اساس یک ارزیابی «پروازول» در ماه جنوری ۲۰۲۶ تنها ۱۶.۲ درصد از مردان مجرد افغان که در آلمان تقاضای پناهندگی داده اند محافظت دریافت کرده اند، در حالی که این میزان در همین ماه سال گذشته ۶۶.۶ درصد بوده است.

میزان کلی قبولی پناهجویان افغانستان در آلمان در چهار ماه نخست امسال ۸۹.۴ درصد بوده است.

به گفته این سازمان، این خلاف حکم محکمه اروپایی است که تصریح می‌کند به عنوان یک قاعده کلی باید به زنان افغان به همراه اعضای خانواده‌شان محافظت داده شود.


 
21.05.2026
ولسمشر ټرمپ: ایران سره به جګړه ژر پای ته ورسووجدید
دامریکا غږ

د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي ایران سره به جګړه ډیر ژر پای ته ورسوي.

نوموړي د سه شنبې په ورځ (مې ۱۹) په سپینه ماڼۍ کې د کانګرس له غړو سره د لیدنې پرمهال وویل چې د ایران رژیم یوې هوکړې ته د رسیدو لپاره لیوال دی او له اوسني وضعیت څخه ستومانه شوی دی.

نوموړي وویل:"موږ به له (ایران سره جګړه) ډیر ژر پای ته ورسوو. هغوی د یوې هوکړې د کولو لپاره ډیره لیوالتیا لري. هغوی له دې ستړي شوي دي. دا باید ۴۷ کاله وړاندې شوې وای. یو چا باید په دې اړه څه کړي وای. دا به وشي او ژر به وشي. تاسې به د تیلو ټیټې بیې ووینئ. بیي به ټیټي شي. هلته ډیر تیل شته."

ولسمشر ټرمپ په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي چې نوموړي د دریو عربي هیوادونو، قطر، متحده عربي اماراتو او سعودي عربستان په غوښتنه پر ایران برید چې دسه شنبې ورځې لپاره پلان شوی وو، وځنډوه. ټرمپ په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي ایران ته به د اټومي وسلو د درلودلو اجازه ورنکړل شي.

ولسمشر ټرمپ وویل: "موږ باید هغوی ودروو، هغوی په خپل ذهن د اټومي وسلو خیال لري، او موږ به هغوی ته اجازه ورنکړو چې اټومي وسلې ولري. موږ غوره کار وکړ. فکر کوم موږ به په دې اړه خپل کار ژر پای ته ورسوو. هغوی به اټومي وسلې ونلري. هیله من موږ دا کار په ډیر ښه شکل پای ته ورسوو. "

بلخوا د ولسمشر ټرمپ مرستیال جي ډي ونس د سه شنبې په ورځ (مې ۱۹) په سپینه ماڼۍ کې په وینا کې پرمهال وویل متحدو ایالتونو او ایران په خپلو خبرو کې ډیر پرمختګ کړی او دواړه لوري نغواړي چې نظامي جګړه پیل شي.

جې ډي ونس څرګنده کړه: "موږ فکر کوو چې ډیر پرمختګ مو کړی دی. موږ فکر کوو چې ایرانیان غواړي یوه هوکړه وکړي. د متحدو ایالتونو ولسمشر له موږ څخه وغوښتل چې په ښه نیت مذاکرات وکړو ، او دا دقیقا هغه څه دي چې موږ کړي دي. بنا موږ دلته په ډیر ښه موقعیت کې یو. خو دویم انتخاب هم موجود دی. دویم انتخاب دادی چې موږ کولی شو نظامي جګړه بیا پیل کړو څو خپله قصه تعقیب کړو، د امریکا د اهدافو ترلاسه کیدو ته دوام ورکړو. "

ولسمشر ټرمپ او مرستیال ولسمشر جي ډي ونس په داسې حال کې له ایران سره په نږدې وختونو کې د جګړې د پای ته رسیدو خبره کوي چې امریکا سنا پر داسې یوې طرحې کار کوي چې پر ولسمشر ټرمپ د ایران د جګړې د ختمیدو په هدف فشار زیاتوي.

په ورته وخت کې د ایران ولسمشر مسعود پژشکیان د سه شنبې په ورځ پر خپل ایکس حساب لیکلي دي چې په هیڅ شرایطو کې د خپل هیواد او خلکو له قانوني حقونو څخه نه لاس په سر کیږي.


 
21.05.2026
دو مرکز صحی با هزینه حدود ۴۵۰ هزار دالر در ولایت پکتیکا ساخته شدجدید
روزنامه هشت صبح

۸صبح، کابل: با حمایت مالی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهنده‌گان (UNHCR)، کار ساخت دو مرکز صحی در ولایت پکتیکا تکمیل شده است.

خبرگزاری باختر تحت کنترل طالبان روز چهارشنبه، ۳۰ ثور، گزارش داده که این دو مرکز در ولسوالی‌های گیان و برمل با هزینه حدود ۴۵۰ هزار دالر اعمار شده است.

براساس گزارش، این مراکز صحی دارای اتاق‌های عملیات مجهز با وسایل مدرن‌ بوده و با سیستم فعال مرکز گرمی و برق تنظیم شده است.

هزینه ساخت این دو مرکز صحی از سوی سازمان ملل در امور پناهنده‌گان تامین شده و هدف از ایجاد آن‌، فراهم‌سازی خدمات معیاری صحی برای باشنده‌گان مناطق دوردست عنوان شده است.

گفته می‌شود که با بهره‌برداری از این مراکز، باشنده‌گان ولسوالی‌های گیان و برمل به خدمات اولیه و ضروری درمانی دسترسی پیدا خواهند کرد.

این در حالی است که افغانستان با چالش‌های زیادی در بخش صحت روبه‌رو بوده و بسیاری از شهروندان کشور به‌ویژه زنان و مادران باردار در مناطق دورافتاده، از دسترسی به خدمات صحی محروم هستند.